Cynk — rola w organizmie, zapotrzebowanie i wybór formy
Cynk jest pierwiastkiem śladowym pełniącym funkcję kofaktora w setkach enzymów i uczestniczącym w wielu procesach: odporności, syntezie DNA i białek, podziałach komórkowych oraz utrzymaniu skóry, włosów i paznokci. Zgodnie z dozwolonymi w Unii Europejskiej oświadczeniami zdrowotnymi cynk przyczynia się m.in. do prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, prawidłowej syntezy DNA, prawidłowych funkcji poznawczych, utrzymania prawidłowego stanu skóry, włosów i paznokci, prawidłowego metabolizmu kwasów tłuszczowych i węglowodanów, utrzymania prawidłowego stężenia testosteronu we krwi oraz ochrony komórek przed stresem oksydacyjnym (Rozporządzenie (UE) nr 432/2012). Korzyści te odnoszą się do prawidłowych funkcji organizmu, a nie do leczenia chorób.
Zapotrzebowanie na cynk Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności uzależnia od zawartości fitynianów w diecie, ponieważ związki te zmniejszają jego wchłanianie — im wyższe spożycie fitynianów (obecnych m.in. w produktach pełnoziarnistych i nasionach roślin strączkowych), tym większe zalecane spożycie cynku (EFSA, 2014). Dobrym źródłem cynku są mięso, owoce morza, nasiona, orzechy i sery. W preparatach spotyka się różne sole; lepiej przyswajalne są na ogół formy organiczne (np. cytrynian, glukonian) niż tlenek cynku.
Suplementacja cynku w rozsądnych dawkach jest bezpieczna, jednak długotrwałe przyjmowanie wysokich dawek może zaburzać wchłanianie miedzi i prowadzić do jej niedoboru, dlatego nie należy przekraczać zalecanych ilości bez wskazań. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety oraz zdrowego stylu życia; dobór dawki i czasu suplementacji, a także ewentualne interakcje z lekami, warto omówić z lekarzem lub farmaceutą.
Źródła
- EFSA NDA Panel. Scientific Opinion on Dietary Reference Values for zinc. EFSA Journal 2014;12(10):3844. https://doi.org/10.2903/j.efsa.2014.3844
- Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 — wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32012R0432