Suplementy a wzrok — co mówią autoryzowane oświadczenia zdrowotne EFSA

Suplementy „na oczy" to jedna z popularniejszych kategorii, ale prawo UE precyzyjnie określa, co o ich działaniu wolno napisać. Zdrowie oczu zależy przede wszystkim od zbilansowanej diety, ochrony przed nadmiarem światła i regularnych badań okulistycznych. Suplementy diety mogą jedynie uzupełniać codzienną dietę — nie są lekami, nie leczą wad wzroku ani chorób oczu i nie zastępują wizyty u specjalisty. Poniżej wyjaśniamy, co o związku składników odżywczych ze wzrokiem wolno powiedzieć zgodnie z prawem, a czego nie.

Czego suplementowi diety przypisywać NIE wolno

Zgodnie z Rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 suplementom nie wolno przypisywać właściwości zapobiegania chorobom, ich leczenia ani wyleczenia. Sformułowania typu „poprawia wzrok", „cofa zaćmę", „leczy zwyrodnienie plamki żółtej (AMD)", „zastępuje okulary" są niedozwolone i wprowadzają w błąd. Pogorszenie widzenia, plamy czy ból oczu wymagają diagnostyki u okulisty — nie samodzielnej suplementacji. Dozwolone są wyłącznie oświadczenia zdrowotne autoryzowane przez Komisję Europejską na podstawie opinii EFSA.

Składniki z autoryzowanym oświadczeniem o widzeniu

EFSA potwierdziła związek z utrzymaniem prawidłowego widzenia dla czterech składników. Dla każdego dozwolone jest oświadczenie: „[składnik] pomaga w utrzymaniu prawidłowego widzenia" (Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012).

Oświadczenia te mogą być stosowane wyłącznie dla żywności spełniającej warunek zawartości danego składnika w rozumieniu Rozporządzenia (WE) nr 1924/2006.

Luteina i zeaksantyna — popularne, ale bez autoryzowanego oświadczenia

Najczęściej kojarzonymi „składnikami na oczy" są luteina i zeaksantyna — barwniki gromadzące się w plamce żółtej. Mimo popularności nie mają one autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego w UE: zgłoszone wnioski nie zostały zatwierdzone (status „oczekujący/nieautoryzowany"). Oznacza to, że produktowi z luteiną nie wolno przypisywać wpływu na wzrok ani na ochronę plamki żółtej w komunikacji marketingowej. Jest to przykład, że popularność składnika nie jest tożsama z prawnie potwierdzonym działaniem.

Co te oświadczenia naprawdę oznaczają

Autoryzowane oświadczenia mówią o utrzymaniu prawidłowej funkcji widzenia — uzupełnienie niedoboru składnika u osoby, której w diecie go brakuje, pomaga zachować prawidłowe widzenie. U osoby dobrze odżywionej dodatkowa suplementacja nie „wyostrza" wzroku ponad normę ani nie cofa istniejących wad i nie zastępuje korekcji okularowej czy leczenia.

Kiedy skonsultować się ze specjalistą

Przy pogorszeniu ostrości widzenia, podwójnym widzeniu, błyskach, plamach w polu widzenia czy bólu oka należy niezwłocznie zgłosić się do okulisty — to mogą być objawy wymagające leczenia. Suplementację warto omówić z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza w ciąży i karmieniu, przy przyjmowaniu leków oraz chorobach przewlekłych. Witamina A w nadmiarze może być szkodliwa (szczególnie w ciąży), dlatego nie należy przekraczać zalecanej porcji bez wskazania specjalisty.

Źródła

• Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 ustanawiające wykaz dozwolonych oświadczeń zdrowotnych — eur-lex.europa.eu
• Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności
• Unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych (EU Register) — ec.europa.eu

Treść ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie stanowi porady medycznej ani zalecenia stosowania konkretnego produktu.