Hesperydyna

✔ Monografię zweryfikował merytorycznie mgr farm. Wojciech Kula • 2026-10-02. Dotyczy składnika, nie konkretnego preparatu.

Jak działa

Hesperydyna jest flawonoidem występującym w owocach cytrusowych. Pod względem budowy chemicznej to glikozyd flawanonowy, złożony z części niecukrowej zwanej hesperetyną i z dwucukru rutynozy. Hesperydynę pozyskuje się najczęściej z białej warstwy skórki pomarańczy. Oczyszczona hesperydyna ma postać krystaliczną i bardzo słabo rozpuszcza się w wodzie.

W składzie suplementów diety często pojawia się nazwa „bioflawonoidy cytrusowe”. Oznacza ona mieszaninę flawonoidów pozyskaną z owoców cytrusowych. W skórce pomarańczy i mandarynek głównymi glikozydami flawanonowymi są hesperydyna i narirutyna. W pomarańczach odmian krwistych hesperydyna jest głównym flawonoidem. Udział poszczególnych związków różni się między odmianami owoców, dlatego skład takiej mieszaniny zależy od surowca.

Hesperydyna wchłania się słabo i w przeważającej części dopiero po przemianach w jelicie. Enzymy nabłonka jelita cienkiego i bakterie jelita grubego odcinają od niej cukier, a uwolniona hesperetyna przenika do krwi. Część hesperetyny bakterie jelita grubego rozkładają dalej do kwasów fenolowych. W wątrobie i nerkach hesperetyna łączy się z kwasem glukuronowym i siarczanami, dlatego we krwi występuje niemal wyłącznie w postaci tych połączeń. Według raportu norweskiego komitetu naukowego VKM z 2024 r. po wypiciu soku pomarańczowego stężenie hesperetyny we krwi było największe po około 5 godzinach, a okres półtrwania, czyli czas, w którym stężenie we krwi zmniejsza się o połowę, wynosił około 2 godzin. Z moczem wydalało się od 4,1% do 7,9% spożytej ilości, a wchłanianie różniło się znacznie między osobami. W badaniu z 2007 r. 6 zdrowych ochotników przyjęło na czczo jednorazowo 135 mg hesperetyny, razem z taką samą dawką naryngeniny, pokrewnego flawonoidu cytrusów. Z moczem wydalili średnio 3,26% dawki hesperetyny, co autorzy uznali za dowód, że do krwi dociera niewielka część substancji. Jako przyczynę wskazali rozległe przemiany substancji w ścianie jelita i w wątrobie, zanim dotrze ona do krwi, częściowo z udziałem enzymów bakterii jelitowych.

Postać ma znaczenie dla wchłaniania. Raport VKM podaje, że z soku może się wchłaniać niemal cała hesperydyna, jeśli doliczyć produkty jej rozkładu przez bakterie jelitowe. Znaczna część hesperetyny zostaje jednak wcześniej rozłożona przez bakterie jelita grubego. Hesperydyna krystaliczna z kapsułek może się wchłaniać znacznie słabiej, a danych o tej postaci jest niewiele. W badaniu z 2015 r. 16 mężczyzn otrzymało jednorazowo sok pomarańczowy albo suplement z hesperydyną, w obu przypadkach 320 mg hesperydyny. Po soku stężenie metabolitów flawanonów we krwi wyraźnie wzrosło, a po suplemencie nie różniło się od stężenia po napoju kontrolnym. Inaczej wypadło badanie z 2026 r., w którym hesperydynę dodano do napoju. Ilość metabolitów hesperetyny we krwi była wtedy podobna do tej po soku pomarańczowym. Glukozylohesperydyna, czyli hesperydyna z dołączoną cząsteczką glukozy, rozpuszcza się w wodzie znacznie lepiej.

Ani hesperydyna, ani bioflawonoidy cytrusowe nie mają w Unii Europejskiej dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. W rejestrze oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej wszystkie odnalezione wpisy z ich udziałem mają status odrzuconych. Dotyczą krążenia żylnego, odporności, stawów, kości oraz cholesterolu we krwi. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ocenił też w 2014 r. dwa wnioski dla mieszaniny diosminy, trokserutyny i hesperydyny. Dotyczyły one prawidłowego napięcia żył i prawidłowej przepuszczalności naczyń włosowatych. W obu opiniach Urząd stwierdził, że związku przyczynowo-skutkowego nie wykazano, a wnioskodawca nie przedstawił badań u ludzi, na których można by oprzeć ocenę. Oba oświadczenia odrzuciło rozporządzenie Komisji (UE) nr 1229/2014.

W badaniach na hodowlach bydlęcych komórek śródbłonka, czyli wewnętrznej wyściółki naczyń krwionośnych, hesperetyna pobudzała wytwarzanie tlenku azotu, związku rozszerzającego naczynia. To wynik laboratoryjny, który nie przesądza o skutku u człowieka.

Wyniki badań klinicznych u człowieka są niespójne. W badaniu z 2011 r. 24 zdrowych mężczyzn z nadwagą, w wieku 50–65 lat, piło przez 4 tygodnie po 500 ml dziennie jednego z trzech napojów: soku pomarańczowego, napoju porównawczego z dodatkiem hesperydyny albo tego samego napoju porównawczego bez hesperydyny, czyli placebo. Po soku i po napoju z hesperydyną ciśnienie rozkurczowe było niższe niż po placebo. Zdolność drobnych naczyń do rozszerzania się nie zmieniła się w pomiarze na czczo, a poprawiła w pomiarze wykonanym po wypiciu napoju, w chwili największego stężenia hesperetyny we krwi. W innym badaniu z 2011 r. 24 osoby z zespołem metabolicznym przyjmowały przez 3 tygodnie 500 mg hesperydyny dziennie albo placebo. Rozszerzenie tętnicy ramiennej w odpowiedzi na zwiększony przepływ krwi, czyli wskaźnik funkcji śródbłonka, było po hesperydynie większe. Autorzy nazwali to badanie wstępnym, przeznaczonym do wskazania kierunku dalszych badań. W badaniu z 2016 r. 68 osób z nadwagą przyjmowało przez 6 tygodni 450 mg hesperydyny dziennie albo placebo. Funkcja śródbłonka nie poprawiła się ani na czczo, ani po posiłku. Ciśnienie tętnicze i stężenia białek sprzyjających przyleganiu komórek do ściany naczyń obniżyły się nieznacznie, a różnica nie była istotna statystycznie. Korzystne wyniki dotyczyły jedynie części uczestników, wyodrębnionej w dodatkowej analizie wstępnej. Autorzy zaznaczają, że w obliczeniach nie uwzględniono liczby wykonanych porównań, a przy wielu porównaniach część wyników może wyjść przypadkiem. W opisanym wyżej badaniu z 2026 r. 37 mężczyzn z nadmiarem tkanki tłuszczowej w okolicy brzucha piło przez 6 tygodni sok pomarańczowy, napój z 210 mg hesperydyny dziennie albo napój porównawczy. Ani sok, ani hesperydyna nie zmieniły funkcji śródbłonka, ciśnienia tętniczego ani wskaźników przemiany materii. W opisanym wyżej badaniu z 2015 r. jednorazowe wypicie soku pomarańczowego z 320 mg hesperydyny również nie zmieniło żadnego z mierzonych wskaźników ryzyka sercowo-naczyniowego.

Żaden z opisanych niżej wyników nie jest podstawą dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego. Metaanalizy, czyli opracowania zbiorczo oceniające wyniki wielu badań, prowadzą do różnych wniosków. Metaanaliza z 2019 r. objęła 10 badań z randomizacją i 577 uczestników. Nie wykazała wpływu hesperydyny na cholesterol, triglicerydy ani ciśnienie tętnicze. Metaanalizy z 2023 r. i 2025 r. wykazały obniżenie ciśnienia skurczowego, cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i triglicerydów, przy braku wpływu na ciśnienie rozkurczowe i cholesterol HDL. W rejestrze oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej oświadczenie o utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu we krwi, zgłoszone dla hesperydyny, ma status odrzuconego, wpis POL-HC-7258. Metaanaliza z 2023 r. wykazała ponadto u osób przyjmujących hesperydynę niewielki przyrost masy ciała w porównaniu z grupami otrzymującymi placebo, średnio o 0,09 kg. Ani metaanaliza z 2023 r., ani z 2025 r. nie wykazała wpływu hesperydyny na stężenie białka C-reaktywnego, wskaźnika stanu zapalnego we krwi. Metaanaliza z 2026 r. objęła 16 badań i 845 osób z nadwagą lub otyłością, którym podawano hesperydynę albo produkty cytrusowe z hesperydyną, a więc nie tylko samą hesperydynę. Wykazała niewielkie obniżenie stężenia białka C-reaktywnego, o 0,43 mg/l. Pewność tego wyniku autorzy ocenili jako umiarkowaną. Dla pozostałych wskaźników zapalenia pewność była bardzo niska albo wpływu nie stwierdzono. Autorzy metaanalizy z 2026 r. uznali, że różnice między badaniami nie pozwalają zalecić określonej dawki ani postaci. Wszystkie te prace dotyczą wskaźników laboratoryjnych i ciśnienia tętniczego, a nie zachorowań.

Hesperydyna wchodzi w skład zmikronizowanej, czyli rozdrobnionej do bardzo małych cząstek, oczyszczonej frakcji flawonoidowej. Jest to preparat złożony głównie z diosminy, z niewielkim udziałem hesperydyny, stosowany w przewlekłej chorobie żył. W Rejestrze Produktów Leczniczych, stan z 2 października 2026 r., nie figuruje produkt leczniczy zawierający hesperydynę jako substancję czynną. Zarejestrowane w Polsce leki z diosminą zawierają diosminę jako jedyną substancję czynną. Badania nad przewlekłą chorobą żył dotyczą leków z mieszaninami flawonoidów albo z samą diosminą, a nie suplementów diety. Badań klinicznych samej hesperydyny w tym wskazaniu nie odnaleziono. Metylochalkon hesperydyny jest inną substancją i ta monografia go nie obejmuje. Jest on składnikiem między innymi zarejestrowanego w Polsce leku złożonego, który według charakterystyki produktu leczniczego zawiera w kapsułce 150 mg metylochalkonu hesperydyny, wyciąg z kłącza ruszczyka kolczastego i kwas askorbowy. Suplement diety należy do odrębnej kategorii produktów i nie podlega ocenie skuteczności, jaką prowadzi się dla leków.

Nową żywnością prawo Unii nazywa żywność, której nie stosowano w znacznym stopniu do spożycia przez ludzi w Unii przed 15 maja 1997 r. W katalogu nowej żywności Komisji Europejskiej hesperydyna ma status składnika, który w suplementach diety nie jest nową żywnością. Katalog nie jest wiążący. Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności podaje, że hesperydynę stosowano w suplementach diety w Unii przed 15 maja 1997 r., zwykle w dawkach nieprzekraczających 600 mg na dobę. Glukozylohesperydyna jest natomiast nową żywnością. Urząd ocenił ją w 2024 r. i uznał za bezpieczną w zaproponowanych warunkach stosowania.

Źródła w diecie i niedobór

Hesperydyna występuje naturalnie w owocach cytrusowych, a głównym jej źródłem w diecie jest sok pomarańczowy. Według zestawienia przytoczonego przez komitet VKM 100 g soku pomarańczowego lub miąższu pomarańczy zawiera od 2,56 mg do 39,26 mg hesperydyny, w przeliczeniu na hesperetynę, przy wartości środkowej 14,19 mg. Wśród dorosłych Norwegów, którzy jedzą cytrusy lub piją sok pomarańczowy, połowa spożywa nie więcej niż 20 mg hesperydyny dziennie. Osoba pijąca pół litra soku pomarańczowego dziennie przyjmuje z nim, zależnie od zawartości w soku, od 13 mg do 196 mg hesperydyny.

Dawkowanie

W rozporządzeniach Unii Europejskiej i w opiniach Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności nie odnaleziono zalecanego ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia hesperydyny. Nie odnaleziono też uchwały Zespołu ds. Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym, która określałaby maksymalną ilość hesperydyny w porcji dziennej. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.

Według opinii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności z 2024 r. hesperydynę stosowano w suplementach diety w Unii przed 1997 r. zwykle w dawkach nieprzekraczających 600 mg na dobę. Jest to opis dotychczasowego stosowania, a nie zalecenie. W badaniach klinicznych omówionych w części o mechanizmie podawano od 210 mg do 500 mg hesperydyny na dobę. Wartości te opisują warunki badań i nie są zaleceniem dawkowania.

Raport VKM przytacza wartość DNEL, czyli wyliczone dzienne spożycie, przy którym nie oczekuje się szkodliwych skutków. Nie jest to górny dopuszczalny poziom spożycia ustalony dla żywności. Wartość tę wyznaczono w dokumentacji rejestracyjnej hesperydyny złożonej w Europejskiej Agencji Chemikaliów. Wynosi ona 3,75 mg na kilogram masy ciała na dobę. W przeliczeniu na osobę ważącą 70 kg daje to około 260 mg hesperydyny na dobę. Podstawą jest badanie z 1940 r., w którym szczury otrzymujące hesperydynę przez 200 dni nie wykazały działań szkodliwych przy dawce 750 mg na kilogram masy ciała na dobę. Tę dawkę podzielono przez współczynnik niepewności 200, uwzględniający różnice między szczurem a człowiekiem, różnice między ludźmi oraz czas trwania badania. Była to największa badana dawka, więc rzeczywisty próg działań szkodliwych u szczurów mógł być wyższy. Według komitetu kobieta ważąca 52 kg, która pije pół litra soku pomarańczowego dziennie i przyjmuje suplement z 60 mg hesperydyny, może w najbardziej niekorzystnym wariancie przyjmować 4,9 mg na kilogram masy ciała na dobę, czyli nieco powyżej tej wartości. Porcja 500 mg hesperydyny na dobę przekracza DNEL u osoby ważącej 70 kg. Badania u ludzi trwały krócej niż badanie na szczurach, najwyżej 12 tygodni, ale obejmowały dawki większe niż wynikające z DNEL. Omówiono je w części o ostrzeżeniach. Dłuższych badań u ludzi komitet nie odnalazł.

Norweski komitet naukowy VKM ocenił w 2024 r. porcje 2 mg, 25 mg i 60 mg hesperydyny na dobę dla dorosłych. Nie stwierdził, by stanowiły zagrożenie dla zdrowia. Ocena dotyczyła wyłącznie dorosłych od 18. roku życia.

Przeciwwskazania

Hesperydyny nie stosuje się przy nadwrażliwości na hesperydynę ani na którykolwiek składnik preparatu. Z powodu braku danych o bezpieczeństwie nie zaleca się stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią bez porady lekarza. Badania kliniczne prowadzono u dorosłych, a ocena komitetu VKM objęła wyłącznie osoby od 18. roku życia, dlatego stosowanie u dzieci omawia się z lekarzem. Osoby przyjmujące leki wymienione w części o ostrzeżeniach stosują hesperydynę wyłącznie po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.

Ciąża i karmienie piersią

Bezpieczeństwa hesperydyny w ciąży i w okresie karmienia piersią nie ustalono. Norweski komitet naukowy VKM nie odnalazł badań, w których kobiety w ciąży lub karmiące piersią otrzymywały hesperydynę jako suplement diety. Badania na zwierzętach opisano w części o toksyczności u zwierząt.

Dane u kobiet w ciąży dotyczą wyłącznie leku z mieszaniną flawonoidów. W badaniu z 1997 r. 50 kobiet z ostrymi żylakami odbytu przyjmowało zmikronizowaną mieszaninę 90% diosminy i 10% hesperydyny, zwykle przez 8 tygodni przed porodem i 4 tygodnie po porodzie. Autorzy nie odnotowali wpływu na przebieg ciąży, rozwój płodu, masę urodzeniową ani wzrost i karmienie niemowląt. Badanie nie miało grupy porównawczej i objęło niewiele kobiet. Charakterystyka jednego z polskich leków zawierających samą diosminę podaje, że ograniczone dane z okresu ciąży nie wskazują, by diosmina wywoływała wady rozwojowe lub działała szkodliwie na płód lub noworodka. Ta sama charakterystyka zaleca nie stosować leku w okresie karmienia piersią z powodu braku danych o przenikaniu diosminy do mleka. Danych o przenikaniu hesperydyny do mleka kobiecego nie odnaleziono. Stosowanie hesperydyny w ciąży i w okresie karmienia piersią należy omówić z lekarzem.

Ostrzeżenia i interakcje z lekami

Norweski komitet naukowy VKM przeanalizował w 2024 r. 9 badań z randomizacją, w których 447 osób przyjmowało od 200 mg do 1000 mg hesperydyny na dobę przez 2 do 12 tygodni. W badaniach tych nie opisano działań niepożądanych związanych z hesperydyną. W dwóch innych badaniach po kilku dniach przerwano przyjmowanie hesperydyny u dwóch osób. U osoby przyjmującej 500 mg na dobę powodem było zapalenie skóry, a u osoby przyjmującej 800 mg na dobę zapalenie żołądka i dwunastnicy. Komitet przyznaje, że sporadycznie mogą wystąpić reakcje skórne lub dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Zaznacza też, że badania trwały najwyżej 12 tygodni, objęły niewiele osób i mogły nie wykryć rzadkich działań niepożądanych. Opisano przypadek plamicy małopłytkowej, czyli drobnych wylewów krwawych w skórze wywołanych niedoborem płytek krwi, u osoby przyjmującej dwa suplementy diety zawierające głównie flawonoidy cytrusowe. Był to pierwszy taki przypadek zgłoszony do francuskiej agencji bezpieczeństwa żywności ANSES. Pojedynczy opis przypadku nie dowodzi związku przyczynowego.

Hesperydyna może wpływać na wchłanianie niektórych leków. Sok pomarańczowy zmniejsza wchłanianie części leków, a za prawdopodobny mechanizm uznaje się hamowanie białek transportowych z rodziny OATP, które przenoszą leki do komórek jelita. Celiprolol jest lekiem z grupy beta-adrenolityków. W badaniu z 2004 r. u 10 zdrowych ochotników sok pomarańczowy pity przez kilka dni zmniejszył o 83% ilość celiprololu, która dostała się do krwi. Aliskiren jest lekiem na nadciśnienie. W badaniu z 2011 r. u 12 zdrowych ochotników sok pomarańczowy zmniejszył o 62% ilość aliskirenu, która dostała się do krwi, a działanie leku osłabło. Przegląd z 2010 r. podaje, że w badaniach klinicznych sok pomarańczowy zmniejszał ilość atenololu, leku na nadciśnienie, celiprololu, cyprofloksacyny, antybiotyku, i feksofenadyny, leku przeciwalergicznego, która dostawała się do krwi. Badania laboratoryjne wskazują hesperydynę jako główny składnik soku pomarańczowego hamujący białko transportowe OATP2B1. Hesperydyna hamowała też białko OATP1A2. Jedno badanie laboratoryjne wykazało jednak, że hesperydyna hamuje OATP2B1 znacznie słabiej, niż wskazywały pozostałe badania. U szczurów hesperydyna podana w stężeniu takim jak w soku pomarańczowym zmniejszyła ilość celiprololu we krwi o 75%. Nie odnaleziono badań u ludzi, które sprawdzałyby, czy suplement z hesperydyną wchodzi w interakcje z tymi lekami, dlatego skala zjawiska po przyjęciu suplementu nie jest znana. Dla innego flawonoidu cytrusów dane u ludzi istnieją. W badaniu z 2007 r. u zdrowych ochotników wodny roztwór narynginy, flawonoidu grejpfruta, w stężeniu takim jak w soku grejpfrutowym zmniejszył o 25% ilość feksofenadyny, która dostała się do krwi. Bioflawonoidy cytrusowe są mieszaniną, która oprócz hesperydyny zawiera inne flawonoidy cytrusów, a jej skład zależy od surowca. Wnioski dotyczące samej hesperydyny nie przenoszą się więc wprost na taką mieszaninę. Osoby przyjmujące celiprolol, aliskiren, atenolol, feksofenadynę albo cyprofloksacynę omawiają stosowanie hesperydyny i bioflawonoidów cytrusowych z lekarzem lub farmaceutą.

Inne dane o interakcjach pochodzą wyłącznie z badań na zwierzętach i w hodowlach laboratoryjnych. Diltiazem jest lekiem na nadciśnienie i chorobę wieńcową. U szczurów hesperydyna zwiększała ilość diltiazemu, która dostała się do krwi. W badaniach na wyizolowanych enzymach wątroby człowieka hesperetyna hamowała enzym CYP2C9, który rozkłada między innymi diklofenak. Znaczenie tych wyników dla człowieka nie jest znane.

Wiele suplementów łączy hesperydynę z diosminą. Charakterystyki części polskich leków z diosminą podają, że diosmina zwiększa stężenie we krwi metronidazolu i diklofenaku i spowalnia ich usuwanie z organizmu, może zwiększać wchłanianie feksofenadyny i hamuje rozkład karbamazepiny. Dane te dotyczą diosminy, a nie hesperydyny. Osoby przyjmujące te leki omawiają stosowanie preparatów z diosminą z lekarzem lub farmaceutą.

Monografia nie dotyczy wyciągów z gorzkiej pomarańczy, Citrus aurantium, standaryzowanych na zawartość synefryny. Takie produkty wymagają osobnej oceny.

Brak opisów innych interakcji nie dowodzi ich braku. Osoby przyjmujące leki na stałe omawiają stosowanie hesperydyny z lekarzem lub farmaceutą. W razie działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Dolegliwości ze strony żył nóg, takie jak obrzęki, ból, przebarwienia skóry czy owrzodzenia, wymagają porady lekarza. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.

Toksyczność u psów i kotów

Według raportu VKM w badaniu z 1940 r. szczury otrzymywały przez 200 dni paszę z dodatkiem do 1% hesperydyny. Przy największej dawce, odpowiadającej 750 mg na kilogram masy ciała na dobę, nie stwierdzono działań szkodliwych. Komitet przytacza to badanie za dokumentacją rejestracyjną Europejskiej Agencji Chemikaliów, a samo badanie ma ponad 80 lat.

Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności ocenił w 2024 r. glukozylohesperydynę. W 90-dniowym badaniu na szczurach dawkę około 1000 mg na kilogram masy ciała na dobę uznał za dawkę bez szkodliwego działania. Komitet VKM przytacza też badanie, w którym ciężarne samice szczura otrzymywały glukozylohesperydynę w dawkach do 1000 mg na kilogram masy ciała na dobę. Nie stwierdzono szkodliwego wpływu ani na samice, ani na rozwój płodów. Komitet VKM nie odnalazł doniesień o działaniu hesperydyny uszkadzającym materiał genetyczny ani o jej szkodliwym wpływie na rozrodczość. Danych o rozrodczości jest niewiele. Znaczenie tych wyników dla człowieka jest ograniczone, a wyniki dla glukozylohesperydyny nie przenoszą się wprost na hesperydynę krystaliczną.

To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.

Źródła

Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej obejmujący oświadczenia dopuszczone i odrzucone, pobrany 2 października 2026 r.: wpisy POL-HC-6769, POL-HC-6770, POL-HC-6771 i POL-HC-6772, bioflawonoidy, bioflawonoidy z cytrusów, ID 1470, 1693, 1920 i 1471, art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006; POL-HC-6936, bioflawonoidy cytrusowe, ID 1799; POL-HC-7257 i POL-HC-7258, hesperydyna, ID 1764 i 1763; POL-HC-8447 i POL-HC-8448, mieszanina diosminy, trokserutyny i hesperydyny, art. 13 ust. 5; wszystkie ze statusem oświadczenia odrzuconego. Opinia naukowa Panelu do spraw Produktów Dietetycznych, Żywienia i Alergii Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności dotycząca mieszaniny diosminy, trokserutyny i hesperydyny oraz prawidłowej przepuszczalności naczyń włosowatych, EFSA Journal 2014, tom 12, nr 1, 3511, doi:10.2903/j.efsa.2014.3511. Opinia naukowa tego Panelu dotycząca tej samej mieszaniny oraz prawidłowego napięcia żył, EFSA Journal 2014, tom 12, nr 1, 3512, doi:10.2903/j.efsa.2014.3512. Rozporządzenie Komisji (UE) nr 1229/2014 z 17 listopada 2014 r. odmawiające udzielenia zezwolenia na niektóre oświadczenia zdrowotne dotyczące żywności. Panel EFSA do spraw Żywienia, Nowej Żywności i Alergenów Żywności. Safety of glucosyl hesperidin as a Novel food pursuant to Regulation (EU) 2015/2283. EFSA Journal 2024, tom 22, nr 8, e8911, doi:10.2903/j.efsa.2024.8911, PMID 39119058. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2015/2283 w sprawie nowej żywności, art. 3 ust. 2 lit. a. Katalog nowej żywności Komisji Europejskiej, wpis POL-NF-00397 „Hesperidin”, status: nienowa w suplementach diety. VKM, Bodin JE i wsp. Risk assessment of hesperidin – “other substances”. VKM Bulletin 2024:26, Norweski Komitet Naukowy ds. Żywności i Środowiska, 29.11.2024. Kanaze FI i wsp. Pharmacokinetics of the citrus flavanone aglycones hesperetin and naringenin after single oral administration in human subjects. European Journal of Clinical Nutrition 2007, tom 61, nr 4, s. 472–477, doi:10.1038/sj.ejcn.1602543, PMID 17047689. Schär MY i wsp. Orange juice-derived flavanone and phenolic metabolites do not acutely affect cardiovascular risk biomarkers: a randomized, placebo-controlled, crossover trial in men at moderate risk of cardiovascular disease. American Journal of Clinical Nutrition 2015, tom 101, nr 5, s. 931–938, doi:10.3945/ajcn.114.104364, PMID 25788001. Gilcher C i wsp. Orange juice and hesperidin increase flavanone exposure without detectable short-term vascular benefits: a randomized crossover trial. Food & Function 2026, tom 17, nr 17, s. 7651–7669, doi:10.1039/d6fo02778d, PMID 42605853. Morand C i wsp. Hesperidin contributes to the vascular protective effects of orange juice: a randomized crossover study in healthy volunteers. American Journal of Clinical Nutrition 2011, tom 93, nr 1, s. 73–80, doi:10.3945/ajcn.110.004945, PMID 21068346. Rizza S i wsp. Citrus polyphenol hesperidin stimulates production of nitric oxide in endothelial cells while improving endothelial function and reducing inflammatory markers in patients with metabolic syndrome. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism 2011, tom 96, nr 5, s. E782–E792, doi:10.1210/jc.2010-2879, PMID 21346065. Salden BN i wsp. Randomized clinical trial on the efficacy of hesperidin 2S on validated cardiovascular biomarkers in healthy overweight individuals. American Journal of Clinical Nutrition 2016, tom 104, nr 6, s. 1523–1533, doi:10.3945/ajcn.116.136960, PMID 27797708. Mohammadi M i wsp. Hesperidin, a major flavonoid in orange juice, might not affect lipid profile and blood pressure: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled clinical trials. Phytotherapy Research 2019, tom 33, nr 3, s. 534–545, doi:10.1002/ptr.6264, PMID 30632207. Khorasanian AS i wsp. The effects of hesperidin supplementation on cardiovascular risk factors in adults: a systematic review and dose-response meta-analysis. Frontiers in Nutrition 2023, tom 10, 1177708, doi:10.3389/fnut.2023.1177708, PMID 37502716. Heidari Z i wsp. Effects of Hesperidin Supplementation on Cardiometabolic Markers: A Systematic Review and Meta-analysis of Randomized Controlled Trials. Nutrition Reviews 2025, tom 83, nr 3, s. e1014–e1033, doi:10.1093/nutrit/nuae084, PMID 39038797. Zhu K i wsp. Effects of hesperidin supplementation on inflammation and oxidative stress in overweight or obese individuals: a systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Nutrition 2026, tom 13, 1871474, doi:10.3389/fnut.2026.1871474, PMID 42434414. Cazaubon M i wsp. Is There a Difference in the Clinical Efficacy of Diosmin and Micronized Purified Flavonoid Fraction for the Treatment of Chronic Venous Disorders? Review of Available Evidence. Vascular Health and Risk Management 2021, tom 17, s. 591–600, doi:10.2147/VHRM.S324112, PMID 34556990. Cano A, Bermejo A. Influence of rootstock and cultivar on bioactive compounds in citrus peels. Journal of the Science of Food and Agriculture 2011, tom 91, nr 9, s. 1702–1711, doi:10.1002/jsfa.4375, PMID 21656771. Cebadera-Miranda L i wsp. Sanguinello and Tarocco (Citrus sinensis [L.] Osbeck): Bioactive compounds and colour appearance of blood oranges. Food Chemistry 2019, tom 270, s. 395–402, doi:10.1016/j.foodchem.2018.07.094, PMID 30174063. Lilja JJ, Juntti-Patinen L, Neuvonen PJ. Orange juice substantially reduces the bioavailability of the beta-adrenergic-blocking agent celiprolol. Clinical Pharmacology and Therapeutics 2004, tom 75, nr 3, s. 184–190, doi:10.1016/j.clpt.2003.11.002, PMID 15001969. Tapaninen T, Neuvonen PJ, Niemi M. Orange and apple juice greatly reduce the plasma concentrations of the OATP2B1 substrate aliskiren. British Journal of Clinical Pharmacology 2011, tom 71, nr 5, s. 718–726, doi:10.1111/j.1365-2125.2010.03898.x, PMID 21204914. Bailey DG. Fruit juice inhibition of uptake transport: a new type of food-drug interaction. British Journal of Clinical Pharmacology 2010, tom 70, nr 5, s. 645–655, doi:10.1111/j.1365-2125.2010.03722.x, PMID 21039758. Bailey DG i wsp. Naringin is a major and selective clinical inhibitor of organic anion-transporting polypeptide 1A2 (OATP1A2) in grapefruit juice. Clinical Pharmacology and Therapeutics 2007, tom 81, nr 4, s. 495–502, doi:10.1038/sj.clpt.6100104, PMID 17301733. Shirasaka Y i wsp. Major active components in grapefruit, orange, and apple juices responsible for OATP2B1-mediated drug interactions. Journal of Pharmaceutical Sciences 2013, tom 102, nr 1, s. 280–288, doi:10.1002/jps.23357, PMID 23132664. Johnson EJ i wsp. Prioritizing pharmacokinetic drug interaction precipitants in natural products: application to OATP inhibitors in grapefruit juice. Biopharmaceutics & Drug Disposition 2017, tom 38, nr 3, s. 251–259, doi:10.1002/bdd.2061, PMID 28032362. Bajraktari-Sylejmani G, Weiss J. Potential Risk of Food-Drug Interactions: Citrus Polymethoxyflavones and Flavanones as Inhibitors of the Organic Anion Transporting Polypeptides (OATP) 1B1, 1B3, and 2B1. European Journal of Drug Metabolism and Pharmacokinetics 2020, tom 45, nr 6, s. 809–815, doi:10.1007/s13318-020-00634-4, PMID 32661908. Uesawa Y, Mohri K. Hesperidin in orange juice reduces the absorption of celiprolol in rats. Biopharmaceutics & Drug Disposition 2008, tom 29, nr 3, s. 185–188, doi:10.1002/bdd.603, PMID 18344215. Cho YA, Choi DH, Choi JS. Effect of hesperidin on the oral pharmacokinetics of diltiazem and its main metabolite, desacetyldiltiazem, in rats. Journal of Pharmacy and Pharmacology 2009, tom 61, nr 6, s. 825–829, doi:10.1211/jpp.61.06.0017, PMID 19505375. Quintieri L i wsp. Flavonoids diosmetin and hesperetin are potent inhibitors of cytochrome P450 2C9-mediated drug metabolism in vitro. Drug Metabolism and Pharmacokinetics 2010, tom 25, nr 5, s. 466–476, doi:10.2133/dmpk.dmpk-10-rg-044, PMID 20877134. Ghali A i wsp. Thrombocytopenic Purpura Associated with Dietary Supplements Containing Citrus Flavonoids. Thérapie 2015, tom 70, nr 6, s. 555–556, doi:10.2515/therapie/2015050, PMID 26242500. Buckshee K, Takkar D, Aggarwal N. Micronized flavonoid therapy in internal hemorrhoids of pregnancy. International Journal of Gynaecology and Obstetrics 1997, tom 57, nr 2, s. 145–151, doi:10.1016/s0020-7292(97)02889-0, PMID 9184951. Charakterystyka Produktu Leczniczego Diohespan max, 1000 mg, proszek doustny, punkty 4.5, 4.6 i 4.8. Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclo 3 Fort, 150 mg + 150 mg + 100 mg, kapsułki twarde, punkt 2. Rejestr Produktów Leczniczych, stan z 2 października 2026 r.

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.