Róża dzika (Rosa canina L.) — owoc pozorny: proszek i wyciąg
Jak działa
Róża dzika (Rosa canina L.) to krzew z rodziny różowatych, występujący naturalnie w Europie, północno-zachodniej Afryce i zachodniej Azji. Ten opis dotyczy owocu róży dzikiej, który botanicznie jest owocem pozornym. W suplementach diety występuje jako proszek z suszonych owoców albo jako wyciąg.
Ten opis nie dotyczy innych gatunków róży ani innych części rośliny. Płatki róży to osobny surowiec. Olej z nasion róży to także osobny surowiec, choć bywa nazywany olejem z dzikiej róży. Etykieta z samą nazwą „róża”, bez nazwy łacińskiej gatunku i bez wskazania części rośliny, nie pozwala ustalić, czego dotyczy preparat.
Owoc róży zawiera witaminę C. Jej zawartość jest bardzo zmienna. W owocach 14 gatunków róży kwas askorbinowy, czyli witamina C, stanowił od 0,26 do 5,57% suchej masy. Zawartość zależała od gatunku i od sposobu suszenia. Część badanych produktów handlowych zawierała niewiele witaminy C albo nie zawierała jej w wykrywalnej ilości (Raal i in., ACS Omega 2026, PMID 42294170).
W unijnym katalogu nowej żywności owoce Rosa canina L. są wpisane jako składnik, który nie jest nową żywnością. Status ten dotyczy wszystkich środków spożywczych, nie tylko suplementów diety. Wpis nie wymienia wyciągów. Katalog ma charakter informacyjny i nie jest prawnie wiążący.
W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie ma żadnego dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego owocu róży dzikiej.
Źródła w diecie i niedobór
Owoce róży dzikiej są spożywane jako żywność, między innymi w postaci syropu, herbaty i marmolady.
Dawkowanie
Dokumenty unijne oraz uchwały Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym nie określają zalecanej ani maksymalnej dawki owocu róży dzikiej w suplementach diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Ilości owocu podane w źródłach urzędowych są przypisane do deklarowanego działania, a nie do samego składnika. Jeśli etykieta wyciągu nie podaje, ilu gramom owocu odpowiada porcja, ilości owocu w porcji nie da się ustalić. Zawartość witaminy C w proszku i wyciągu zależy od surowca i przetwarzania. Jeśli producent dodał witaminę C, jej ilość w porcji podaje etykieta.
Przeciwwskazania
Nie należy stosować preparatu przy uczuleniu na owoce róży lub na którykolwiek składnik produktu. Innych przeciwwskazań dostępne źródła nie podają. Health Canada opisuje ilości owocu róży wyłącznie dla dorosłych. Dla dzieci i młodzieży źródła nie podają ilości ani granic wieku. Preparatów z owocu róży nie należy podawać dzieciom bez porady lekarza lub farmaceuty.
Ciąża i karmienie piersią
Dostępne źródła nie podają danych o bezpieczeństwie stosowania preparatów z owocu róży dzikiej w ciąży i w okresie karmienia piersią. Baza LactMed, prowadzona przez amerykański Narodowy Instytut Zdrowia Dziecka i Rozwoju Człowieka, nie ma wpisu o owocu róży. Brak danych nie oznacza, że stosowanie jest bezpieczne. Przed zastosowaniem w tym okresie należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Owoce róży mogą uczulać. Opisano pracowników narażonych zawodowo na sproszkowane owoce róży, wdychane jako pył. Występowały u nich astma, nieżyt nosa lub pokrzywka. U części z nich potwierdzono swoiste przeciwciała IgE przeciw owocom róży (Kwaselow i in., J Allergy Clin Immunol 1990, PMID 2324410). Opis dotyczy wdychania pyłu, nie spożycia. Dostępne źródła nie podają danych o uczuleniu po spożyciu owoców róży. W razie wysypki, świądu, duszności albo innych objawów uczulenia należy przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
W liście do redakcji opisano przypadek fałszywie dodatniego wyniku oznaczenia digoksyny po spożyciu herbaty z kwiatu hibiskusa i owoców róży (Frész i in., Int J Cardiol 2014, PMID 24365615). Z dostępnych danych nie wynika, jakiego gatunku róży użyto. Osoby przyjmujące digoksynę powinny poinformować lekarza o stosowaniu preparatu z owocu róży przed oznaczeniem stężenia digoksyny we krwi.
Health Canada nie przypisuje owocowi róży dzikiej żadnej przestrogi. Brak przestrogi w źródłach nie oznacza, że stosowanie jest wolne od ryzyka. Ten opis nie obejmuje przeglądu badań interakcji owocu róży z lekami. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą.
Wyciągi płynne mogą zawierać alkohol etylowy. Osoby, które nie mogą spożywać alkoholu, przed zastosowaniem postaci płynnej powinny sprawdzić na etykiecie, czy preparat go zawiera.
Część preparatów łączy owoc róży z witaminą C albo z innymi składnikami. Przestrogi dotyczące tych składników opisują ich własne monografie. Przestrogi dotyczące witaminy C, także tej zawartej w owocu, opisuje monografia witaminy C. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność w badaniach na zwierzętach
Opisano badanie jednego wyciągu wodno-etanolowego z owoców róży, standaryzowanego na tilirozyd. Czterech z sześciu autorów to pracownicy jednej japońskiej firmy. Streszczenie nie podaje gatunku róży. Wyciąg podawany doustnie szczurom przez 90 dni w dawkach od 100 do 1000 mg/kg masy ciała nie wywołał zmian toksycznych, które można by przypisać wyciągowi. W testach bakteryjnych, na komórkach i na szczurach nie wykazał działania genotoksycznego (Nagatomo i in., Hum Exp Toxicol 2018, PMID 28920463). Wyniku nie można przenosić na inne wyciągi ani na proszek z owoców. Dla proszku z owoców Rosa canina dostępne źródła nie podają wyników badań toksyczności na zwierzętach.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
Komisja Europejska, katalog nowej żywności, wpis POL-NF-00658 Rosa canina L. Owoce nie są nową żywnością. Kwiaty, liście, młode pędy, pąki liściowe i nasiona nie są nową żywnością w suplementach diety. Health Canada, Natural Health Products Ingredients Database: Rosa canina (id 6423), Rose Hips (id 12115), Rosa Canina Fruit Extract (id 11679); monografia Antioxidants z 26 czerwca 2026 r., https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=antiox&lang=eng (tab. 1, tab. 3, tab. 9). Raal A, Meos A, Ainsaar I i in. ACS Omega 2026;11(22):32460-32468, doi:10.1021/acsomega.6c00617, PMID 42294170. Kwaselow A, Rowe M, Sears-Ewald D i in. J Allergy Clin Immunol 1990;85(4):704-8, doi:10.1016/0091-6749(90)90187-9, PMID 2324410. Frész T, Nagy E, Hilbert A i in. Int J Cardiol 2014;171(2):273-4, doi:10.1016/j.ijcard.2013.11.090, PMID 24365615. Nagatomo A, Oguri M, Nishida N i in. Hum Exp Toxicol 2018;37(7):725-741, doi:10.1177/0960327117730881, PMID 28920463.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42294170/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/2324410/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24365615/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28920463/ · https://doi.org/10.1021/acsomega.6c00617 · https://doi.org/10.1016/0091-6749(90)90187-9 · https://doi.org/10.1016/j.ijcard.2013.11.090 · https://doi.org/10.1177/0960327117730881
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.