Rozmaryn lekarski (liść)
Jak działa
Rozmaryn lekarski (Rosmarinus officinalis) to krzew, którego suszone liście, całe lub rozdrobnione, stanowią surowiec zielarski nazywany liściem rozmarynu. W Polsce liść rozmarynu jest dostępny także jako ziołowy produkt leczniczy. Suplement diety z tym surowcem jest odrębną kategorią produktu i jego skuteczności nie ocenia się jak skuteczności leku. Europejska Agencja Leków opublikowała monografię ziołową Unii Europejskiej poświęconą liściowi rozmarynu. Dokument ten obejmuje wyłącznie stosowanie tradycyjne rozdrobnionego liścia w postaci herbaty ziołowej. Dla takich produktów nie wymaga się danych farmakodynamicznych i monografia mechanizmu działania nie opisuje. Według raportu oceniającego Europejskiej Agencji Leków brakuje danych o farmakokinetyce przetworów z rozmarynu. Monografia nie obejmuje wyciągów z liścia ani ziela rozmarynu. Nie obejmuje też olejku rozmarynowego, który jest odrębnym surowcem z osobną monografią. Wyciągi z rozmarynu dodaje się także do olejów i innych tłuszczów jako substancję opóźniającą ich jełczenie. Takie zastosowanie technologiczne również nie jest objęte monografią. Dla rozmarynu nie dopuszczono w Unii Europejskiej żadnego oświadczenia zdrowotnego. Roślinie tej nie przypisuje się potwierdzonego działania zdrowotnego.
Dawkowanie
Dla suplementów diety zawierających rozmaryn nie ustalono w Unii Europejskiej ani zalecanego spożycia, ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia. Monografia ziołowa Unii Europejskiej podaje dawkowanie wyłącznie dla produktów leczniczych i wiąże je ze wskazaniami leczniczymi oraz z jedną postacią, czyli rozdrobnionym liściem do sporządzania herbaty ziołowej. Wartości tych nie przenosi się na suplement diety, ponieważ dotyczą odrębnej kategorii produktu, podlegającej innym przepisom i innemu nadzorowi. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Przeciwwskazania
Przetworów z rozmarynu nie stosuje się przy nadwrażliwości na ten surowiec ani na którykolwiek składnik preparatu. Nie stosuje się ich również przy niedrożności dróg żółciowych, zapaleniu dróg żółciowych, chorobach wątroby, kamicy żółciowej i wszelkich innych zaburzeniach dróg żółciowych wymagających nadzoru lekarskiego. Bezpieczeństwa stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią nie ustalono, dlatego w tych okresach nie zaleca się stosowania przetworów z rozmarynu. Według monografii danych o wpływie liścia w postaci herbaty ziołowej na płodność nie ma. Dla wyciągów raport oceniający opisuje dane ze zwierząt: w badaniu na szczurach wysoka dawka wyciągu etanolowego z rozmarynu obniżała płodność samców. Nie zaleca się stosowania przetworów z rozmarynu u dzieci poniżej 12 lat. Bezpieczeństwa w tej grupie nie ustalono z powodu braku danych.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Według monografii ziołowej Unii Europejskiej po stosowaniu liścia rozmarynu zgłaszano reakcje nadwrażliwości w postaci kontaktowego zapalenia skóry. Częstość tego działania nie jest znana. Według raportu oceniającego Europejskiej Agencji Leków jednym z głównych alergenów rozmarynu jest karnozol, a przewlekłe spożywanie rozmarynu jako przyprawy wiązano z przewlekłym kontaktowym zapaleniem warg. W razie wystąpienia działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Monografia podaje, że interakcji z lekami ani innych interakcji nie zgłoszono. Według raportu oceniającego danych o interakcjach nie ma, podobnie jak danych o farmakokinetyce przetworów z rozmarynu. Brak zgłoszeń nie wyklucza więc interakcji. Osoby przyjmujące leki powinny przed zastosowaniem skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Przypadków przedawkowania dotąd nie zgłoszono. Brak zgłoszeń nie wyklucza przedawkowania. Wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie badano. Dla liścia w postaci herbaty ziołowej nie przeprowadzono badań toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności ani działania rakotwórczego. Dane bezpieczeństwa z monografii dotyczą rozdrobnionego liścia w postaci herbaty ziołowej. Dla wyciągów z liścia i ziela rozmarynu monografia danych nie podaje. Dotyczy to także wyciągów standaryzowanych. Bezpieczeństwa tych postaci monografia nie ocenia. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanego sposobu żywienia.
Źródła
Monografia ziołowa Unii Europejskiej dotycząca Rosmarinus officinalis L., folium, EMA/HMPC/513940/2021, rewizja 1, Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych, przyjęta 29 maja 2024 r. Zastąpiła ona monografię wspólnotową EMA/HMPC/13633/2009 przyjętą 15 lipca 2010 r. Przeciwwskazanie dotyczące dróg żółciowych przyjęto za monografią z 2010 r. Raport oceniający dotyczący Rosmarinus officinalis L., aetheroleum i Rosmarinus officinalis L., folium, EMA/HMPC/681037/2021, rewizja 1, przyjęty 29 maja 2024 r. Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej obejmujący oświadczenia dopuszczone i odrzucone, w którym nie ma wpisu dla rozmarynu.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.