Taksyfolina (wyciąg bogaty w taksyfolinę z drewna modrzewia dahurskiego)
Jak działa
Taksyfolina to związek z grupy flawonoidów. Inna nazwa to dihydrokwercetyna. Ma wzór sumaryczny C15H12O7 i masę cząsteczkową 304,25 Da (nr CAS 480-18-2). Wyciąg dopuszczony w Unii Europejskiej zawiera taksyfolinę w formie (+)-trans-(2R,3R). Specyfikacja dopuszcza najwyżej 2 % formy cis.
Ten opis dotyczy wyłącznie wyciągu bogatego w taksyfolinę z drewna modrzewia dahurskiego (Larix gmelinii). Drewno modrzewia piłuje się, okorowuje, rozdrabnia i suszy. Rozdrobnione drewno ekstrahuje się wodnym roztworem etanolu, a taksyfolinę krystalizuje się po dodaniu wody. Gotowy wyciąg to proszek o barwie od białej do bladożółtej. Zawiera co najmniej 90 % taksyfoliny w suchej masie. Pozostałe składniki to głównie inne flawonoidy, w tym aromadendryna, kwercetyna i naryngenina.
W badaniach na szczurach taksyfolina szybko wchłaniała się z przewodu pokarmowego. Wyniki dotyczące jej biodostępności bardzo się różniły między badaniami. Metabolity taksyfoliny są wydalane z moczem. Według EFSA żadne z badań wchłaniania i przemian w organizmie nie dotyczyło wyciągu o specyfikacji opisanej w zezwoleniu.
Wyciąg bogaty w taksyfolinę jest nową żywnością. Komisja Europejska zezwoliła na jego stosowanie w suplementach diety decyzją wykonawczą (UE) 2017/2079, po ocenie Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Obecny wpis w unijnym wykazie nowej żywności obejmuje suplementy diety i wybrane produkty spożywcze. Opinia EFSA dotyczy wyłącznie bezpieczeństwa i nie ocenia skuteczności. W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego taksyfoliny.
Źródła w diecie i niedobór
Według danych przytoczonych w opinii EFSA taksyfolina występuje w żywności roślinnej. Wymieniono m.in. jabłka, czerwoną cebulę, pomidory, oliwę z oliwek, truskawki, białe winogrona, morwę, orzeszki ziemne, nasiona sosny, tymianek, owoce cytrusowe, białe wino i piwo. Dane o formie (+)-trans-(2R,3R), takiej jak w wyciągu, EFSA przytacza tylko dla pomidorów i jabłek. W pomidorach stanowi ona 27 % całej taksyfoliny, a w jabłkach poniżej 0,03 %. Większość taksyfoliny występuje tam w postaci glikozydów. Według EFSA modrzew dahurski nie ma historii stosowania jako żywność.
Dawkowanie
W suplementach diety dopuszczalna ilość wynosi 100 mg wyciągu bogatego w taksyfolinę na dobę. Taki limit ustala wpis w unijnym wykazie nowej żywności. Porcję dobową podaje producent na etykiecie. Na etykiecie składnik nazywa się „wyciąg bogaty w taksyfolinę”.
Wpis dotyczy suplementów przeznaczonych dla ogółu populacji „z wyłączeniem niemowląt, małych dzieci, dzieci i nastolatków poniżej 14 roku życia”. To wyłączenie obejmuje tylko suplementy. Przy produktach spożywczych z dodatkiem wyciągu wykaz nie ogranicza wieku.
Unijny wykaz nowej żywności dopuszcza wyciąg także w wybranych produktach spożywczych. Są to jogurt, kefir, maślanka, mleko w proszku, śmietanka, śmietana kwaśna, ser, masło, czekoladowe wyroby cukiernicze i napoje bezalkoholowe. EFSA oszacowała spożycie taksyfoliny z tej żywności we wszystkich grupach wieku. Najwyższe oszacowane spożycie w przeliczeniu na masę ciała dotyczyło małych dzieci w wieku 1–3 lat oraz dzieci w wieku 4–9 lat. Wyniosło około 1,5 mg na kilogram masy ciała na dobę. Margines ekspozycji wobec dawki bez obserwowanego działania szkodliwego u szczurów wyniósł dla tych grup około 1000. Dla niemowląt i dzieci w wieku 10–13 lat wyniósł około 2000.
EFSA policzyła też łączne spożycie taksyfoliny z tej żywności i ze 100 mg z suplementu. Dla dorosłego ważącego 70 kg wyniosło ono 136 mg na dobę, a margines ekspozycji około 770. Dla młodzieży w wieku 14–18 lat margines wyniósł około 630. EFSA uznała te marginesy za wystarczające.
Przeciwwskazania
Unijne zezwolenie obejmuje suplementy dla ogółu populacji „z wyłączeniem niemowląt, małych dzieci, dzieci i nastolatków poniżej 14 roku życia”. To wyłączenie dotyczy suplementów, a nie produktów spożywczych z dodatkiem wyciągu. Nie należy stosować preparatu przy nadwrażliwości na którykolwiek jego składnik.
Ciąża i karmienie piersią
Opinia i oświadczenie EFSA nie przytaczają danych o stosowaniu wyciągu bogatego w taksyfolinę u kobiet w ciąży ani karmiących piersią. Badanie na ciężarnych szczurach opisano w części o badaniach na zwierzętach. Wyniki badań na zwierzętach nie przesądzają o bezpieczeństwie u ludzi. Stosowanie preparatów w ciąży i w okresie karmienia piersią należy omówić z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Z suplementów diety nie należy przyjmować więcej niż 100 mg wyciągu bogatego w taksyfolinę na dobę. Unijne zezwolenie obejmuje suplementy dla ogółu populacji „z wyłączeniem niemowląt, małych dzieci, dzieci i nastolatków poniżej 14 roku życia”.
Ocena bezpieczeństwa opiera się na badaniach na zwierzętach. Wnioskodawca przedstawił podsumowania badań z udziałem chorych, którzy otrzymywali taksyfolinę obok leczenia podstawowego. EFSA uznała, że na ich podstawie nie da się wyciągnąć wniosków o bezpieczeństwie.
Opisano przypadki alergii zawodowej na pył drewna modrzewia. Białka w wyciągu nie wykryto metodą o granicy oznaczalności 0,3 mg/g. EFSA oceniła prawdopodobieństwo alergii na wyciąg jako niskie. Osoby uczulone na drewno modrzewia powinny przed zastosowaniem preparatu zasięgnąć porady lekarza.
Źródła urzędowe nie opisują interakcji taksyfoliny z lekami. W toku oceny państwa członkowskie prosiły o zbadanie możliwych interakcji, w tym z antybiotykami. Opinia EFSA tej kwestii nie rozstrzyga. Przed łączeniem z lekami należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Ten opis dotyczy wyłącznie wyciągu z drewna modrzewia dahurskiego o zawartości co najmniej 90 % taksyfoliny. Nie obejmuje taksyfoliny z innych surowców. W razie złego samopoczucia lub innych działań niepożądanych po przyjęciu preparatu należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność u psów i kotów
W 90-dniowym badaniu szczury otrzymywały 50, 150 albo 1500 mg wyciągu na kilogram masy ciała na dobę. Każda grupa liczyła 20 zwierząt. Dodatkowo po 10 szczurów z grupy największej dawki i z grupy kontrolnej obserwowano jeszcze przez 28 dni po odstawieniu. Badanie spełniało wytyczne OECD. EFSA uznała największą badaną dawkę, 1500 mg na kilogram masy ciała na dobę, za dawkę bez obserwowanego działania szkodliwego.
W grupie największej dawki samce przybierały mniej na masie. Według EFSA mogło to wynikać z mniejszego spożycia paszy i z mniejszej masy tych zwierząt na początku badania. Deformację dna żołądka stwierdzono u trzech szczurów otrzymujących największą dawkę, w tym u jednego z grupy obserwowanej po odstawieniu. Badanie mikroskopowe wykazało w żołądku przekrwienie, obrzęk i nacieki zapalne. EFSA uznała, że zmiany te mogą wynikać z miejscowego drażnienia przy podawaniu substancji zgłębnikiem do żołądka.
Przerost nadnerczy stwierdzono u czterech z 20 szczurów z grupy największej dawki i u dwóch z 10 szczurów tej dawki obserwowanych po odstawieniu. Wystąpił też u dwóch szczurów z grupy najmniejszej dawki i u jednej samicy z grupy kontrolnej. Zmiany potwierdziło badanie mikroskopowe. Zachowania agresywne odnotowano u pięciu szczurów z grupy największej dawki i u trzech z grupy średniej dawki. W grupach kontrolnych wystąpiły u jednej samicy. U samic z grupy największej dawki istotnie częściej występowały otarcia, przypisane walkom między zwierzętami. Według EFSA mogło się do tego przyczynić trzymanie pięciu zwierząt w jednej klatce. EFSA uznała, że zmiany w nadnerczach mogą wynikać ze stresu wywołanego agresją. Zwróciła też uwagę, że zmian w nadnerczach i w żołądku było niewiele i nie potwierdzają ich inne wyniki. Zmian w żołądku nie stwierdzono w żadnej grupie poza grupami największej dawki.
W 7-dniowym badaniu szczury otrzymywały 10 000 albo 15 000 mg wyciągu na kilogram masy ciała na dobę. Wszystkie przeżyły. U części zwierząt wystąpiły luźne stolce i wydzielina porfirynowa wokół oczu. Danych dla poszczególnych zwierząt nie przedstawiono. U samic z obu grup liczba krwinek czerwonych była istotnie statystycznie mniejsza niż w grupie kontrolnej: 6,8 i 6,7 wobec 9,6 × 10¹²/l. U samców liczba krwinek czerwonych się nie zmieniła. Obrzęk w nieokreślonym odcinku przewodu pokarmowego opisano u 11 szczurów otrzymujących wyciąg i u jednego z grupy kontrolnej. Obrzęk wątroby stwierdzono u czterech szczurów otrzymujących wyciąg. Nasilenia zmian nie podano. EFSA zwróciła uwagę, że badane dawki były duże. Po jednorazowym podaniu szczurom i myszom do 12 000 mg wyciągu z modrzewia na kilogram masy ciała żadne zwierzę nie padło.
W badaniu na ciężarnych samicach szczura podawano 75 albo 1500 mg wyciągu na kilogram masy ciała na dobę od 6. do 16. dnia ciąży. Nie stwierdzono działania toksycznego na zarodek ani działania teratogennego.
W bakteryjnym teście mutagenności wykonanym według wytycznych OECD liczba mutacji rosła wraz z dawką. EFSA uznała to za wyraźny dowód działania mutagennego w warunkach testu. Wcześniejszy test bakteryjny taksyfoliny także dał wynik dodatni. Wcześniejsze badania genotoksyczności EFSA oceniła jako obarczone istotnymi słabościami i zażądała nowych. W teście mikrojądrowym na ludzkich limfocytach wynik był ujemny. Możliwe działanie genotoksyczne sprawdzono następnie w badaniu kometowym u samców szczura. Nie stwierdzono w nim uszkodzeń DNA w jelicie grubym, dwunastnicy ani wątrobie. EFSA uznała to badanie za właściwie przeprowadzone. Po zestawieniu wyników testu bakteryjnego wykonanego według wytycznych OECD, testu mikrojądrowego i badania kometowego EFSA uznała, że wyciąg nie budzi obaw co do genotoksyczności. Zaznaczyła, że takie postępowanie jest zgodne z jej wytycznymi dotyczącymi badań genotoksyczności.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), Turck D, Bresson JL, Burlingame B i wsp. Scientific Opinion on taxifolin-rich extract from Dahurian Larch (Larix gmelinii). EFSA Journal 2017, tom 15, nr 2, e04682, doi:10.2903/j.efsa.2017.4682, PMID 32625400. EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA), Turck D, Bresson JL, Burlingame B i wsp. Statement on the safety of taxifolin-rich extract from Dahurian Larch (Larix gmelinii). EFSA Journal 2017, tom 15, nr 11, e05059, doi:10.2903/j.efsa.2017.5059, PMID 32625351. Decyzja wykonawcza Komisji (UE) 2017/2079 z dnia 10 listopada 2017 r. zezwalająca na wprowadzenie do obrotu wyciągu bogatego w taksyfolinę jako nowego składnika żywności zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 258/97 Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz.U. L 295 z 14.11.2017, s. 81). Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2017/2470 ustanawiające unijny wykaz nowej żywności, wersja skonsolidowana z 10.08.2026, wpis „Wyciąg bogaty w taksyfolinę”.
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2017.4682 · https://doi.org/10.2903/j.efsa.2017.5059 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32625400/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32625351/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.