Inhibitory MAO a l-tyrozyna — czy można je łączyć?
Ostrożność — Tyrozyna a inhibitory MAO — teoretyczne ryzyko wzrostu ciśnienia
Na czym polega
L-tyrozyna jest aminokwasem, z którego organizm wytwarza dopaminę i noradrenalinę, a także tyraminę. Tyramina występuje również w pokarmach: w serach pleśniowych, winie i piwie. Inhibitory monoaminooksydazy hamują rozkład tych trzech związków, a nadmiar tyraminy odpowiada za gwałtowne wzrosty ciśnienia opisywane przy tej grupie leków. Ostrzeżenie dotyczy przede wszystkim leków nieselektywnych, takich jak fenelzyna i tranylcypromina, których w polskim obrocie nie ma. Charakterystyki produktów dostępnych w Polsce opisują ryzyko tyraminowe jako niewielkie: dla moklobemidu skłonność do interakcji z tyraminą określono jako niewielką i krótkotrwałą, przy rasagilinie badania nie wykazały wzrostu ciśnienia po pokarmach z tyraminą, a przy selegilinie w dawce dobowej do 10 mg nie zgłaszano takich wzrostów i ograniczenia dietetyczne nie są wymagane. Zastrzeżenie przy selegilinie ma jednak warunek: ten sam dokument zaleca ograniczenia żywieniowe, gdy lek łączy się z inhibitorem monoaminooksydazy typu A albo z lekiem nieselektywnym. Nie wiadomo przy tym, czy tyrozyna przyjmowana jako suplement prowadzi do nadmiaru tyraminy u osoby leczonej takim lekiem. Autorzy jedynego opisu, jaki udało się odnaleźć, nazywają możliwość takiego wzrostu ciśnienia teoretyczną (PMID 38057413).
Dlaczego
Monoaminooksydaza rozkłada dopaminę, noradrenalinę i adrenalinę, a także tyraminę. Zahamowanie tego enzymu zwiększa stężenie wymienionych związków. W organizmie tyrozyna zmienia się dwiema drogami. W pierwszej powstają z niej dopamina i noradrenalina. W drugiej powstaje tyramina i to ta druga droga jest powodem ostrożności, ponieważ nadmiar tyraminy gwałtownie podnosi ciśnienie. W opisanym przypadku 67-letnia pacjentka przyjmująca selegilinę w plastrach była odżywiana dożylnie, z pominięciem przewodu pokarmowego. Tyrozynę zawartą w tym roztworze tolerowała dobrze, a autorzy nie odnotowali u niej żadnych działań niepożądanych. Podkreślają zarazem, że jedna obserwacja nie rozstrzyga o bezpieczeństwie. Przy odżywianiu dożylnym zalecają stopniowe zwiększanie ilości tyrozyny i kontrolę ciśnienia (PMID 38057413). Dla doustnego suplementu tyrozyny takich obserwacji nie ma.
Co robić
Nie łącz suplementu tyrozyny z lekiem z grupy inhibitorów monoaminooksydazy bez decyzji lekarza prowadzącego. Natychmiast wezwij pomoc medyczną, jeśli po takim połączeniu pojawi się którykolwiek z objawów: silny ból głowy, zaburzenia widzenia, ból w klatce piersiowej, nagłe nudności. Nie zmieniaj samodzielnie dawki leku. Jeśli przyjmujesz selegilinę w dawce do 10 mg na dobę, nie musisz unikać pokarmów z tyraminą, ponieważ wzrostów ciśnienia po nich nie zgłaszano. Nie przekraczaj tej dawki: powyżej niej lek może przestać działać wybiórczo. Ograniczenia żywieniowe są jednak zalecane, jeśli selegilinę łączysz z lekiem hamującym monoaminooksydazę typu A albo z lekiem działającym niewybiórczo. Jeśli przyjmujesz rasagilinę, nie musisz ograniczać pokarmów z tyraminą, ponieważ badania nie wykazały po nich wzrostu ciśnienia. Jeśli przyjmujesz moklobemid, pamiętaj, że jego charakterystyka opisuje skłonność do reakcji z tyraminą jako niewielką i krótkotrwałą. Wzrost ciśnienia jest wtedy mniejszy albo nie występuje wcale, o ile lek przyjmujesz po posiłku. Zachowaj szczególną ostrożność, jeśli przyjmujesz lek działający niewybiórczo albo kilka leków hamujących monoaminooksydazę naraz. Żadna z tych charakterystyk nie wypowiada się o tyrozynie przyjmowanej jako suplement.
Potwierdza dokument urzędowy
„Nie należy przekraczać zalecanej dawki dobowej 10 mg, z uwagi na możliwość wystąpienia objawów niepożądanych, np. niekontrolowanego wzrostu ciśnienia tętniczego krwi po spożyciu pokarmów bogatych w aminokwas tyraminę (sery pleśniowe, wino, piwo, kawior). Podawanie leku w dawkach dobowych większych niż 10 mg może wiązać się z utratą selektywności hamowania MAO-B i wówczas mogą się pojawić zarówno działania niepożądane, jak i interakcje typowe dla nieselektywnych inhibitorów MAO.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Segan, 5 mg, tabletki (selegiliny chlorowodorek), sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Źródła
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38057413/
Charakterystyka Produktu Leczniczego Segan, 5 mg, tabletki (selegilina), punkty 4.4 i 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych, RPL 20190. Charakterystyka Produktu Leczniczego Rasagilina Synthon, punkt 4.5 (interakcja tyramina/rasagilina) — RPL 39379. Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurorix (moklobemid), punkt 4.5 — RPL 832. Charakterystyka Produktu Leczniczego Xadago (safinamid), punkt 4.5 — EMA. Bharani T, Mogensen KM, Rosen JH, Gura KM, Robinson MK. Concomitant use of monoamine oxidase inhibitor and tyrosine in parenteral nutrition. Eur J Clin Nutr 2024;78(3):274-276 (PMID 38057413). Dostępność klas MAO w polskim obrocie sprawdzona po kodach ATC: N06AF (fenelzyna, tranylcypromina) bez wpisów, N06AG02 moklobemid, N04BD01-03 selegilina, rasagilina, safinamid — odczyt z kopii Rejestru Produktów Leczniczych zaktualizowanej 2026-09-07.
Dane w formie cytowalnej
Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404
Zobacz monografię składnika: L-tyrozyna
Inhibitory MAO (moklobemid, selegilina, rasagilina, safinamid, fenelzyna, tranylcypromina) — inne interakcje
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.