Dynia zwyczajna, nasiona (pestki dyni)
Jak działa
Dynia zwyczajna (Cucurbita pepo) to roślina z rodziny dyniowatych. Jej dojrzałe, wysuszone nasiona, potocznie nazywane pestkami dyni, są zwykłą żywnością. Według raportu oceniającego Europejskiej Agencji Leków około połowę masy nasion stanowi olej, w którym przeważają kwasy linolowy i oleinowy. Nasiona zawierają też dużo białka, a ponadto sterole roślinne, tokoferole, czyli związki z grupy witaminy E, oraz składniki mineralne. Europejska Agencja Leków opublikowała wspólnotową monografię ziołową poświęconą nasionom dyni. Monografia obejmuje wyłącznie stosowanie tradycyjne w produktach leczniczych w postaci stałej przyjmowanej doustnie. Dotyczy całych i rozdrobnionych nasion, dwóch wyciągów etanolowych o opisanym stosunku surowca do wyciągu oraz oleju z nasion. Monografia nie obejmuje wyciągów o innej charakterystyce, kiełków, białka z nasion ani nasion innych gatunków dyni. Dla tradycyjnych ziołowych produktów leczniczych nie wymaga się danych o sposobie działania, dlatego monografia mechanizmu działania nie opisuje. W 2021 r. agencja przejrzała nowe dane i uznała, że monografii nie trzeba zmieniać. W Unii Europejskiej nie dopuszczono żadnego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego samych nasion dyni ani oleju z nich. Pestkom dyni nie przypisuje się potwierdzonego działania zdrowotnego.
Źródła w diecie i niedobór
Pestki dyni są zwykłą żywnością. Według raportu oceniającego Europejskiej Agencji Leków nasiona roślin dyniowatych są w wielu krajach popularną przekąską, a powszechne spożywanie pestek dyni jako żywności nie okazało się szkodliwe.
Dawkowanie
W Unii Europejskiej nie ustalono zalecanego ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia dla suplementów diety zawierających nasiona dyni, wyciągi z nich albo olej z pestek dyni. Monografia ziołowa Unii Europejskiej podaje dawkowanie wyłącznie dla produktów leczniczych i wiąże je ze wskazaniem leczniczym oraz z przetworami o ściśle opisanej charakterystyce. Dawek z monografii nie przenosi się na suplementy diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Przeciwwskazania
Nasion dyni ani przetworów z nich nie stosuje się przy nadwrażliwości na ten surowiec ani na którykolwiek składnik preparatu.
Monografia ziołowa Unii Europejskiej nie zaleca stosowania produktów leczniczych z nasion dyni u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat. Jako powód podaje to, że objawy, w których stosuje się te produkty, wymagają w tym wieku nadzoru lekarza. Raport oceniający nie przytacza badań nad bezpieczeństwem u dzieci. Suplement z wyciągiem z nasion dyni albo z olejem z pestek dyni można podać dziecku dopiero po poradzie lekarza lub farmaceuty.
Ciąża i karmienie piersią
Według monografii ziołowej Unii Europejskiej bezpieczeństwa stosowania wyciągów z nasion dyni w ciąży i w okresie karmienia piersią nie ustalono. Z powodu niewystarczających danych monografia nie zaleca stosowania wyciągów w tych okresach.
O nasionach i oleju z nasion monografia podaje, że ich spożywanie nie budziło u ludzi zastrzeżeń co do wad rozwojowych. Nasiona i olej w produkcie leczniczym mogą być według niej stosowane w ciąży i w okresie karmienia piersią, jeśli jest to uzasadnione klinicznie. Monografia nie zaleca jednak stosowania produktów leczniczych z nasion dyni u kobiet w ciąży. Jako powód podaje to, że objawy, w których stosuje się te produkty, wymagają u ciężarnych nadzoru lekarza.
Nie przeprowadzono badań wpływu na rozrodczość i nie ma danych o wpływie na płodność. Przed zastosowaniem suplementu z nasionami dyni, wyciągiem lub olejem w ciąży albo w okresie karmienia piersią należy zasięgnąć porady lekarza.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Raport oceniający Europejskiej Agencji Leków opisuje reakcje uczuleniowe po spożyciu dyni zwyczajnej, w tym jej nasion. Wystąpiły wtedy świąd, obrzęk błony śluzowej jamy ustnej, nudności, biegunka i napady astmy. Informacje o produktach leczniczych z nasion dyni dopuszczonych w Niemczech wymieniają reakcje nadwrażliwości o nieznanej częstości, w tym pokrzywkę, obrzęk twarzy i wstrząs anafilaktyczny. Według raportu trzeba brać pod uwagę uczulenie na rośliny z rodziny dyniowatych. W jednym z opisanych przypadków po zjedzeniu zupy z dyni wystąpiły uogólniony świąd, obrzęk warg i twarzy oraz duszność, a chora wymagała leczenia w szpitalu. Testy skórne dały u niej wynik dodatni także dla ogórka, cukinii, melona i arbuza.
Według monografii ziołowej Unii Europejskiej po stosowaniu przetworów z nasion dyni zgłaszano łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Występowały często, u około 4% stosujących. Informacje o produktach dopuszczonych w Niemczech wymieniają biegunkę, nudności i wymioty. W razie innych działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Gorączka, skurcze, krew w moczu, ból przy oddawaniu moczu albo zatrzymanie moczu wymagają konsultacji z lekarzem niezależnie od przyjmowanego suplementu.
Według monografii nie zgłoszono interakcji z lekami. Raport oceniający opisuje jednak dwa przypadki zaburzeń krzepnięcia ze wzrostem wskaźnika INR, którym ocenia się krzepliwość krwi. Wystąpiły u osób przyjmujących produkt złożony z wyciągów z palmy sabałowej (Serenoa repens) i z nasion dyni oraz z witaminy E. Po odstawieniu produktu wskaźnik INR wrócił do prawidłowych wartości. Raport nie ustalił związku przyczynowego z wyciągiem z nasion dyni, ponieważ samo podawanie witaminy E może wydłużać czas krzepnięcia. Nie ma danych o tym, jak składniki nasion dyni wchłaniają się i są wydalane u człowieka. Brak zgłoszonych interakcji nie oznacza więc, że ich nie ma. Osoby przyjmujące leki wpływające na krzepnięcie krwi powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem.
Nie zgłoszono przypadków przedawkowania. Wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie badano. Nie przeprowadzono badań toksyczności reprodukcyjnej, czyli szkodliwego wpływu na rozród, ani badań genotoksyczności, czyli uszkadzania materiału genetycznego, ani badań rakotwórczości. Z powodu braku danych o genotoksyczności agencja uznała, że nie może wpisać nasion dyni do unijnego wykazu tradycyjnych substancji roślinnych. Według raportu uprawne odmiany dyni wyhodowano tak, aby nie zawierały kukurbitacyn, czyli gorzkich i toksycznych związków. Przypadkowe mutacje mogą jednak dać rośliny o gorzkich i toksycznych owocach, dlatego obecności kukurbitacyn w nasionach nie można wykluczyć.
Wyciągi płynne mogą zawierać alkohol etylowy. Osoby, które nie powinny spożywać alkoholu, muszą sprawdzić jego zawartość na etykiecie. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.
Toksyczność w badaniach na zwierzętach
Według monografii ziołowej Unii Europejskiej nie przeprowadzono badań toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności ani rakotwórczości nasion dyni. Raport oceniający Europejskiej Agencji Leków opisuje badania toksyczności ostrej i podostrej, trwające do 30 dni, z dynią olbrzymią (Cucurbita maxima), czyli innym gatunkiem. U myszy badano wyciąg wodno-etanolowy z nasion, u szczurów przesącz z nasion rozdrobnionych w wodzie, a u świń wodną mieszaninę rozdrobnionych nasion. W rutynowych badaniach krwi i badaniach biochemicznych stwierdzono jedynie niewielkie zmiany albo nie stwierdzono ich wcale. Oględziny narządów nie wykazały zmian. Wyników uzyskanych dla innego gatunku nie można wprost przenosić na dynię zwyczajną.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
Wspólnotowa monografia ziołowa dotycząca Cucurbita pepo L., semen, EMA/HMPC/136024/2010, Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych, przyjęta 20 listopada 2012 r., punkty 2, 3, 4.3–4.9 i 5.1–5.3. Raport oceniający dotyczący Cucurbita pepo L., semen, EMA/HMPC/136022/2010, przyjęty 20 listopada 2012 r., punkty 1.1, 3.2–3.4, 4.1.2 oraz rozdziały 5 i 6. Uzupełnienie raportu oceniającego EMA/HMPC/367273/2021, przyjęte 24 listopada 2021 r., przegląd okresowy zakończony decyzją o niezmienianiu monografii. Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych Unii Europejskiej. Nasiona dyni i olej z nich nie mają w nim dopuszczonego oświadczenia. Odczyt wszystkich dokumentów 15 października 2026 r.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.