Witamina C, cynk, witamina D3 i echinacea — mechanizmy wsparcia odporności
Prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego zależy od dostępności wielu mikroskładników jednocześnie. Poniżej pięć substancji. Oświadczenie zdrowotne o prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego mają w Unii Europejskiej witamina C, cynk i witamina D (rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012); beta-glukan i echinacea nie mają oświadczenia dotyczącego odporności (beta-glukany mają w wykazie oświadczenia o poziomie cholesterolu i o poposiłkowym wzroście glikemii, co jest innym obszarem), więc w ich przypadku podano stan badań.
Witamina C
Witamina C pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego — Rozp. (UE) nr 432/2012. Stymuluje aktywność fagocytów i syntezę kolagenu stanowiącego barierę dla czynników zewnętrznych. Dawkowanie: 500–1000 mg dziennie. W przeglądzie dziesięciu badań porównawczych dziewięć wykazało wyższą biodostępność formy liposomalnej niż zwykłej, przy czym autorzy zaznaczają, że żadne z nich nie oceniało wydalania ani wychwytu komórkowego (Carr AC i wsp., Basic Clin Pharmacol Toxicol 2025, PMID 40506693).
Cynk
Cynk pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego — Rozp. (UE) nr 432/2012. Uczestniczy jako kofaktor w syntezie metalotioneiny i enzymach antyoksydacyjnych. Dawkowanie: 15–25 mg glukonianu lub pikolinianu cynku dziennie.
Ostrzeżenie: jony cynku wiążą tetracykliny w przewodzie pokarmowym i obniżają ich wchłanianie. Między cynkiem a antybiotykiem tetracyklinowym zachowuje się odstęp co najmniej 2 godzin. Szczegóły: Cynk a tetracykliny.
Witamina D3
Witamina D pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego — Rozp. (UE) nr 432/2012. Reguluje ekspresję genów limfocytów i produkcję peptydów przeciwdrobnoustrojowych. Niedobór witaminy D jest powszechny w Polsce w miesiącach jesienno-zimowych. Dawkowanie: 2000–4000 IU D3 dziennie z posiłkiem zawierającym tłuszcz.
Ostrzeżenie: leki przeciwpadaczkowe indukujące enzymy wątrobowe — fenytoina, karbamazepina, fenobarbital — przyspieszają rozkład witaminy D. Przy takim leczeniu dawkę ustala lekarz na podstawie stężenia 25(OH)D w surowicy. Szczegóły: Fenytoina a witamina D3 i Karbamazepina a witamina D3.
Beta-glukan 1,3/1,6-D
Polisacharyd strukturalny z drożdży piekarskich wiąże receptory dectin-1 na komórkach NK i makrofagach. Jego wpływ na odporność jest przedmiotem badań; beta-glukan drożdżowy nie ma zatwierdzonego oświadczenia zdrowotnego EFSA. Dawkowanie stosowane w badaniach: 250 mg rano na czczo.
Echinacea purpurea
Alkiloamidy z jeżówki purpurowej modulują aktywność fagocytów i komórek NK. Przegląd Cochrane (Karsch-Völk M i wsp., 2014, PMID 24554461) nie wykazał istotnej korzyści echinacei w przypadku przeziębień; dla profilaktyki obserwowano jedynie nieistotny statystycznie trend. Dawkowanie: 400–900 mg standaryzowanego ekstraktu dziennie, sezonowo.