Głóg
Jak działa
Głóg to krzew lub niewielkie drzewo z rodziny różowatych. Monografia ziołowa Unii Europejskiej obejmuje kilka gatunków głogu, m.in. głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna) i głóg dwuszyjkowy (Crataegus laevigata). Surowcem jest liść z kwiatem albo owoc, a są to dwa różne surowce. W Polsce przetwory z głogu bywają substancją czynną produktów leczniczych, a suplement diety z tym samym surowcem pozostaje odrębną kategorią produktu i nie podlega ocenie skuteczności prowadzonej dla leków. Europejska Agencja Leków opublikowała monografię ziołową Unii Europejskiej wyłącznie dla liścia z kwiatem głogu; dla owocu takiej monografii nie przyjęto. Monografia dotyczy stosowania tradycyjnego i nie wskazuje ustalonego mechanizmu działania. Amerykańskie Narodowe Centrum Medycyny Komplementarnej i Integracyjnej (NCCIH) ocenia, że dla większości zastosowań głogu wiarygodnych dowodów jest mało albo nie ma ich wcale. Dla głogu nie dopuszczono w Unii Europejskiej żadnego oświadczenia zdrowotnego, a w unijnym rejestrze oświadczeń nie ma dla tej rośliny wpisu. Roślinie tej nie przypisuje się potwierdzonego działania zdrowotnego.
Dawkowanie
Dla suplementów diety zawierających głóg nie ustalono w Unii Europejskiej ani zalecanego spożycia, ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia. Monografia ziołowa Unii Europejskiej podaje dawkowanie wyłącznie dla produktów leczniczych zawierających liść z kwiatem i wiąże je ze wskazaniem leczniczym oraz z przetworem o ściśle opisanej charakterystyce. Wartości tych nie przenosi się na suplement diety, ponieważ dotyczą odrębnej kategorii produktu, podlegającej innym przepisom i innemu nadzorowi. Dla owocu monografii Unii Europejskiej nie przyjęto. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Przeciwwskazania
Głogu nie stosuje się przy nadwrażliwości na ten surowiec ani na którykolwiek składnik preparatu. Bezpieczeństwa stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią nie ustalono, dlatego w tych okresach głogu się nie zaleca. Monografia Unii Europejskiej dla liścia z kwiatem nie podaje danych o wpływie na płodność. Osoby z chorobą serca, w tym z niewydolnością serca, oraz osoby przyjmujące digoksynę albo leki obniżające ciśnienie tętnicze nie powinny stosować głogu bez porozumienia z lekarzem. U dzieci i młodzieży poniżej 18 lat głogu nie należy stosować bez zalecenia lekarza.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Według amerykańskiego Narodowego Centrum Medycyny Komplementarnej i Integracyjnej (NCCIH) działaniami niepożądanymi głogu mogą być zawroty głowy, nudności, wymioty, biegunka i bóle mięśni. Baza LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia opisuje ponadto rzadkie reakcje nadwrażliwości, wysypkę skórną i alergiczne zapalenie skóry. NCCIH podaje, że niektóre preparaty z głogiem stosowane krótko mogą być bezpieczne, jednak bezpieczeństwa stosowania dłuższego niż 16 tygodni nie badano. Monografia ziołowa Unii Europejskiej dla liścia z kwiatem podaje, że działania niepożądane nie są znane, a interakcji z lekami nie zgłoszono. Przypadków przedawkowania według tej monografii dotąd nie zgłoszono, co nie jest równoznaczne z ich brakiem. W badaniu z udziałem 8 zdrowych ochotników jeden określony wyciąg z liścia z kwiatem, przyjmowany przez 3 tygodnie, nie zmienił istotnie farmakokinetyki digoksyny. W retrospektywnej analizie badania z udziałem osób z łagodną i umiarkowaną niewydolnością serca ogólny odsetek pogorszeń choroby nie różnił się istotnie między grupą przyjmującą jeden określony wyciąg z liścia z kwiatem a grupą placebo. W grupie wyciągu wyższe było jednak ryzyko wczesnego pogorszenia. NCCIH jako jedną z możliwych przyczyn tego sygnału wskazuje interakcję z lekami przyjmowanymi przez chorych. Osoby przyjmujące digoksynę, leki obniżające ciśnienie tętnicze albo jakiekolwiek inne leki powinny więc omówić stosowanie głogu z lekarzem lub farmaceutą. Według monografii Unii Europejskiej jeden suchy wyciąg z liścia z kwiatem nie wykazał działania genotoksycznego w kilku testach. Pozostałych opisanych w niej przetworów pod tym względem nie badano. Odpowiednich badań toksyczności reprodukcyjnej nie przeprowadzono, a badań rakotwórczości nie przeprowadzono wcale. Nalewki i wyciągi płynne sporządzane na etanolu zawierają alkohol. Amerykańska Agencja Żywności i Leków (FDA) ostrzegła w 2024 r., że część produktów oznaczonych jako korzeń tejocote (głóg meksykański, Crataegus mexicana) zawierała w rzeczywistości toksyczną roślinę, żółty oleander, który może poważnie zaszkodzić, a nawet spowodować zgon. Obrzęk kostek lub nóg, ból w okolicy serca, także promieniujący do ramion, nadbrzusza albo szyi, oraz duszność wymagają natychmiastowej konsultacji lekarskiej. Przyjmowanie jakiegokolwiek preparatu takiej konsultacji nie zastępuje. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanego sposobu żywienia.
Źródła
Monografia ziołowa Unii Europejskiej dotycząca Crataegus spp., folium cum flore, EMA/HMPC/159075/2014, Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych, przyjęta 5 kwietnia 2016 r. NCCIH, Hawthorn, aktualizacja z kwietnia 2025 r. Tankanow R i wsp. Interaction study between digoxin and a preparation of hawthorn (Crataegus oxyacantha). J Clin Pharmacol 2003;43(6):637-42, PMID 12817526. Zick SM i wsp. The effect of Crataegus oxycantha Special Extract WS 1442 on clinical progression in patients with mild to moderate symptoms of heart failure. Eur J Heart Fail 2008;10(6):587-93, PMID 18490196. Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej, w którym nie ma wpisu dla Crataegus. NIH LiverTox, Hawthorn, aktualizacja z 28 stycznia 2023 r.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12817526/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18490196/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.