L-teanina — mechanizm, dawkowanie i bezpieczeństwo
L-teanina — czym jest
L-teanina to aminokwas niebiałkowy występujący naturalnie w liściach herbaty (Camellia sinensis). W suplementach diety stosowana jest samodzielnie lub w połączeniu z kofeiną. Poniżej wyjaśniamy mechanizm działania, dawki stosowane w badaniach klinicznych, status regulacyjny oraz kwestie bezpieczeństwa.
Mechanizm działania
L-teanina jest aminokwasem niebiałkowym naturalnie występującym w liściach herbaty (Camellia sinensis). Po podaniu doustnym wchłania się w jelicie cienkim i przenika przez barierę krew–mózg. W ośrodkowym układzie nerwowym L-teanina wykazuje działanie modulujące przekaźnictwo glutaminianergiczne — hamuje receptory NMDA i ogranicza wychwyt glutaminianu w synapsach. Zwiększa się jednocześnie stężenie kwasu gamma-aminomasłowego (GABA) i dopaminy w wybranych strukturach mózgowia. W badaniu z obciążeniem poznawczym L-teanina obniżała częstość akcji serca i markery aktywacji współczulnej w reakcji na stres (PMID: 16930802). Opisywano również wzrost amplitudy fal alfa (8–13 Hz) w zapisie EEG, kojarzony ze stanem czujnej relaksacji bez sedacji (PMID: 18296328). Jednoczesne podanie L-teaniny i kofeiny wykazuje działanie synergistyczne: L-teanina łagodzi efekty niepożądane kofeiny (drżenie, niepokój) przy zachowaniu lub nasileniu poprawy koncentracji i czasu reakcji (PMID: 18006208). L-teanina nie posiada autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego zatwierdzonego przez EFSA.
Dawkowanie
W badaniach klinicznych stosowano dawki 100–200 mg/dobę, często w połączeniu z kofeiną w stosunku 2:1 (teanina:kofeina), np. 200 mg L-teaniny + 100 mg kofeiny. Efekty psychofizjologiczne obserwowano w ciągu 30–60 minut od podania. EFSA nie ustaliła RDA dla L-teaniny.
Przeciwwskazania i ostrzeżenia
L-teanina jest dobrze tolerowana w dawkach stosowanych w badaniach klinicznych; nie opisano poważnych działań niepożądanych. Ostrożność wskazana przy jednoczesnym stosowaniu leków hipotensyjnych (możliwy addytywny efekt obniżenia ciśnienia tętniczego) oraz leków sedatywnych. Brak kontrolowanych danych dotyczących stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią — należy unikać suplementacji. W razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Informacje zawarte w artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zmianą suplementacji skonsultuj się ze specjalistą.