Czarny bez (Sambucus nigra)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Jak działa
Owoc i kwiat czarnego bzu (Sambucus nigra) są bogate w antocyjany i flawonoidy o działaniu przeciwutleniającym; surowcowi przypisuje się właściwości immunomodulujące, m.in. wpływ na wydzielanie cytokin. Nieprzetworzone i niedojrzałe części rośliny — owoce, liście, kora — zawierają glikozydy cyjanogenne (m.in. sambunigrynę), które mogą uwalniać cyjanowodór; obróbka termiczna (gotowanie) je rozkłada. Należy zaznaczyć, że dla czarnego bzu nie ma w Unii Europejskiej autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych, dlatego nie można mu przypisywać potwierdzonego działania, na przykład „na odporność” czy „na przeziębienie”.
Dawkowanie
Dla kwiatu czarnego bzu (Sambuci flos) istnieje unijna monografia ziołowa EMA/HMPC obejmująca tradycyjne stosowanie; dla owocu (fructus) EMA wydała jedynie raport oceniający i nie ustanowiła monografii — tradycyjna posologia owocu nie została określona. Nie ustalono dawki suplementacyjnej o udowodnionym działaniu prozdrowotnym. Stosować wyłącznie preparaty przetworzone (poddane obróbce termicznej); nie należy spożywać ani owoców, ani innych surowych części rośliny.
Przeciwwskazania
Nie spożywać surowych ani niedojrzałych części rośliny. Zachować ostrożność podczas leczenia immunosupresyjnego oraz w chorobach autoimmunologicznych (przesłanki teoretyczne). Ze względu na niewystarczające dane nie zaleca się stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Surowe lub niedojrzałe owoce, liście i kora zawierają glikozydy cyjanogenne i mogą powodować nudności, wymioty oraz bóle brzucha — do spożycia nadają się wyłącznie preparaty poddane obróbce termicznej. Ze względu na działanie immunomodulujące zaleca się ostrożność u osób przyjmujących leki immunosupresyjne — może teoretycznie osłabiać ich działanie. Czarny bez może również nasilać działanie leków moczopędnych (łagodny efekt addytywny). Przy chorobach autoimmunologicznych i po przeszczepie nie stosować bez konsultacji z lekarzem.
Źródła
EMA HMPC — unijna monografia ziołowa dla kwiatu (Sambucus nigra L., flos) oraz raport oceniający i oświadczenie publiczne dla owocu (Sambucus nigra L., fructus; monografii nie ustanowiono, tradycyjna posologia nieokreślona); stosowanie niezalecane w ciąży i w okresie karmienia piersią. Memorial Sloan Kettering Cancer Center — Elderberry: możliwe interakcje z lekami immunosupresyjnymi (teoretyczna stymulacja odpowiedzi immunologicznej) oraz moczopędnymi. Glikozydy cyjanogenne surowca: analiza w owocach czarnego bzu (PMC7961730). Brak dowodów na silne, klinicznie potwierdzone interakcje lekowe.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.