Kurkumina (z kurkumy)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Przewodnik praktyczny: Kurkumina - biodostępność, formy i bezpieczeństwo
Wzór sumaryczny: C21H20O6 · PubChem CID 969516
Jak działa
Kurkumina jest głównym kurkuminoidem kłącza ostryżu długiego (Curcuma longa) i odpowiada za jego żółte zabarwienie. W suplementach występuje najczęściej jako zagęszczony wyciąg standaryzowany na kurkuminoidy, często łączony z piperyną albo w postaci kompleksów fosfolipidowych. Unijna monografia ziołowa obejmuje kłącze kurkumy i jego przetwory — sproszkowany surowiec, napar, nalewki oraz suche wyciągi — i nie odnosi się do wyizolowanych kurkuminoidów o wysokim stężeniu, które przeważają w suplementach. Należy jednak wyraźnie zaznaczyć, że oświadczenia zdrowotne dotyczące kurkuminy nie są w Unii Europejskiej autoryzowane, dlatego nie można jej przypisywać potwierdzonego działania, w tym przeciwzapalnego, jako obietnicy zdrowotnej.
Dawkowanie
Dla kurkuminy jako składnika suplementu diety nie ustalono w Unii Europejskiej ani referencyjnej wartości spożycia, ani tolerowanego górnego poziomu spożycia. Nie ma też dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego, z którego wynikałaby ilość odniesienia. Unijna monografia ziołowa obejmuje kłącze ostryżu długiego jako surowiec i podaje dawkowanie wyłącznie dla produktów leczniczych, przypisując je do konkretnych wskazań, dlatego nie przenosi się go ani na suplementy diety, ani na wyciągi standaryzowane na kurkuminoidy. Osobną ścieżką oceny jest kurkumina jako barwnik spożywczy (E 100) — Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności przeprowadził jej ponowną ocenę w 2010 roku, ale dotyczy ona dodatku do żywności, a nie preparatu. Porcja dzienna wynika z deklaracji producenta na opakowaniu.
Przeciwwskazania
Nie stosować w przypadku nadwrażliwości na substancję czynną. Unijna monografia ziołowa nie zaleca stosowania kurkumy u osób z niedrożnością lub zapaleniem dróg żółciowych, chorobami wątroby, kamicą żółciową ani innymi schorzeniami układu żółciowego. Dokument ten obejmuje przetwory z kłącza, a nie zagęszczone kurkuminoidy; ponieważ jednak ograniczenie wynika z właściwości samego surowca, zalecenie ostrożności dotyczy również wyciągów skoncentrowanych. Bezpieczeństwa stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat nie określono z powodu braku wystarczających danych. Bezpieczeństwa w okresie ciąży i karmienia piersią nie ustalono i wobec braku wystarczających danych stosowanie w tym okresie nie jest zalecane; brak danych o wpływie na płodność. Nie odnotowano w niej interakcji z lekami, co nie dowodzi ich braku — opracowania dotyczące stosowania tradycyjnego opierają się na długotrwałym stosowaniu, a nie na badaniach interakcji. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.
Ciąża i karmienie piersią
Unijna monografia ziołowa dla kłącza ostryżu długiego stwierdza, że bezpieczeństwa stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią nie ustalono, a wobec braku wystarczających danych stosowanie w tych okresach nie jest zalecane. Danych o wpływie na płodność nie ma. Stanowisko zapisano dla ścieżki tradycyjnego stosowania (Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków, dokument EMA/HMPC/329755/2017 z 25 września 2018 roku).
Ocena ta obejmuje kłącze i jego przetwory: surowiec sproszkowany, napar, nalewki oraz suche wyciągi. Nie obejmuje wyizolowanych kurkuminoidów o wysokim stężeniu, a to one przeważają w suplementach diety. Dla takich preparatów nie ma zatem nawet tego stanowiska. Brak oceny nie jest jednak powodem do mniejszej ostrożności. Dotyczy on postaci mocniejszej niż ta, wobec której stosowanie odradzono.
Zastrzeżenia opisane w częściach o ostrzeżeniach i przeciwwskazaniach obowiązują niezależnie od ciąży i karmienia piersią.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Unijna monografia ziołowa nie zaleca stosowania kurkumy u osób z niedrożnością lub zapaleniem dróg żółciowych, chorobami wątroby, kamicą żółciową ani innymi schorzeniami układu żółciowego, ze względu na możliwe pobudzanie wydzielania żółci. Jako działania niepożądane wymienia łagodną suchość w ustach, wzdęcia oraz podrażnienie żołądka; częstości ich występowania nie ustalono. Nie zgłoszono żadnego przypadku przedawkowania. Wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługi maszyn nie badano. Nalewki zawierające etanol wymagają podania jego zawartości w oznakowaniu. Powyższe ostrzeżenia dotyczą przetworów z kłącza kurkumy i nie stanowią podstawy do oceny bezpieczeństwa zagęszczonych kurkuminoidów. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.
Źródła
EMA/HMPC/329755/2017 — European Union herbal monograph on Curcuma longa L., rhizoma (Revision 1); EMA/HMPC/329755/2017 — unijna monografia ziołowa Curcuma longa L., rhizoma, punkt 4.6, dokument z 25 września 2018 (odczyt u źródła 2026-09-15)
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.