Spirulina
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Przewodnik praktyczny: Spirulina — skład, dawkowanie i bezpieczeństwo
Jak działa
Spirulina nie jest rośliną ani glonem w znaczeniu botanicznym — to sinica, czyli bakteria prowadząca fotosyntezę, z gatunków Arthrospira platensis i Arthrospira maxima. Biomasa jest bogata w białko (65–70% suchej masy), a także w witaminy, składniki mineralne, beta-karoten i wielonienasycone kwasy tłuszczowe; niebieski barwnik fikocyjanina stanowi do 20% suchej masy i jemu przypisuje się w piśmiennictwie właściwości preparatu. Badania z udziałem ludzi są nieliczne i nie wykazano skuteczności spiruliny w leczeniu żadnego schorzenia (NIH LiverTox, NBK548312). Oświadczeń zdrowotnych dotyczących spiruliny nie ma w unijnym rejestrze oświadczeń: nie zostały dotąd rozpatrzone i pozostają w Unii Europejskiej wstrzymane na podstawie art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia 1924/2006. Nie znaczy to, że je odrzucono — znaczy, że nie zapadła co do nich decyzja, i dlatego nie wolno przypisywać spirulinie potwierdzonego działania.
Dawkowanie
Nie ustalono unijnej wartości referencyjnej ani dawki, przy której działanie spiruliny byłoby potwierdzone. Producenci podają własne porcje; przy ocenie preparatu ważniejsze od wielkości porcji jest pochodzenie surowca i kontrola czystości — powód opisano w ostrzeżeniach.
Przeciwwskazania
Fenyloketonuria — nie stosować; preparat jest źródłem białka, a więc i fenyloalaniny. Choroby autoimmunologiczne oraz leczenie lekami hamującymi odporność, w tym po przeszczepieniu narządu — nie stosować bez wiedzy lekarza prowadzącego. Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu.
Ciąża i karmienie piersią
W monografii LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia, z której pochodzi większość danych o bezpieczeństwie przytoczonych w tym opracowaniu, nie ma danych o stosowaniu spiruliny w ciąży ani podczas karmienia piersią (NBK548312). Nie ma ich także wśród dwudziestu badań klinicznych nad spiruliną przejrzanych w rejestrze ClinicalTrials.gov — żadne nie obejmuje kobiet w ciąży ani karmiących.
Opisane w części o ostrzeżeniach ryzyko zanieczyszczenia surowca toksynami sinicowymi odnosi się do preparatów spiruliny w ogóle. Czy w ciąży i podczas karmienia piersią zmienia ono ocenę, nie wiadomo, ponieważ danych z tych okresów brakuje. Decyzję o przyjmowaniu preparatu w tym czasie podejmuje się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Najważniejsze ryzyko nie wynika z samej spiruliny, tylko z tego, co może jej towarzyszyć. Sinice hoduje się w ciepłych, zasadowych zbiornikach, a uprawa bywa zanieczyszczona innymi sinicami wytwarzającymi toksyny zwane mikrocystynami. W opisach przypadków uszkodzenia wątroby powiązanych ze spiruliną nie podano stężenia, czystości ani wyników badania preparatu na obecność zanieczyszczeń, więc nie wiadomo, czy to one odpowiadały za zdarzenie (NIH LiverTox, NBK548312). Z tego powodu pochodzenie surowca i kontrola jakości są przy spirulinie istotniejsze niż przy większości suplementów. Baza LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia klasyfikuje spirulinę jako możliwą, rzadką przyczynę jawnego klinicznie uszkodzenia wątroby (ocena D). W badaniach kontrolowanych nie wiązano jej ze wzrostem aktywności enzymów wątrobowych; opisano natomiast jeden przypadek jawnego uszkodzenia wątroby oraz kilka zgłoszeń uszkodzenia wątroby do krajowych rejestrów działań niepożądanych. W tym opisanym przypadku żółtaczka wystąpiła po pięciu tygodniach przyjmowania i ustąpiła całkowicie po odstawieniu preparatu — pacjent przyjmował jednak równocześnie inne leki mogące uszkadzać wątrobę, które odstawiono w tym samym czasie. Zażółcenie skóry lub białek oczu, ciemny mocz, uporczywe zmęczenie albo ból w prawym podżebrzu to powody do odstawienia preparatu i kontaktu z lekarzem; osoby z chorobą wątroby lub z niewyjaśnionym wzrostem aktywności enzymów wątrobowych powinny stosowanie skonsultować. Spirulina jest źródłem białka, a więc i fenyloalaniny, dlatego nie powinny jej przyjmować osoby z fenyloketonurią. Ostrożności wymagają osoby z chorobami autoimmunologicznymi — niezależnie od tego, czy przyjmują leki — oraz osoby leczone lekami hamującymi odporność: składnikom spiruliny przypisuje się pobudzanie elementów układu odpornościowego, czyli kierunek przeciwny do działania tych leków, choć znaczenia klinicznego tej zależności nie potwierdzono badaniami.
Źródła
NIH LiverTox: Spirulina, NCBI Bookshelf NBK548312 (Bethesda: NIDDK) Rejestr UE oswiadczen zdrowotnych — brak wpisu dla spiruliny, art. 28 ust. 5 i 6 rozporzadzenia 1924/2006 NCCIH Herb-Drug Interactions (przez wlasny podpisany rekord interakcji id 278)
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.