SuplerMed
MonografiaSprawdzone przez farmaceutę

Mięta pieprzowa (liść i olejek)

9 min czytania

Nie łącz

Wysokie ryzyko Mięta pieprzowa a lomitapid Osoby leczone lomitapidem nie powinny stosować suplementów z olejkiem z mięty pieprzowej bez konsultacji z lekarzem prowadzącym. Jeśli lekarz zgodzi się na takie połączenie, lomitapid należy przyjmować w odstępie 12 godzin od olejku, zgodnie z charakterystyką leku. Przy olejku przyjmowanym kilka razy na dobę takiego odstępu nie da się zachować. Lekarz powinien wiedzieć, ile razy na dobę olejek jest przyjmowany. Charakterystyka zaleca szczególną ostrożność, gdy lomitapid stosuje się razem z więcej niż jednym słabym inhibitorem CYP3A4. Według charakterystyki takim inhibitorem jest także atorwastatyna. Zalecenie dotyczy także preparatów wieloskładnikowych z olejkiem. Gdy producent nie podaje, czy preparat zawiera olejek, czy liść, zalecenie obowiązuje. Dawki leku nie należy zmieniać samodzielnie.Ostrożność Mięta pieprzowa a leki zmniejszające kwasowość soku żołądkowego Według monografii przy stosowaniu kapsułek dojelitowych z olejkiem z mięty pieprzowej należy unikać inhibitorów pompy protonowej i antagonistów receptora H2. Do pierwszej grupy należą na przykład omeprazol i pantoprazol, do drugiej famotydyna. Osoby przyjmujące te leki nie powinny stosować takich kapsułek bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Kapsułek nie należy przyjmować razem z posiłkiem ani z lekiem zobojętniającym kwas żołądkowy. Zgaga albo odbijanie po przyjęciu kapsułki mogą świadczyć o jej rozpadzie w żołądku. W takiej sytuacji należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Leku zmniejszającego kwasowość soku żołądkowego nie należy odstawiać samodzielnie.Ostrożność Mięta pieprzowa a felodypina Osoby leczone felodypiną nie powinny stosować suplementów z olejkiem z mięty pieprzowej bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Zalecenie dotyczy także preparatów wieloskładnikowych z olejkiem. Gdy producent nie podaje, czy preparat zawiera olejek, czy liść, zalecenie obowiązuje. Nowe albo nasilone dolegliwości po rozpoczęciu stosowania olejku, na przykład obrzęki wokół kostek, ból głowy, zaczerwienienie twarzy, kołatanie serca albo zawroty głowy, należy zgłosić lekarzowi. Dawki leku nie należy zmieniać samodzielnie.Ostrożność Mięta pieprzowa a żelazo Naparu z mięty pieprzowej nie należy pić do posiłku: w badaniu z 1999 r. napar z mięty wypity do posiłku zmniejszył wchłanianie żelaza niehemowego z tego posiłku o 84% w porównaniu z wodą. Cytowane źródła nie podają, czy napar z mięty osłabia wchłanianie żelaza z suplementu albo z leku. Brak danych nie oznacza, że takie połączenie jest bezpieczne, dlatego o picie naparu z mięty w czasie przyjmowania preparatu z żelazem i o ewentualny odstęp zapytaj lekarza lub farmaceutę. Osoby leczone z powodu niedoboru żelaza powinny poinformować lekarza o regularnym piciu naparu z mięty.

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404

Działanie

Mięta pieprzowa (Mentha x piperita) to wieloletnia, silnie aromatyczna roślina z rodziny jasnotowatych, uważana za mieszańca mięty zielonej i mięty nadwodnej. Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych Europejskiej Agencji Leków ocenia osobno dwa surowce z tej rośliny. Pierwszym jest liść, czyli całe albo pocięte wysuszone liście.

Drugim jest olejek eteryczny otrzymywany przez destylację z parą wodną ze świeżych nadziemnych części kwitnącej rośliny. Głównymi składnikami olejku są mentol w ilości od 30 do 55% i menton w ilości od 14 do 32%. Olejek zawiera też mentofuran w ilości od 1 do 8% oraz pulegon w ilości do 3%. Liść zawiera olejek eteryczny, flawonoidy i kwasy fenolowe.

W Polsce liść, nalewka i olejek z mięty pieprzowej wchodzą w skład produktów leczniczych. Suplement diety z tymi surowcami należy do odrębnej kategorii produktów i nie podlega ocenie skuteczności, jaką prowadzi się dla leków.

Monografia liścia dotyczy wyłącznie stosowania tradycyjnego i obejmuje rozdrobniony liść do naparu oraz dwie nalewki sporządzane na etanolu. Wyciągi o innej charakterystyce, w tym suche wyciągi z liści, nie były przedmiotem tej oceny. Dla tradycyjnych ziołowych produktów leczniczych nie wymaga się danych o sposobie działania, dlatego monografia liścia mechanizmu działania nie opisuje.

Monografia olejku obejmuje stosowanie tradycyjne oraz ugruntowane zastosowanie medyczne w produktach leczniczych. Monografia podaje opis działania wyłącznie dla ugruntowanego zastosowania medycznego. Nie przenosi się go na suplement diety. W marcu 2026 r. Komitet rozpoczął okresowy przegląd obu monografii. Monografie nie obejmują innych gatunków mięty ani mentolu jako substancji wyodrębnionej.

Dla mięty pieprzowej nie dopuszczono w Unii Europejskiej żadnego oświadczenia zdrowotnego. Suplementowi diety z miętą pieprzową nie przypisuje się działania zdrowotnego.

Dieta

Liść mięty pieprzowej spożywa się jako napar. Olejek miętowy i mentol stosuje się jako aromat w słodyczach, napojach i gumach do żucia, a także w kosmetykach. Raport oceniający przytacza dawne unijne limity zawartości pulegonu w żywności z dodatkiem aromatów. Według raportu przy regularnym spożywaniu dużych ilości napojów i słodyczy o smaku miętowym narażenie na pulegon może być wysokie, na przykład u dzieci.

Dawkowanie

Dla suplementów diety zawierających liść albo olejek z mięty pieprzowej nie ustalono w Unii Europejskiej ani zalecanego, ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia. Monografie ziołowe Unii Europejskiej podają dawkowanie wyłącznie dla produktów leczniczych i wiążą je ze wskazaniami leczniczymi, drogą podania i postacią. Wartości te dotyczą produktów leczniczych, czyli odrębnej kategorii, która podlega innym przepisom i innemu nadzorowi. Nie przenosi się ich na suplement diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.

Przeciwwskazania

Liścia mięty pieprzowej i jego przetworów nie stosuje się przy nadwrażliwości na liść mięty pieprzowej, na mentol ani na którykolwiek składnik preparatu. Olejku z mięty pieprzowej nie stosuje się przy nadwrażliwości na olejek albo na mentol. Nie stosuje się go także przy chorobach wątroby, przy zapaleniu dróg żółciowych, kamicy żółciowej i innych chorobach dróg żółciowych ani przy achlorhydrii.

Achlorhydria to brak kwasu solnego w soku żołądkowym. Olejek jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat, ponieważ mentol może wywołać u nich odruchowy bezdech i skurcz krtani. Jest przeciwwskazany także u dzieci, które przebyły drgawki, w tym drgawki gorączkowe.

Osoby z refluksem żołądkowo-przełykowym, zgagą lub przepukliną rozworu przełykowego powinny unikać przetworów z liści, ponieważ zgaga może się nasilić. U osób, u których już występuje zgaga albo przepuklina rozworu przełykowego, olejek bywa przyczyną zaostrzenia tych dolegliwości i wtedy należy przerwać jego stosowanie. Według raportu oceniającego osoby z przewlekłą zgagą powinny unikać olejku.

Osoby z kamicą żółciową, zapaleniem dróg żółciowych i innymi chorobami dróg żółciowych powinny zachować ostrożność przy stosowaniu przetworów z liści. Według raportu oceniającego w tych stanach przetworów z liści nie stosuje się bez nadzoru lekarza. Dla olejku te same stany są przeciwwskazaniem. Olejek należy stosować ostrożnie przy stanach zapalnych i owrzodzeniach przewodu pokarmowego. W ciąży i w okresie karmienia piersią stosowania nie zaleca się.

U dzieci poniżej 4 lat nie zaleca się stosowania przetworów z liści z powodu niewystarczających danych. U dzieci w wieku od 2 do 11 lat doustnego stosowania olejku i stosowania go w jamie ustnej nie uznano za ustalone z powodu niewystarczających danych. Takiego stosowania się nie zaleca. Gdy producent nie podaje, czy preparat zawiera liść, czy olejek, obowiązują przeciwwskazania i ograniczenia dla olejku.

Preparatu nie stosuje się wtedy przy chorobach wątroby, przy zapaleniu dróg żółciowych, kamicy żółciowej i innych chorobach dróg żółciowych ani przy achlorhydrii. Nie stosuje się go też u dzieci poniżej 2 lat ani u dzieci po przebytych drgawkach, a poniżej 12 lat stosowania się nie zaleca.

Ciąża i karmienie

Według monografii liścia i monografii olejku nie ustalono bezpieczeństwa stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią. Z powodu niewystarczających danych nie zaleca się stosowania w tych okresach. Nie wiadomo, czy składniki olejku przenikają do mleka kobiecego. Według raportu oceniającego w części piśmiennictwa podaje się, że mięta może zmniejszać wydzielanie mleka. Brak danych o wpływie na płodność.

Ostrzeżenia

Według monografii liścia przetwory z liści mogą nasilać refluks żołądkowo-przełykowy i zgagę. Częstość tego działania nie jest znana. Według raportu oceniającego mięta zmniejsza napięcie dolnego zwieracza przełyku. Według monografii olejku po jego przyjęciu doustnym obserwowano mocz i stolec o zapachu mentolu, zgłaszano też bolesne oddawanie moczu i zapalenie żołędzi prącia.

W badaniach klinicznych często występowały zgaga, pieczenie w okolicy odbytu, niewyraźne widzenie, suchość w ustach, nudności i wymioty. Opisano reakcje uczuleniowe na mentol przebiegające z bólem głowy, zwolnieniem czynności serca, drżeniem mięśni, zaburzeniami koordynacji ruchów, rumieniową wysypką i wstrząsem anafilaktycznym, a przy stosowaniu w jamie ustnej także uczulenie kontaktowe błony śluzowej.

Raport opisuje osoby, u których uczulenie na mentol i olejek wiązało się z pieczeniem w jamie ustnej, nawracającymi owrzodzeniami i zmianami liszajowatymi błony śluzowej. U osób nadwrażliwych wdychanie olejku wywoływało bezdech oraz skurcz oskrzeli i krtani. Raport przytacza doniesienie o żółtaczce u niemowląt narażonych na mentol.

Przytacza też zalecenie ostrożnego stosowania mentolu u osób z niedoborem dehydrogenazy glukozo-6-fosforanowej. W razie działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Według obu monografii przy stosowaniu tradycyjnym nie zgłoszono interakcji. Według raportu oceniającego olejek, a także zawarte w nim mentol i octan mentylu hamowały w badaniach laboratoryjnych enzym CYP3A4, który bierze udział w rozkładzie wielu leków. W badaniu u zdrowych ochotników olejek zwiększył stężenie felodypiny we krwi. Felodypina jest rozkładana przez ten enzym.

Według raportu znaczenie tej interakcji wymaga dalszych badań. Na podstawie badań na zwierzętach i badań laboratoryjnych raport wskazuje też na możliwość interakcji z lekami blokującymi kanały wapniowe. Do tej grupy należy także felodypina. Raport opisuje ponadto dwa przypadki spadku INR, czyli osłabienia działania przeciwzakrzepowego warfaryny, u osób leczonych tym lekiem, które ssały pastylki z mentolem.

Po odstawieniu pastylek INR ponownie wzrastał. Dawka mentolu nie jest znana, dlatego znaczenia tych przypadków dla preparatów z olejkiem nie oceniono. W badaniu u ludzi napar z liści mięty pieprzowej zmniejszył wchłanianie żelaza niehemowego z posiłku w podobnym stopniu jak napar z czarnej herbaty.

Według monografii olejku przedwczesne uwolnienie olejku z kapsułki dojelitowej może spowodować posiłek albo lek zobojętniający kwas żołądkowy przyjęty razem z nią. Leków zmniejszających wydzielanie kwasu, takich jak antagoniści receptora H2 i inhibitory pompy protonowej, należy przy stosowaniu takich kapsułek unikać. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny omówić stosowanie preparatów z miętą pieprzową z lekarzem lub farmaceutą.

Pulegon i mentofuran stanowią łącznie od 1 do 11% olejku z mięty pieprzowej. Według raportu oceniającego te dwa składniki budzą zastrzeżenia toksykologiczne. W badaniu na szczurach działały toksycznie na wątrobę i nerki, a mentofuran uznaje się za metabolit pulegonu bezpośrednio odpowiedzialny za jego toksyczne działanie na wątrobę.

Według monografii olejku pulegon i jego metabolity wywoływały u szczurów i myszy nowotwory wątroby i dróg moczowych. Powstawania tych nowotworów nie wiąże się z uszkodzeniem materiału genetycznego, lecz z długotrwałym niszczeniem komórek przez duże dawki. Dla produktów leczniczych Komitet wymaga podania zawartości obu związków.

Według monografii olejku łączne narażenie na pulegon i mentofuran musi być mniejsze niż 37,5 mg na osobę na dobę, a u dzieci mniejsze niż 0,75 mg na kilogram masy ciała na dobę. Według raportu oceniającego brak danych o zawartości tych związków w wyciągach z liści.

Według monografii liścia nie zgłoszono przypadków przedawkowania, co nie jest równoznaczne z brakiem takich przypadków. Raport oceniający przytacza w części o liściu zatrucie 9-letniego chłopca naparem z 30 liści mięty. Wystąpiły przyspieszenie czynności serca i pobudzenie, które ustąpiły po dobie. Opis nie wskazuje jednoznacznie gatunku mięty.

Według monografii olejku jego przedawkowanie doustne może wywołać ciężkie objawy żołądkowo-jelitowe, biegunkę, owrzodzenie odbytnicy, drgawki padaczkowe, utratę przytomności, bezdech, nudności, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia koordynacji ruchów i inne objawy ze strony ośrodkowego układu nerwowego. Objawy te przypisuje się prawdopodobnie mentolowi.

Wdychanie dużych ilości mentolu może wywołać zawroty głowy, splątanie, osłabienie mięśni, nudności i podwójne widzenie. Według monografii olejku w czasie jego stosowania należy unikać innych produktów leczniczych z olejkiem z mięty pieprzowej. Według raportu należy unikać także napojów, słodyczy i gum do żucia z tym olejkiem.

Kapsułek dojelitowych z olejkiem nie wolno rozgryzać ani przełamywać, ponieważ przedwcześnie uwolniony olejek może podrażniać jamę ustną i przełyk. Wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn nie badano.

Nalewki i inne płynne przetwory z liści sporządzane na etanolu zawierają alkohol. Osoby, które nie powinny spożywać alkoholu, muszą sprawdzić jego zawartość na etykiecie. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Toksyczność w badaniach na zwierzętach

U szczurów pojonych przez 30 dni naparem z liści mięty pieprzowej obniżało się stężenie żelaza i ferrytyny w surowicy. W tych samych warunkach opisano minimalne zwyrodnienie komórek wątroby oraz niewielkie zmiany w obrazie mikroskopowym nerek bez cech toksycznego uszkodzenia tego narządu.

U samców pojonych naparem o tym samym stężeniu wzrastało stężenie hormonów folikulotropowego i luteinizującego, a stężenie testosteronu spadało. Według publikacji źródłowej w jądrach tych zwierząt opisano też odcinkowe zahamowanie dojrzewania komórek płciowych w kanalikach nasiennych. Duża pojedyncza dawka suchego wodnego wyciągu z liści nie wywołała u myszy objawów zatrucia. Dla przetworów z liści nie przeprowadzono wystarczających badań toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności ani rakotwórczości.

Olejek dał wynik ujemny w dwóch laboratoryjnych testach genotoksyczności i w teście mikrojądrowym połączonym z testem kometowym u samic szczura. W innych niewalidowanych testach uzyskano słabe i niespójne wyniki dodatnie, które raport oceniający uznaje za prawdopodobnie bez znaczenia toksykologicznego. Dla mentolu i mentonu zebrano więcej przesłanek genotoksyczności niż dla samego olejku.

Badań toksyczności reprodukcyjnej i rakotwórczości olejku nie przeprowadzono. Pulegon wywoływał nowotwory u samic szczura i u myszy obu płci, u myszy już przy najmniejszej badanej dawce. Raport wiąże ten skutek z długotrwałym narażeniem na dawki, których nie uznaje za odpowiadające narażeniu człowieka.

Mentol nie działał teratogennie u myszy, szczurów, chomików i królików, a w dwuletnim badaniu u szczurów i myszy nie wykazano jego rakotwórczości. W tym badaniu u samic myszy obserwowano zależny od dawki wzrost śmiertelności. Menton podawany szczurom przez 28 dni zwiększał względną masę wątroby i śledziony, a przy dwóch największych dawkach wywoływał zmiany torbielowate w istocie białej móżdżku.

To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.

Wzór

Wzór strukturalny: Mentol (charakterystyczny związek mięty pieprzowej)
Wzór strukturalny: Mentol — charakterystyczny związek mięty pieprzowej

Wzór sumaryczny: C10H20O · PubChem CID 16666

Źródła

  • Monografia ziołowa Unii Europejskiej dotycząca Mentha x piperita L., folium, EMA/HMPC/572705/2014 Rev. 1, Komitet do spraw Roślinnych Produktów Leczniczych, przyjęta 15 stycznia 2020 r.
  • Monografia ziołowa Unii Europejskiej dotycząca Mentha x piperita L., aetheroleum, EMA/HMPC/522410/2013 Rev. 1, przyjęta 15 stycznia 2020 r. Raport oceniający dotyczący Mentha x piperita L., folium i aetheroleum, EMA/HMPC/522409/2013 Rev. 1, przyjęty 15 stycznia 2020 r. Wezwania do przekazania danych do okresowego przeglądu obu monografii EMA/HMPC/57660/2026 i EMA/HMPC/57283/2026 z 4 marca 2026 r. Olejek a felodypina: PMID:12235445.
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/12235445/
  • Mentol a warfaryna: PMID:15644472, PMID:20030479.
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15644472/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20030479/
  • Napar a wchłanianie żelaza: PMID:10999016.
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10999016/
  • Napar a układ rozrodczy samców szczura: PMID:15302514.
    https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15302514/
  • Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej obejmujący oświadczenia dopuszczone i odrzucone. Mięta pieprzowa nie ma w nim wpisu.

https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/european-union-herbal-monograph-mentha-x-piperita-l-aetheroleum-revision-1_en.pdf · https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-report/assessment-report-mentha-x-piperita-l-folium-and-aetheroleum-revision-1_en.pdf

Jak sprawdziliśmy ten tekst

Sprawdził
mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068
Podpis
Historia zmian
  1. wersja bieżąca
Każda data to wersja podpisana przez farmaceutę, z rejestru weryfikacji tego tekstu.
Zasady
Jak powstają i jak sprawdzamy treści

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.