Karbamazepina a kwas foliowy — czy można je łączyć?

Karbamazepina zmniejsza stężenie folianów w surowicy — tak podaje charakterystyka produktu leczniczego, dodając, że niedobór ten może przyczyniać się do zwiększonej częstości wad wrodzonych u potomstwa leczonych kobiet. Narażenie na karbamazepinę w ciąży wiąże się z dwu- do trzykrotnie większą częstością poważnych wad rozwojowych niż w populacji ogólnej, gdzie wynosi ona 2–3 procent; wśród zgłaszanych wad wymieniane są wady cewy nerwowej, w tym rozszczep kręgosłupa. Cytowane badanie kliniczne z 1983 roku wykazało odwrotną zależność między stężeniem folianów a stężeniem fenytoiny i fenobarbitalu, nie obejmowało jednak karbamazepiny ani nie podało wielkości spadku.

Leki indukujące enzymy wątrobowe przyspieszają przemiany folianów; opisywano też wpływ na ich transport przez błonę jelitową. Cytowane badanie miało charakter obserwacyjny i mechanizmu nie rozstrzygało.

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6411231/
ChPL Karbamazepina Tillomed, punkt 4.6 (Rejestr Produktów Leczniczych, produkt 41254) — źródło twierdzeń o obniżeniu folianów, o dwu- do trzykrotnie większej częstości poważnych wad rozwojowych wobec 2–3 procent w populacji ogólnej, o wadach cewy nerwowej oraz o zaleceniu kwasu foliowego przed ciążą i w jej trakcie. Hiilesmaa VK i wsp. Br Med J (Clin Res Ed) 1983;287(6392):577-9 (PMID 6411231) — 133 ciąże, odwrotna korelacja stężenia folianów ze stężeniem FENYTOINY i FENOBARBITALU, bez karbamazepiny; praca nie podaje wielkości spadku i nie wykazała szkody u płodu. 🔴 Wcześniejsze brzmienie przypisywało tej pracy konkretny przedział procentowy spadku folianów, ryzyko wad cewy nerwowej oraz konkretną dawkę dobową kwasu foliowego — żadnej z tych trzech rzeczy w niej nie ma.

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404