Metotreksat a kwas foliowy — czy można je łączyć?

✔ Interakcję zweryfikował merytorycznie mgr farm. Wojciech Kula • 2026-09-19.

Ostrożność — Kwas foliowy przy metotreksacie zmniejsza działania niepożądane, nie znosząc skuteczności leku

Na czym polega

Metotreksat hamuje reduktazę dihydrofolianu i blokuje przemiany folianów, na czym opiera się zarówno jego działanie lecznicze, jak i toksyczność. Przegląd sześciu badań z randomizacją obejmujących 624 osób z reumatoidalnym zapaleniem stawów wykazał, że przy suplementacji folianów w czasie leczenia metotreksatem część działań niepożądanych występowała rzadziej. Ryzyko objawów ze strony przewodu pokarmowego zmalało o 26% względnie oraz 9% bezwzględnie, ryzyko nieprawidłowego wzrostu aktywności aminotransferaz o 76,9% względnie i 16% bezwzględnie, a ryzyko przerwania leczenia metotreksatem z jakiejkolwiek przyczyny o 60,8% względnie i 15,2% bezwzględnie. Przy zapaleniu błony śluzowej jamy ustnej widoczna była tendencja do zmniejszenia ryzyka, jednak bez istotności statystycznej. Dla powikłań hematologicznych autorzy nie mogli wyciągnąć wniosków wobec małej liczby zdarzeń i niepełnego raportowania. Istotnego wpływu suplementacji na skuteczność metotreksatu nie stwierdzono. Przegląd objął zarówno kwas foliowy, jak i kwas folinowy, a wyniki dla obu form połączono, ponieważ między badaniami nie stwierdzono istotnej niejednorodności. Analiza dotyczyła metotreksatu w dawkach do 25 mg tygodniowo, czyli stosowanych w reumatologii, oraz folianów w dawce początkowej do 7 mg tygodniowo. Jakość dowodów oceniono jako umiarkowaną, a dla powikłań hematologicznych jako niską.

Dlaczego

Metotreksat wiąże reduktazę dihydrofolianu i hamuje powstawanie tetrahydrofolianu, co ogranicza syntezę zasad purynowych oraz tymidyny. Podanie folianów uzupełnia pulę, z której korzystają komórki prawidłowe, i w dawkach reumatologicznych nie znosi działania leku.

Co robić

W reumatologii standardem jest kwas foliowy w dawce 5 mg raz w tygodniu, przyjmowany w innym dniu niż metotreksat, zgodnie z zaleceniami EULAR. Cytowany przegląd wykazał działanie ochronne zarówno kwasu foliowego, jak i folinowego. Przy metotreksacie stosowanym w chemioterapii nie przyjmuj folianów bez konsultacji z onkologiem. Przed rozpoczęciem suplementacji charakterystyka zaleca sprawdzenie stężenia witaminy B12, zwłaszcza po pięćdziesiątym roku życia, ponieważ kwas foliowy może maskować jej niedobór.

Potwierdza dokument urzędowy

„Preparaty witaminowe lub inne leki zawierające kwas foliowy, kwas folinowy lub ich pochodne mogą zmniejszyć skuteczność metotreksatu (patrz punkty 4.2 i 4.5).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Trexan Neo, tabletki (metotreksat), sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Źródła

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23728635/
Shea B i wsp., Cochrane Database Syst Rev 2013;(5):CD000951 (PMID 23728635); zalecenia EULAR 2019

Dane w formie cytowalnej

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404

Metotreksat — inne interakcje

OstrożnośćKofeina a metotreksat — słabsze działanie leku

Kwas foliowy — inne interakcje

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.