L-fenyloalanina a lewodopa — czy można je łączyć?
Wysokie ryzyko — L-fenyloalanina a lewodopa: możliwe osłabienie działania leku
Na czym polega
Lewodopa jest lekiem stosowanym w chorobie Parkinsona. Fenyloalanina, podobnie jak leucyna i izoleucyna, należy do aminokwasów obojętnych o dużej cząsteczce. Lewodopa przechodzi z krwi do mózgu z udziałem tego samego nośnika co te aminokwasy. W badaniu z 1984 r. uczestniczyło 9 osób z chorobą Parkinsona i wahaniami odpowiedzi na leczenie. Części z nich podawano lewodopę we wlewie dożylnym. U tych chorych doustna fenyloalanina, leucyna albo izoleucyna w dawce 100 mg na kilogram masy ciała znosiła działanie lewodopy podawanej we wlewie, choć stężenie leku we krwi nie spadało. Tak samo działał posiłek bogaty w białko. Glicyna i lizyna w tej samej dawce nie miały takiego wpływu. Charakterystyki produktów leczniczych z lewodopą podają, że u niektórych pacjentów na diecie bogatej w białko wchłanianie lewodopy może być zaburzone z powodu konkurencji z aminokwasami. Charakterystyka to dokument z informacjami o leku, przeznaczony dla lekarzy i farmaceutów. W badaniu z 1993 r. uczestniczyło 18 osób z chorobą Parkinsona, u których wahania sprawności ruchowej zależały od spożycia białka. Aspartam, substancja słodząca, w ponad połowie masy składa się z fenyloalaniny. W dawce 1200 mg zwiększał u tych chorych stężenie fenyloalaniny we krwi, ale nie pogarszał sprawności ruchowej. Dawka ta odpowiadała około 670 mg fenyloalaniny.
Dlaczego
Lewodopa jest aminokwasem i przechodzi przez ścianę jelita z udziałem nośnika wspólnego dla aminokwasów obojętnych o dużej cząsteczce, do których należy fenyloalanina. Nośnik ma ograniczoną przepustowość, więc duża porcja takich aminokwasów przyjęta razem z dawką leku może zmniejszyć ilość leku docierającą do krwi. Ten sam nośnik przenosi lewodopę z krwi do mózgu. W badaniu z 1984 r. fenyloalanina znosiła działanie lewodopy podawanej we wlewie dożylnym, choć stężenie leku we krwi się nie zmieniało. Według autorów może to częściowo wynikać z konkurencji o nośnik na drodze z krwi do mózgu. Taki skutek wywołała dawka 100 mg na kilogram masy ciała, czyli około 7 g u osoby ważącej 70 kg. Około 670 mg fenyloalaniny z aspartamu nie pogorszyło sprawności ruchowej w badaniu z 1993 r. Badań dawek pośrednich nie odnaleziono. Nie zmierzono też wpływu samej fenyloalaniny na wchłanianie lewodopy przyjętej doustnie.
Co robić
Nie przyjmować preparatu z L-fenyloalaniną równocześnie z dawką lewodopy. Dotyczy to także preparatów wieloskładnikowych, w tym mieszanek aminokwasów i preparatów przedtreningowych. Osoba przyjmująca lewodopę, która chce stosować taki preparat, powinna wcześniej uzgodnić to z lekarzem prowadzącym. Pory przyjmowania leku ustala neurolog prowadzący. Nasilenie wahań sprawności ruchowej po porcji preparatu należy zgłosić lekarzowi. Dawki lewodopy nie należy zmieniać samodzielnie.
Potwierdza dokument urzędowy
„U niektórych pacjentów stosujących dietę bogatobiałkową wchłanianie lewodopy może być zaburzone, ze względu na konkurencyjne oddziaływanie niektórych aminokwasów.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Bascar (karbidopa + lewodopa), tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Źródła
https://doi.org/10.1056/nejm198402233100802 · https://doi.org/10.1212/wnl.43.3_part_1.611 · https://doi.org/10.2165/00003088-199630060-00004 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/6694694/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8451009/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/8792058/
Nutt JG, Woodward WR, Hammerstad JP i wsp. The "on-off" phenomenon in Parkinson's disease. Relation to levodopa absorption and transport. N Engl J Med 1984;310(8):483–488. doi:10.1056/NEJM198402233100802, PMID 6694694. Karstaedt PJ, Pincus JH. Aspartame use in Parkinson's disease. Neurology 1993;43(3 Pt 1):611–613. doi:10.1212/wnl.43.3_part_1.611, PMID 8451009. Contin M, Riva R, Albani F i wsp. Pharmacokinetic optimisation in the treatment of Parkinson's disease. Clin Pharmacokinet 1996;30(6):463–481. doi:10.2165/00003088-199630060-00004, PMID 8792058. Charakterystyka Produktu Leczniczego Bascar (karbidopa + lewodopa), pkt 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych. Charakterystyka Produktu Leczniczego Nakom (lewodopa + karbidopa), pkt 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych. Dostęp: 02.10.2026.
Dane w formie cytowalnej
Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404
Zobacz monografię składnika: L-fenyloalanina
Lewodopa — inne interakcje
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.