Mniszek lekarski a diuretyki oszczędzające potas — czy można je łączyć?

Na czym polega

Raporty oceniające Europejskiej Agencji Leków dla liścia mniszka oraz dla ziela z korzeniem podają, że należy unikać łącznego picia herbaty z mniszka i leczenia między innymi lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas. Raporty wiążą to z dużą ilością potasu, którą może dostarczać herbata z mniszka pita w dawkach tradycyjnych dla produktów leczniczych. Raporty podają to zalecenie w części o danych nieklinicznych, jako wniosek z oszacowania podaży potasu. Monografie go nie przejęły. W naparze z 5 g liści mniszka w 200 ml wody oznaczono 519 mg potasu w litrze. Zawartość potasu w wyciągach wodno-alkoholowych, w soku ze świeżej rośliny i w sproszkowanym surowcu nie jest znana. Według raportu dla liścia te same ograniczenia dotyczą również tych postaci. Charakterystyka spironolaktonu nie zaleca diety bogatej w potas ze względu na ryzyko hiperkaliemii, czyli nadmiernego stężenia potasu we krwi. Charakterystyka amilorydu z hydrochlorotiazydem wymienia dietę bogatą w potas wśród przeciwwskazań, z wyjątkiem ciężkiej i opornej hipokaliemii, w której lek można stosować pod kontrolą. Żadna z tych charakterystyk nie wymienia mniszka. Monografie ziołowe Unii Europejskiej dla liścia oraz dla ziela z korzeniem w punkcie o interakcjach podają, że interakcji nie zgłoszono. W części o bezpieczeństwie klinicznym oba raporty podają, że interakcje nie są znane. Raport oceniający dla korzenia w punkcie o interakcjach podaje brak danych. Charakterystyka zarejestrowanego w Polsce soku ze świeżego korzenia mniszka podaje, że osoby z uszkodzeniem nerek, cukrzycą i chorobami serca nie powinny stosować tego soku z powodu ryzyka hiperkaliemii. Opisu przypadku hiperkaliemii po łącznym stosowaniu mniszka i leku moczopędnego oszczędzającego potas nie odnaleziono.

Dlaczego

Leki moczopędne oszczędzające potas zmniejszają wydalanie potasu przez nerki. Dodatkowy potas z mniszka może w tej sytuacji łatwiej podnieść stężenie potasu we krwi. Według raportów oceniających u zdrowych dorosłych nawet duża dawka potasu przyjęta doustnie jest szybko wydalana, a jego stężenie we krwi rośnie niewiele. Raporty przytaczają wytyczne leczenia niewydolności serca, według których dołączenie spironolaktonu do standardowego leczenia wymaga ostrożności u osób z zaburzoną czynnością nerek i u części osób z cukrzycą, ponieważ może wystąpić ciężka hiperkaliemia. Według raportów u osób z hiperkaliemią duża dzienna podaż potasu może wyraźnie podnieść stężenie potasu we krwi. U osób z niewydolnością nerek, cukrzycą lub niewydolnością serca może to prowadzić do szkodliwych powikłań.

Co robić

Osoby leczone lekami moczopędnymi oszczędzającymi potas, na przykład spironolaktonem, eplerenonem lub amilorydem, nie powinny stosować mniszka lekarskiego, w tym herbat, soków i wyciągów, bez konsultacji z lekarzem. Dotyczy to szczególnie osób z chorobami nerek, cukrzycą lub niewydolnością serca oraz osób przyjmujących jednocześnie preparaty potasu albo inne leki zwiększające stężenie potasu we krwi. Mrowienie, osłabienie mięśni albo nierówne lub kołaczące bicie serca wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Nie należy samodzielnie zmieniać dawki leku ani go odstawiać.

Źródła

Raport oceniający dotyczący Taraxacum officinale Weber ex Wigg., folium, EMA/HMPC/579634/2008, 12 listopada 2009 r., część o hiperkaliemii w danych toksykologicznych oraz punkt 5.5. Raport oceniający dotyczący Taraxacum officinale Weber ex Wigg., radix cum herba, EMA/HMPC/212897/2008, 12 listopada 2009 r., te same części. Wspólnotowe monografie ziołowe EMA/HMPC/579636/2008 (liść) i EMA/HMPC/212895/2008 Corr 1 (ziele z korzeniem), punkty 4.4 i 4.5. Raport oceniający dotyczący Taraxacum officinale F.H. Wigg., radix, EMA/HMPC/475725/2020, punkt 5.5.4. Charakterystyka produktu leczniczego Finospir (spironolakton), tabletki 25 mg, punkt 4.4. Charakterystyka produktu leczniczego Tialorid (amiloryd z hydrochlorotiazydem), tabletki 5 mg + 50 mg, punkt 4.3. Charakterystyka produktu leczniczego Succus Taraxaci Phytopharm, sok ze świeżego korzenia mniszka, płyn doustny, punkt 4.4. Dostęp: 01.10.2026.

Dane w formie cytowalnej

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404

Mniszek lekarski — inne interakcje

• OstrożnośćMniszek lekarski a preparaty potasu: ryzyko nadmiaru potasu we krwi
• OstrożnośćMniszek lekarski a inhibitory ACE: ryzyko nadmiaru potasu we krwi

Diuretyki oszczędzające potas (spironolakton, triamteren, amiloryd) — inne interakcje

• Wysokie ryzykoPotas z diuretykami oszczędzającymi potas — ryzyko hiperkaliemii