Glutation — co wiadomo o preparatach doustnych
Monografia składnika: Glutation — mechanizm i dawkowanie
Czym jest glutation
Glutation to tripeptyd zbudowany z trzech aminokwasów: kwasu glutaminowego, cysteiny i glicyny. Jest najobficiej występującym przeciwutleniaczem wytwarzanym w organizmie człowieka (PMID 24791752). Organizm syntetyzuje go samodzielnie, więc nie jest składnikiem, którego trzeba dostarczać z dietą.
Status regulacyjny: oświadczenie niedopuszczone
Dla glutationu nie ma w Unii Europejskiej żadnego dozwolonego oświadczenia zdrowotnego. Zgłoszenie dotyczące działania przeciwutleniającego i udziału w odpowiedzi immunologicznej figuruje w rejestrze oświadczeń prowadzonym na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 jako niedopuszczone. Nie wolno więc przypisywać glutationowi działania „oczyszczającego”, „wzmacniającego odporność” ani „rozjaśniającego skórę”.
Czy glutation przyjęty doustnie dociera do krwi
Glutation ulega rozkładowi pod wpływem enzymów jelita i wątroby. U 7 zdrowych ochotników pojedyncza dawka około 3 g nie zwiększyła istotnie stężenia glutationu w osoczu w ciągu 270 minut (PMID 1362956).
W badaniu z randomizacją i grupą placebo 40 zdrowych dorosłych przyjmowało 500 mg glutationu dwa razy dziennie przez 4 tygodnie. Nie zmieniły się ani wskaźniki stresu oksydacyjnego, ani stężenie glutationu w krwinkach czerwonych (PMID 21875351).
W dłuższym badaniu z randomizacją i grupą placebo 54 dorosłych przyjmowało 250 albo 1000 mg glutationu na dobę przez 6 miesięcy. Zasoby glutationu we krwi wzrosły w obu grupach względem stanu wyjściowego, a po miesiącu od odstawienia wróciły do wartości wyjściowych (PMID 24791752).
Wyniki są więc sprzeczne. W jednym badaniu czterotygodniowym stężenia się nie zmieniły, w innym wzrosły względem stanu wyjściowego już po miesiącu i rosły do 6. miesiąca, a po miesiącu przerwy wróciły do wartości wyjściowych (PMID 21875351, PMID 24791752). Przyczyny tej rozbieżności badania nie wyjaśniają. Wzrost stężenia glutationu we krwi nie jest przy tym równoznaczny z korzyścią zdrowotną.
Postacie preparatów
Glutation zredukowany, oznaczany też jako L-glutation, to postać czynna i tę właśnie postać badano w wymienionych wyżej pracach.
Glutation liposomalny jest zamknięty w pęcherzykach z fosfolipidów, co według producentów ma ograniczać jego rozkład w przewodzie pokarmowym. W pilotażowym badaniu 12 zdrowych dorosłych przyjmowało 500 albo 1000 mg glutationu liposomalnego na dobę przez miesiąc. Stężenie glutationu we krwi wzrosło już po tygodniu (PMID 28853742). Badanie nie miało grupy placebo, a jego autorzy sami określili wyniki jako wstępne.
Zestawy łączą glutation z N-acetylocysteiną, ostropestem, witaminą C albo koenzymem Q10. Każdy z tych składników ma własny status regulacyjny i własne ostrzeżenia, które trzeba sprawdzić osobno.
Porównanie postaci
| Postać | Co pokazały badania | Ograniczenia |
|---|---|---|
| Zredukowany, pojedyncza dawka | brak wzrostu stężenia w osoczu | 7 osób, jedna dawka, PMID 1362956 |
| Zredukowany, 4 tygodnie | brak zmian | 40 osób, 2 × 500 mg na dobę, PMID 21875351 |
| Zredukowany, 6 miesięcy | wzrost zasobów, powrót po przerwie | 54 osoby, zdrowi dorośli, PMID 24791752 |
| Liposomalny, 1 miesiąc | wzrost stężenia we krwi | 12 osób, bez placebo, PMID 28853742 |
Ile glutationu zawiera porcja
W Unii Europejskiej nie określono dla glutationu zalecanej ani górnej dopuszczalnej dawki w suplementach diety. Porcję dzienną podaje producent. W badaniach z randomizacją stosowano od 250 do 1000 mg na dobę (PMID 24791752, PMID 21875351). Te ilości opisują warunki badań, a nie zalecenie.
Jak czytać etykietę
Sprawdź, czy producent podaje postać: glutation zredukowany albo L-glutation. Przy preparatach liposomalnych w płynie porcję podaje się w mililitrach, a ilość glutationu w porcji trzeba odczytać z tabeli.
W zestawach nazwa produktu wymienia glutation obok innych składników. Dopiero tabela pokazuje, ile glutationu zawiera porcja i jakie inne substancje przyjmujesz razem z nim.
Zwroty „detoks”, „oczyszczanie”, „rozjaśnienie skóry” czy „anti-aging” nie są oświadczeniami dozwolonymi w Unii Europejskiej. Nie mówią nic o tym, jak działa preparat.
Bezpieczeństwo
W badaniu czterotygodniowym nie odnotowano poważnych ani powtarzających się działań niepożądanych. Zgłaszane dolegliwości były łagodne: 5 uczestników zgłosiło wzmożone oddawanie gazów i luźne stolce, 2 zaczerwienienie skóry, a 1 przyrost masy ciała (PMID 21875351, pełny tekst PMC3162377). Dane z badań u ludzi są jednak nieliczne i dotyczą zdrowych dorosłych.
Badań nad doustnym przyjmowaniem glutationu w ciąży i podczas karmienia piersią nie znaleziono. Decyzję w tych okresach podejmuje się z lekarzem. W zestawach ostrzeżenia mogą wynikać z pozostałych składników, na przykład ostropestu albo N-acetylocysteiny, i trzeba je sprawdzić na etykiecie oraz w przewodnikach po tych składnikach.
Najczęstsze pytania
Czy glutation w kapsułkach się wchłania?
Badania dają sprzeczne wyniki. Pojedyncza dawka i przyjmowanie przez 4 tygodnie w jednym badaniu nie zmieniły stężeń glutationu, a w innym badaniu stężenia wzrosły już po miesiącu (PMID 1362956, PMID 21875351, PMID 24791752). Wzrost stężenia nie jest dowodem korzyści zdrowotnej.
Czy postać liposomalna jest lepsza?
Przytoczone wyżej badanie postaci liposomalnej objęło 12 osób przez miesiąc i nie miało grupy placebo (PMID 28853742). Na tej podstawie nie da się rozstrzygnąć, czy postać liposomalna przewyższa zwykłą.
Czy glutation ma oświadczenia dotyczące skóry albo wątroby?
Żadne takie oświadczenie nie jest w Unii Europejskiej dozwolone, a jedynego zgłoszonego dla glutationu nie dopuszczono. Takich działań nie wolno przypisywać suplementowi.
Czy glutation można przyjmować w ciąży?
Badań nad przyjmowaniem preparatu w ciąży i podczas karmienia piersią nie znaleziono. Decyzję podejmuje się z lekarzem.
Podsumowanie
Glutation nie ma w Unii Europejskiej dozwolonych oświadczeń zdrowotnych, a wyniki badań nad jego wchłanianiem po podaniu doustnym są sprzeczne. Przy wyborze preparatu liczy się podana postać, ilość glutationu w porcji odczytana z tabeli i skład zestawu. W ciąży i podczas karmienia piersią decyzję podejmuje się z lekarzem.