Kwas foliowy i foliany — rola, dawkowanie i bezpieczeństwo
Kwas foliowy a foliany — czym są
Foliany to naturalna postać witaminy B9, obecna w warzywach liściastych, roślinach strączkowych i wątrobie. Kwas foliowy to jej stabilna, syntetyczna forma stosowana w suplementach i żywności wzbogacanej; organizm przekształca go do aktywnych folianów. Dostępna jest też forma już zaktywowana (5-MTF, sól wapniowa L-metylofolianu), rozważana m.in. u osób z wariantami genu MTHFR.
Rola — oświadczenia zdrowotne EFSA
Dla folianów zatwierdzono szereg oświadczeń zdrowotnych (rozporządzenie 432/2012): pomagają w utrzymaniu prawidłowej produkcji krwi, w prawidłowym metabolizmie homocysteiny, w prawidłowej syntezie aminokwasów, w prawidłowym funkcjonowaniu układu odpornościowego, w utrzymaniu prawidłowych funkcji psychologicznych oraz w zmniejszeniu uczucia zmęczenia i znużenia; biorą też udział w procesie podziału komórek i we wzroście tkanek matczynych w czasie ciąży. Odrębne, autoryzowane oświadczenie ciążowe wskazuje, że dodatkowe spożycie kwasu foliowego zwiększa poziom folianów u matki, a niski poziom folianów jest czynnikiem ryzyka wystąpienia wad cewy nerwowej u rozwijającego się płodu.
Dawkowanie i górny limit
Referencyjna wartość spożycia dla folianów w Unii Europejskiej wynosi 200 µg na dobę. Kobietom planującym ciążę i będącym w pierwszym trymestrze zaleca się dodatkowo 400 µg kwasu foliowego dziennie (w wybranych sytuacjach lekarz zaleca wyższe dawki). Górny tolerowany poziom spożycia kwasu foliowego z suplementów i żywności wzbogacanej ustalono na 1000 µg/dobę dla dorosłych; ograniczenie dotyczy syntetycznego kwasu foliowego, nie folianów z żywności.
Bezpieczeństwo i ostrzeżenia
Kwas foliowy jest dobrze tolerowany, ale jego wysokie dawki mogą maskować niedobór witaminy B12 — korygują niedokrwistość, nie zatrzymując uszkodzeń neurologicznych z niedoboru B12. Dlatego suplementację wysokimi dawkami, zwłaszcza u osób starszych i na diecie roślinnej, warto prowadzić razem z kontrolą B12. Ostrożność przy stosowaniu leków wpływających na metabolizm folianów (m.in. metotreksat, niektóre leki przeciwpadaczkowe) — konieczna konsultacja z lekarzem. W razie wątpliwości skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
Informacje zawarte w artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zmianą suplementacji skonsultuj się ze specjalistą.