Kora sosny nadmorskiej (Pinus pinaster)
Jak działa
Sosna nadmorska (Pinus pinaster) to drzewo iglaste rosnące w południowo-zachodniej Europie. W suplementach diety występuje wyciąg z jej kory. Jednym z wyciągów jest Pycnogenol®, standaryzowany na zawartość 70% procyjanidyn, czyli jednej z grup proantocyjanidyn. Według LiverTox kora sosny zawiera między innymi polifenole, katechiny, proantocyjanidyny i kwasy fenolowe. Wyciągi z kory sosny wytwarza się także z innych gatunków, na przykład Pinus radiata i Pinus massoniana. Opisane niżej opracowanie LiverTox, przegląd Cochrane i badanie z randomizacją z 2010 r. dotyczą wyciągów z kory sosny bez rozróżnienia gatunku.
W unijnym katalogu nowej żywności kora i pąki sosny nadmorskiej mają status składnika, który nie jest nową żywnością wyłącznie w suplementach diety. Wpis dotyczy tylko kory i pąków tego gatunku.
W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie figuruje żadne dopuszczone oświadczenie zdrowotne dotyczące samego wyciągu z kory sosny nadmorskiej. Odrzucono oświadczenie o działaniu przeciwutleniającym polifenoli z kory sosny nadmorskiej. Jedno dopuszczone oświadczenie dotyczy mieszaniny ośmiu składników w ściśle określonych ilościach. Jednym z nich jest wyciąg z kory sosny nadmorskiej w ilości 20 mg. Nie odnosi się ono do kory sosny stosowanej osobno ani w innych mieszaninach.
Według LiverTox badania kliniczne wyciągów z kory sosny były małe i krótkie, wykazywały najczęściej jedynie niewielkie różnice wobec grupy kontrolnej w objawach, wynikach badania przedmiotowego lub markerach biochemicznych, a żadnego nie uznano za rozstrzygające co do skuteczności ani bezpieczeństwa. Przegląd systematyczny Cochrane z 2020 r. objął 27 badań z randomizacją dotyczących wyciągów z kory sosny, z udziałem łącznie 1641 osób. Zakres przeglądu obejmował wszystkie gatunki rodzaju Pinus. Pewność danych oceniono jako bardzo niską, a autorzy uznali, że na ich podstawie nie można wyciągnąć rozstrzygających wniosków ani o skuteczności, ani o bezpieczeństwie. W badaniu z randomizacją z udziałem 130 osób ze zwiększonym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych wodny wyciąg z kory sosny w dawce 200 mg na dobę przez 12 tygodni nie zmienił ciśnienia tętniczego, stężenia lipidów, glukozy ani innych badanych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w porównaniu z placebo.
Źródła w diecie i niedobór
Ten opis nie obejmuje spożywania kory sosny nadmorskiej poza suplementami diety.
Dawkowanie
W Unii Europejskiej nie określono zalecanej ani górnej dopuszczalnej dawki wyciągu z kory sosny nadmorskiej w suplementach diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Według LiverTox typowa dawka wyciągów z kory sosny wynosi od 100 do 400 mg na dobę, a Pycnogenol®, jeden z handlowych standaryzowanych wyciągów z kory sosny nadmorskiej, stosuje się w dawkach od 100 do 200 mg na dobę. Niektóre preparaty to oczyszczone koncentraty proantocyjanidyn, odpowiadające kilku gramom wodnego wyciągu z kory. Etykiety suplementów wieloskładnikowych nie zawsze podają ilość wyciągu z kory sosny. Etykieta bez nazwy gatunku nie pozwala ustalić, czy preparat zawiera wyciąg z kory sosny nadmorskiej.
Przeciwwskazania
Wyciągu z kory sosny nadmorskiej nie stosuje się przy nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu. Preparatów nie należy podawać dzieciom i młodzieży bez porady lekarza.
Ciąża i karmienie piersią
Ten opis nie obejmuje danych o stosowaniu wyciągu z kory sosny nadmorskiej w ciąży i w okresie karmienia piersią. Stosowanie preparatów w ciąży i w okresie karmienia piersią należy omówić z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Opisano przypadek 35-letniego mężczyzny, który przyjmował Pycnogenol® w ilości większej niż zalecana na etykiecie. Po niewielkim wysiłku fizycznym wystąpił u niego rozpad mięśni poprzecznie prążkowanych (rabdomioliza) z aktywnością kinazy kreatynowej około 154 000 U/l i wzrostem aktywności aminotransferaz. Objawy i wyniki badań poprawiły się po odstawieniu preparatu i leczeniu szpitalnym. Autorzy ocenili związek z nadmiernym spożyciem preparatu na 3 punkty w skali Naranjo, co oznacza związek możliwy. To pojedynczy opis przypadku. Nie wolno przekraczać porcji podanej na etykiecie. Bóle mięśni, osłabienie lub ciemne zabarwienie moczu w trakcie stosowania wymagają pilnej konsultacji z lekarzem.
LiverTox ocenia korę sosny jako mało prawdopodobną przyczynę klinicznie jawnego uszkodzenia wątroby (kategoria E). W małych badaniach klinicznych nie opisano wzrostu aktywności aminotransferaz ani stężenia bilirubiny. Kory sosny nie poddano dużym badaniom prospektywnym oceniającym bezpieczeństwo. Przegląd Cochrane wskazał, że w większości porównań badania nie podawały danych o ciężkich zdarzeniach niepożądanych.
W dwóch metaanalizach badań z randomizacją, z 2019 r. (Pycnogenol®) i z 2025 r. (wyciągi z kory sosny), stosowanie wyciągu wiązało się z niewielkim obniżeniem ciśnienia tętniczego oraz stężenia glukozy we krwi na czczo w porównaniu z grupą kontrolną. Osoby przyjmujące leki obniżające ciśnienie tętnicze albo leki przeciwcukrzycowe powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem.
Ten opis nie obejmuje interakcji wyciągu z kory sosny nadmorskiej z lekami. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą. Część suplementów łączy korę sosny z innymi składnikami. Ostrzeżenia dotyczące tych składników opisują ich własne monografie. W razie działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność u psów i kotów
Ten opis nie obejmuje badań toksyczności na zwierzętach.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
LiverTox: Clinical and Research Information on Drug-Induced Liver Injury. Bethesda (MD): National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases; 2012–. Hoofnagle JH. Pine Bark, piśmiennictwo zaktualizowane 25 listopada 2025 r., NBK547852. Komisja Europejska, katalog nowej żywności, wpis POL-NF-00599 „Pinus pinaster Aiton”, część: kora i pąki, status NOT_NOVEL_IN_FOOD_SUPPLEMENTS. Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych Unii Europejskiej, wpis POL-HC-8254 („polyphenols from French maritime pine bark”), status: oświadczenie odrzucone, art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, oraz wpis POL-HC-8525 (mieszanina ośmiu składników), status: oświadczenie dopuszczone, art. 14 ust. 1 lit. a rozporządzenia (WE) nr 1924/2006. Robertson NU, Schoonees A, Brand A, Visser J. Pine bark (Pinus spp.) extract for treating chronic disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews 2020, nr 9, CD008294, doi:10.1002/14651858.CD008294.pub5, PMID 32990945. Drieling RL, Gardner CD, Ma J i wsp. No beneficial effects of pine bark extract on cardiovascular disease risk factors. Archives of Internal Medicine 2010, tom 170, nr 17, s. 1541–1547, doi:10.1001/archinternmed.2010.310, PMID 20876405. Kermanshah A, Master S, Kaceli T i wsp. Rhabdomyolysis Associated With Excess Pycnogenol (Maritime Pine Bark Extract): A Case Report. Cureus 2025, tom 17, nr 10, e93956, doi:10.7759/cureus.93956, PMID 41200632. Naranjo CA, Busto U, Sellers EM i wsp. A method for estimating the probability of adverse drug reactions. Clinical Pharmacology and Therapeutics 1981, tom 30, nr 2, s. 239–245, PMID 7249508. Malekahmadi M, Moradi Moghaddam O, Firouzi S i wsp. Effects of pycnogenol on cardiometabolic health: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Pharmacological Research 2019, tom 150, 104472, doi:10.1016/j.phrs.2019.104472, PMID 31585179. Mohammadi S, Fulop T, Khalil A i wsp. Does supplementation with pine bark extract improve cardiometabolic risk factors? A systematic review and meta-analysis. BMC Complementary Medicine and Therapies 2025, tom 25, nr 1, 71, doi:10.1186/s12906-025-04819-9, PMID 39987124.
https://doi.org/10.1002/14651858.cd008294.pub5 · https://doi.org/10.1001/archinternmed.2010.310 · https://doi.org/10.7759/cureus.93956 · https://doi.org/10.1016/j.phrs.2019.104472 · https://doi.org/10.1186/s12906-025-04819-9 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32990945/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20876405/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41200632/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7249508/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31585179/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39987124/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.