Triphala — mieszanka suszonych owoców amli (Phyllanthus emblica), haritaki (Terminalia chebula) i bibhitaki (Terminalia bellirica)
Jak działa
Triphala to mieszanka suszonych owoców trzech drzew: amli (Phyllanthus emblica), haritaki (Terminalia chebula) i bibhitaki (Terminalia bellirica). Pochodzi z tradycyjnej medycyny ajurwedyjskiej. W suplementach diety występuje jako proszek z owoców albo jako wyciąg.
Kanadyjski urząd zdrowia, Health Canada, pozwala używać nazwy „triphala” tylko dla produktów zawierających wszystkie trzy owoce, nie podaje jednak proporcji między nimi. Etykieta z samą nazwą „triphala”, bez wykazu trzech gatunków, nie pozwala ustalić składu ani proporcji. Ten opis nie dotyczy preparatów z jednym owocem ani mieszanek z dodatkiem innych składników, na przykład piperyny.
W unijnym katalogu nowej żywności owoc amli oraz owoc i kora haritaki są wpisane jako składniki, które w suplementach diety nie są nową żywnością. Bibhitaki nie ma w tym katalogu wpisu. Katalog ma charakter informacyjny i nie jest prawnie wiążący.
W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego dotyczącego triphali ani żadnego z trzech owoców. Odrzucono oświadczenie o zawartości przeciwutleniaczy w triphali.
Źródła w diecie i niedobór
Triphala nie należy do zwykłej diety. Ten opis nie obejmuje spożywania owoców jako żywności.
Dawkowanie
Dokumenty unijne oraz uchwały Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym nie określają zalecanej ani maksymalnej dawki triphali w suplementach diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Monografia Health Canada dotyczy wyłącznie osób dorosłych, od 18. roku życia, i wyłącznie przyjmowania doustnego. Ilości podaje w gramach suszonego owocu i obejmuje owoc suszony, proszek oraz niestandaryzowane wyciągi etanolowe, natomiast wyciągów standaryzowanych nie opisuje. Etykieta podająca wyłącznie masę wyciągu, bez przeliczenia na owoc, nie pozwala ustalić, jakiej masie owoców odpowiada porcja.
Przeciwwskazania
Triphali nie stosuje się przy nadwrażliwości na którykolwiek z trzech owoców lub na inny składnik preparatu, a także przy gorączce lub niezdiagnozowanych dolegliwościach przewodu pokarmowego. Przeciwwskazanie dotyczące gorączki i niezdiagnozowanych dolegliwości przewodu pokarmowego monografia Health Canada wymienia przy jednym z opisanych w niej zastosowań, a efekt przeczyszczający podaje jako znane działanie niepożądane przy wszystkich. Monografia Health Canada obejmuje wyłącznie osoby dorosłe, od 18. roku życia. Preparatów nie należy podawać dzieciom i młodzieży bez porady lekarza.
Ciąża i karmienie piersią
Monografia Health Canada zaleca, by kobiety w ciąży i karmiące piersią zasięgnęły porady lekarza przed zastosowaniem produktu z triphalą. Baza LactMed, prowadzona przez amerykański Narodowy Instytut Zdrowia Dziecka i Rozwoju Człowieka, nie ma wpisu o triphali ani o żadnym z trzech owoców. Ten opis nie obejmuje danych z badań nad stosowaniem triphali w ciąży i w okresie karmienia piersią. Brak danych nie oznacza, że stosowanie jest bezpieczne.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Monografia Health Canada zaleca zachowanie kilkugodzinnego odstępu między przyjęciem produktu z triphalą a przyjęciem leków lub innych preparatów. Jako znane działanie niepożądane podaje efekt przeczyszczający.
W badaniu laboratoryjnym na enzymach wątroby ludzkiej wodny wyciąg z triphali hamował kilka enzymów rozkładających leki (CYP1A2, CYP3A4, CYP2C9 i CYP2D6). U szczurów podanie tego wyciągu w większej z dwóch badanych dawek razem z fenacetyną zwiększało ilość leku docierającą do krwi (biodostępność) o około 61%, a razem z midazolamem o około 41% (PMID 35785236). Wpływ na midazolam był istotny statystycznie także przy mniejszej dawce. Na podstawie tych wyników, uzyskanych na enzymach wątroby ludzkiej i u szczurów, autorzy zalecają ostrożność przy łączeniu wyciągu z triphali z lekami rozkładanymi przez enzymy CYP1A2 lub CYP3A4; ich zdaniem działania niepożądane tych leków mogą się wtedy nasilić. Zaznaczają też, że potrzebne są badania u ludzi. Ten opis nie obejmuje pełnego przeglądu interakcji. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą.
Baza LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia nie ma rozdziału o triphali ani o żadnym z trzech owoców. Ten opis nie obejmuje danych o wpływie triphali na wątrobę.
W amerykańskim badaniu preparatów ajurwedyjskich ogółem, nie samej triphali, w około jednej piątej produktów kupionych przez internet wykryto ołów, rtęć lub arsen (PMID 18728265).
Wyciągi płynne mogą zawierać alkohol etylowy. Osoby, które nie mogą spożywać alkoholu, powinny sprawdzić jego zawartość na etykiecie. Część preparatów łączy triphalę z innymi składnikami. Przestrogi dotyczące tych składników opisują ich własne monografie. W razie działań niepożądanych należy przerwać stosowanie i skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność w badaniach na zwierzętach
W dwóch badaniach na szczurach podawano doustnie triphalę jednorazowo w dawce 5000 mg/kg masy ciała oraz codziennie przez 270 dni w dawkach 600, 1200 i 2400 mg/kg masy ciała (PMID 36136479, PMID 39765672). Autorzy obu prac nie stwierdzili zmian w badaniu histopatologicznym narządów i opisali zmiany niektórych parametrów krwi. W jednym z badań (PMID 36136479) po dawce jednorazowej masa macicy i jąder była mniejsza niż w grupie kontrolnej, a po 270 dniach masa części narządów wewnętrznych, między innymi wątroby, śledziony, nerek i jąder, różniła się istotnie statystycznie od grupy kontrolnej. W tym samym badaniu opisano mniejszą liczbę neutrofili u samców oraz wyższe stężenie mocznika we krwi u samic. Badania dotyczyły różnych receptur triphali. Wyników badań na zwierzętach nie należy przenosić wprost na ludzi.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
Health Canada, Natural and Non-prescription Health Products Directorate. Natural Health Product Monograph: Triphala, 29 listopada 2024 r., https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=triphala2&lang=eng. Komisja Europejska, katalog nowej żywności, wpisy POL-NF-00327 Emblica officinalis (synonim Phyllanthus emblica L.; część: owoc) i POL-NF-00739 Terminalia chebula Retz. (część: owoc i kora); status: w suplementach diety nie jest nową żywnością. Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych Unii Europejskiej, wpis POL-HC-7640 (Triphala), status: oświadczenie odrzucone. Nontakham J, Siripong P, Sato H i in. Inhibitory effects of Triphala on CYP isoforms in vitro and its pharmacokinetic interactions with phenacetin and midazolam in rats. Heliyon. 2022;8(6):e09764. PMID 35785236. Arpornchayanon W, Subhawa S, Jaijoy K i in. Safety of the Oral Triphala Recipe from Acute and Chronic Toxicity Tests in Sprague-Dawley Rats. Toxics. 2022;10(9):514. PMID 36136479. Intatham S, Taychaworaditsakul W, Khonsung P i in. Safety Evaluation for Acute and Chronic Oral Toxicity of Maha Pigut Triphala Contains Three Medicinal Fruits in Sprague-Dawley Rats. Biology (Basel). 2024;13(12):1005. PMID 39765672. Saper RB, Phillips RS, Sehgal A i in. Lead, mercury, and arsenic in US- and Indian-manufactured Ayurvedic medicines sold via the Internet. JAMA. 2008;300(8):915-923. PMID 18728265.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35785236/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18728265/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36136479/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39765672/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.