Imbir (Zingiber officinale)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Jak działa
Kłącze imbiru (Zingiber officinale Roscoe, rhizoma) zawiera związki ostre, przede wszystkim gingerole i pochodne. Ocena oświadczeń zdrowotnych dla surowców roślinnych pozostaje w Unii Europejskiej zawieszona na podstawie art. 28 ust. 5 i 6 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006, więc żadne oświadczenie zdrowotne dla imbiru nie jest autoryzowane — brak wpisu w wykazie nie jest przeoczeniem, lecz następstwem wstrzymania tej oceny. W tym serwisie nie przypisujemy imbirowi działania zdrowotnego.
Unijna monografia obejmuje sproszkowany surowiec oraz nalewki (1:10 i 1:2, etanol 90% V/V) w postaciach doustnych. Dane o bezpieczeństwie zebrane niżej pochodzą z tej monografii i dotyczą produktu leczniczego; suplement o innym składzie lub innej postaci może zachowywać się inaczej. Należy wyraźnie zaznaczyć, że oświadczenia zdrowotne dotyczące imbiru nie są w Unii Europejskiej autoryzowane, dlatego nie można mu przypisywać potwierdzonego działania zdrowotnego.
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na substancję czynną — jedyne przeciwwskazanie wymienione w monografii unijnej. Innych przeciwwskazań monografia nie podaje.
Osobno, i nie na podstawie monografii EMA, obowiązuje ostrożność u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol) oraz przeciwpłytkowe. Monografia unijna w rubryce interakcji wpisuje „nie są znane"; nasze ostrzeżenie opiera się na odrębnych, podpisanych wpisach o interakcjach w tym serwisie i na ich własnych źródłach. Rozbieżność ma zrozumiałe wytłumaczenie: monografia ocenia produkt leczniczy o określonym składzie i postaci, a przytoczone przez nas prace oraz charakterystyka produktu leczniczego acenokumarolu opisują obserwacje kliniczne przy łącznym stosowaniu. Milczenie monografii nie jest więc dowodem, że interakcja nie występuje. Takiego połączenia nie należy stosować bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
W ciąży zaleca się unikanie stosowania, a w okresie karmienia piersią stosowanie nie jest zalecane. Monografia nie obejmuje dzieci i młodzieży poniżej 18 lat.
Ciąża i karmienie piersią
Unijna monografia ziołowa zaleca w ciąży unikanie stosowania jako środek ostrożności. Umiarkowana liczba danych o kobietach w ciąży, obejmująca od 300 do 1000 rozwiązań, nie wskazuje na działanie wywołujące wady rozwojowe ani na toksyczność dla płodu i noworodka, natomiast badania na zwierzętach uznano za niewystarczające w zakresie toksyczności reprodukcyjnej (EMA/HMPC, monografia dla kłącza imbiru, wersja 1 z 2025 r.).
Zalecenie to ma praktyczne znaczenie, po imbir sięga się bowiem właśnie z powodu nudności. Wskazania podane w monografii obejmują zapobieganie nudnościom i wymiotom w chorobie lokomocyjnej, łagodne skurczowe dolegliwości żołądkowo-jelitowe oraz przejściowy brak łaknienia. Nudności ciążowych wśród nich nie ma, a zalecenie unikania w ciąży obowiązuje niezależnie od powodu, dla którego sięga się po preparat.
Monografia nie pomija danych z badań na zwierzętach. U ciężarnych gryzoni po podaniu sproszkowanego surowca lub wyciągów wodnych obserwowano zwiększoną resorpcję zarodków przy dawkach od nieco wyższych do kilkukrotnie wyższych niż stosowane u ludzi, a przy dawkach wyższych także przyspieszony rozwój kośćca, toksyczność matczyną oraz zmniejszoną liczbę żywych płodów i miejsc implantacji. Inne badanie u szczurów z wyciągiem etanolowym nie wykazało działań niepożądanych. Obserwacje te pochodzą od zwierząt.
Bezpieczeństwa w okresie karmienia piersią nie ustalono i wobec braku wystarczających danych stosowanie nie jest zalecane. Dane u kobiet karmiących i niemowląt są bardzo ograniczone, przy czym imbir ma długą historię stosowania jako przyprawa i w tej roli amerykański urząd do spraw żywności i leków uznaje go za bezpieczny także w okresie karmienia piersią (LactMed, National Institutes of Health). W części regionów świata sięga się po niego w celu zwiększenia ilości pokarmu, w innych przypisuje mu się działanie odwrotne. Przegląd pięciu badań dał słabe przesłanki wzrostu ilości pokarmu u kobiet po porodzie siłami natury i nie wykazał go po cięciu cesarskim. Danych o wpływie na płodność nie ma.
Stosowanie preparatu z imbirem w ciąży i podczas karmienia piersią omawia się z lekarzem, który uwzględni przyjmowane leki.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Monografia unijna wymienia jako działania niepożądane zaburzenia żołądkowo-jelitowe — dolegliwości żołądkowe, odbijanie, niestrawność, zgagę i nudności — z częstością określoną jako często (≥ 1/100 do < 1/10). Są to objawy, które mogą wystąpić po przyjęciu surowca; wyliczenie opisuje ryzyko, a nie zastosowanie. Osobno monografia wymienia reakcje nadwrażliwości ze strony układu immunologicznego oraz skóry i tkanki podskórnej, o częstości nieznanej. Przy wystąpieniu innych reakcji niepożądanych monografia odsyła do lekarza lub farmaceuty.
Monografia nie obejmuje stosowania u dzieci i młodzieży poniżej 18 lat: dla ścieżki dobrze udokumentowanego zastosowania nie zaleca się go z powodu niewystarczających danych o bezpieczeństwie i skuteczności, a dla ścieżki tradycyjnej stosowania w tej grupie nie ustalono z powodu braku odpowiednich danych.
W ciąży monografia zaleca unikanie stosowania jako środek ostrożności. Umiarkowana liczba danych o kobietach w ciąży (od 300 do 1000 rozwiązań) nie wskazuje na działanie wywołujące wady rozwojowe ani toksyczność dla płodu i noworodka, natomiast badania na zwierzętach uznano za niewystarczające w zakresie toksyczności reprodukcyjnej. Bezpieczeństwa w okresie karmienia piersią nie ustalono i wobec braku wystarczających danych stosowanie nie jest zalecane. Danych o wpływie na płodność brak.
Odpowiednich badań toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności i rakotwórczości nie przeprowadzono. W badaniach na ciężarnych gryzoniach po podaniu sproszkowanego surowca lub wyciągów wodnych obserwowano zwiększoną resorpcję zarodków, przy dawkach od nieco wyższych do kilkukrotnie wyższych niż stosowane u ludzi; przy dawkach wyższych opisano przyspieszony rozwój kośćca, toksyczność matczyną oraz zmniejszoną liczbę żywych płodów i miejsc implantacji. Inne badanie na szczurach z wyciągiem etanolowym nie wykazało działań niepożądanych. Wszystkie te obserwacje pochodzą z badań na zwierzętach.
Nalewki zawierające etanol wymagają oznakowania zgodnego z wytyczną o substancjach pomocniczych. Monografia nie odnotowuje żadnego przypadku przedawkowania. Kłącze imbiru nie ma wpływu na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn lub wpływ ten jest nieistotny.
Źródła
EMA HMPC — unijna monografia ziołowa Zingiber officinale Roscoe, rhizoma (EMA/HMPC/885789/2022, Final Rev. 1, przyjęta 7 maja 2025; pierwsze przyjęcie 27 marca 2012). Wykorzystane sekcje: 4.3 — przeciwwskazanie ograniczone do nadwrażliwości; 4.8 — zaburzenia żołądkowo-jelitowe o częstości „często" oraz nadwrażliwość o częstości nieznanej; 4.6 — zalecenie unikania w ciąży i brak zalecenia w laktacji; 5.3 — nieprzeprowadzone badania toksyczności reprodukcyjnej, genotoksyczności i rakotwórczości oraz obserwacje na ciężarnych gryzoniach; 4.9 — monografia nie odnotowuje przypadków przedawkowania; 4.5 — w rubryce interakcji monografia wpisuje „nie są znane". Ostrożność wobec leków przeciwzakrzepowych i przeciwpłytkowych opiera się na odrębnych, podpisanych wpisach interakcji tego serwisu: id 97 (Shalansky S i wsp., Pharmacotherapy 2007;27:1237; ChPL Acenocumarol WZF, pkt 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych) oraz id 283 (Int J Mol Sci 2025, PMC12564107) — nie na monografii EMA, która interakcji nie odnotowuje.
https://www.ema.europa.eu/en/documents/herbal-monograph/final-european-union-herbal-monograph-zingiber-officinale-roscoe-rhizoma-revision-1_en.pdf · https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12564107/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.