Borówka czernica: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami

Treść medyczna zweryfikowana przez farmaceutę: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068.

W skrócie: Borówka czernica a doustne leki przeciwzakrzepowe: zmiany wskaźnika INR w obu kierunkach. Osoby leczone warfaryną lub acenokumarolem nie powinny bez konsultacji z lekarzem przyjmować preparatów i soków z borówki czernicy ani jeść dużych ilości jej owoców. Po rozpoczęciu i po zakończeniu stosowania borówki czernicy należy ustalić z lekarzem kontrolę wskaźnika INR. Krwawienie z nosa lub dziąseł, siniaki bez urazu, krew w moczu, czarny stolec albo przedłużone krwawienie z drobnej rany wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Dawki leku nie należy zmieniać samodzielnie.

Ostrożność

Ostrożność Dowody: charakterystyka produktu leczniczego + opisy przypadków

Borówka czernica a doustne leki przeciwzakrzepowe: zmiany wskaźnika INR w obu kierunkach

borówka czernica × doustne leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol)

Charakterystyki dwóch zarejestrowanych w Polsce produktów leczniczych z suszonym owocem borówki czernicy podają, że stosowanie ich razem z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi może zwiększać ryzyko krwawień. Jedna z nich zaleca wprost, by nie łączyć produktu z tymi lekami. Monografie ziołowe Unii Europejskiej podają, że interakcji nie zgłoszono. W raporcie oceniającym Europejskiej Agencji Leków opisano jednak trzy przypadki zmiany działania doustnych leków przeciwzakrzepowych u osób stosujących borówkę czernicę. W pierwszym, opisanym bez podania wieku, płci, dawek i czasu stosowania, wskaźnik INR wzrósł do 16,6. W drugim 77-letni mężczyzna, który od pięciu lat jadł duże ilości borówek, 16 dni po rozpoczęciu leczenia warfaryną zgłosił się w trybie pilnym z krwawieniem z odbytu, a jego wskaźnik INR wynosił 15,0. Następnego dnia zgłosił się ponownie z krwiomoczem i znów wymagał leczenia szpitalnego. W trzecim u 80-letniej kobiety długotrwale leczonej warfaryną wskaźnik INR spadł do 1,6 cztery dni po rozpoczęciu picia soku z borówki czernicy, co oznacza słabsze działanie leku. Wskaźnik INR zmieniał się więc w obu kierunkach. Według raportu mimo tych pojedynczych opisów nie udało się udowodnić rzeczywistego zagrożenia interakcją z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi przy dawkach zalecanych dla produktów leczniczych z borówką czernicą. Raport zaleca jednak ostrożność u osób leczonych tymi lekami.

Postępowanie opisane w źródle: Osoby leczone warfaryną lub acenokumarolem nie powinny bez konsultacji z lekarzem przyjmować preparatów i soków z borówki czernicy ani jeść dużych ilości jej owoców. Po rozpoczęciu i po zakończeniu stosowania borówki czernicy należy ustalić z lekarzem kontrolę wskaźnika INR. Krwawienie z nosa lub dziąseł, siniaki bez urazu, krew w moczu, czarny stolec albo przedłużone krwawienie z drobnej rany wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Dawki leku nie należy zmieniać samodzielnie.

Mechanizm

Mechanizm: Mechanizmu nie ustalono. Raport oceniający opisuje hamowanie zlepiania się płytek krwi przez wyciąg z owoców borówki czernicy i zawarte w nim antocyjanozydy w badaniach laboratoryjnych, u zwierząt oraz w jednym badaniu u ochotników. Takie działanie mogłoby zwiększać ryzyko krwawień. Nie tłumaczy jednak spadku wskaźnika INR po soku z borówki. Raport uznaje ten kierunek za zaskakujący, a jego mechanizm za niejasny. Warfaryna i acenokumarol mają wąski przedział terapeutyczny, dlatego nawet niewielka zmiana ich działania może istotnie zmienić wskaźnik INR.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Owoc Borówki czernicy, zioła do zaparzania (Polpharma), punkt 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych, rekord 14957. Charakterystyka Produktu Leczniczego Owoc Borówki czernicy, zioła do zaparzania (Herbapol Kraków), punkt 4.5, rekord 14178. Raport oceniający dotyczący Vaccinium myrtillus L., fructus recens i Vaccinium myrtillus L., fructus siccus, EMA/HMPC/555161/2013, przyjęty 29 września 2015 r., punkty 3.1.3, 4.1.1, 5.5.4 i 5.6. Monografie ziołowe Unii Europejskiej EMA/HMPC/375808/2014 i EMA/HMPC/678995/2013, punkt 4.5. Opisy przypadków według raportu: Peris J, Pascual B, Garcia L, Muro N, Surra G, Vinuesa T. Pharm World Sci 2008, 30:677-678, streszczenie zjazdowe. Paoletti A, Gallo E, Benemei S, Vietri M, Lapi F, Volpi R, Menniti-Ippolito F, Gori L, Mugelli A, Firenzuoli F, Vannacci A. Evid Based Complement Alternat Med 2011, 2011:612150, PMID 21274401. Aktaş C, Şenkal V, Sarikaya S, Karti S. Turk J Geriatr 2011, 14(1):79-81. Dostęp: 01.10.2026.

Potwierdza dokument urzędowy: „Stosowanie produktu łącznie z lekami przeciwzakrzepowymi (np. heparyna i jej pochodne, warfaryna) i przeciwpłytkowymi (np. kwas acetylosalicylowy), czynnikami trombolitycznymi może zwiększać ryzyko krwawień.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Owoc Borówki czernicy (Vaccinium myrtillus L., fructus), zioła do zaparzania, Polpharma, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Ostrożność Dowody: charakterystyka produktu leczniczego, bez opisanych przypadków

Borówka czernica a leki przeciwpłytkowe: możliwe zwiększenie ryzyka krwawień

borówka czernica × leki przeciwpłytkowe

Charakterystyki dwóch zarejestrowanych w Polsce produktów leczniczych z suszonym owocem borówki czernicy podają, że stosowanie ich razem z lekami przeciwpłytkowymi może zwiększać ryzyko krwawień. Jedna z nich jako przykład takiego leku wymienia kwas acetylosalicylowy. Druga zaleca wprost, by nie łączyć produktu z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi. Oba ostrzeżenia dotyczą odwaru z suszonego owocu i nie podają, na jakich danych się opierają. Monografie ziołowe Unii Europejskiej podają, że interakcji nie zgłoszono. Raport oceniający Europejskiej Agencji Leków nie opisuje żadnego przypadku krwawienia u osoby przyjmującej borówkę czernicę razem z lekiem przeciwpłytkowym. Trzy opisane w nim przypadki dotyczą doustnych leków przeciwzakrzepowych, w dwóch z nich warfaryny. Według raportu nie udało się udowodnić rzeczywistego zagrożenia interakcją z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi przy dawkach zalecanych dla produktów leczniczych z borówką czernicą. Raport zaleca jednak ostrożność u osób leczonych lekami przeciwpłytkowymi lub przeciwzakrzepowymi.

Postępowanie opisane w źródle: Osoby przyjmujące leki przeciwpłytkowe, na przykład kwas acetylosalicylowy, nie powinny bez konsultacji z lekarzem stosować preparatów z borówką czernicą, w tym wyciągów, herbat i soków. Dotyczy to także preparatów wieloskładnikowych z borówką czernicą. Krwawienie z nosa lub dziąseł, siniaki bez urazu, krew w moczu, czarny stolec albo przedłużone krwawienie z drobnej rany wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Leku przeciwpłytkowego nie należy samodzielnie odstawiać ani zmieniać jego dawki.

Mechanizm

Mechanizm: Mechanizmu u ludzi nie ustalono. Według raportu oceniającego wyciąg z owoców borówki czernicy i zawarte w nim antocyjanozydy, czyli barwniki roślinne, hamowały zlepianie się płytek krwi w badaniach laboratoryjnych. U szczurów wyciąg wydłużał czas krwawienia, a efekt rósł z dawką. Badane wskaźniki krzepnięcia krwi pozostawały przy tym prawidłowe. W jednym badaniu u 30 ochotników zlepianie się płytek zmniejszało połączenie wyciągu z dużą dawką witaminy C, przyjmowane przez 60 dni. Połączenie działało silniej niż każdy z tych preparatów osobno. Leki przeciwpłytkowe także hamują zlepianie się płytek krwi, więc oba działania mogłyby się sumować. Raport nie podaje opisu przypadku, który by to potwierdzał.

Brak substancji na tej stronie nie znaczy, że połączenie jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.

Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.

Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.