← Wszystkie interakcje
Kwas foliowy: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji Kwas foliowy znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę.
W skrócie: Kwas foliowy i fenytoina – złożona interakcja w obie strony. Suplementacja 0,4–0,8 mg/d jest wskazana. >1 mg/d – monitoruj poziom fenytoiny. Kobiety w wieku rozrodczym: koniecznie.
Kwas foliowy wchodzi w udokumentowane interakcje z: fenytoina, karbamazepina, antyfolianowe (pyrymetamina, 5-fluorouracyl), metotreksat, sulfasalazyna. Poniżej 5 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
fenytoina × kwas foliowy
Fenytoina upośledza wchłanianie folianów i przyspiesza ich katabolizm → niedobór (ryzyko wad cewy nerwowej przy ciąży). Jednocześnie wysokie dawki kwasu foliowego mogą obniżać stężenie fenytoiny przez CYP2C9.
Zalecenie: Suplementacja 0,4–0,8 mg/d jest wskazana. >1 mg/d – monitoruj poziom fenytoiny. Kobiety w wieku rozrodczym: koniecznie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Fenytoina → ↓foliany; kwas foliowy w dawkach >1 mg/d → możliwe ↓fenytoina przez ↑metabolizm.
Źródło: Reynolds EH, Lancet 1967 (klasyczna); Mattson RH et al., N Engl J Med 1973
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
karbamazepina × kwas foliowy
Karbamazepina i inne leki przeciwpadaczkowe indukujące enzymy wątrobowe obniżają poziom folianów o 30–50%, zwiększając ryzyko wad cewy nerwowej u ciężarnych.
Zalecenie: Kobiety w wieku rozrodczym przyjmujące karbamazepinę powinny suplementować 4–5 mg/d kwasu foliowego (wyższe dawki niż standardowe).
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Indukcja CYP3A4 przyspiesza metabolizm folianów; wpływ na transport folianów przez błonę jelitową.
Źródło: BMJ 1983 (PMID 6411231) — leki p/padaczkowe obniżają stężenie folianów w surowicy; NIH ODS Folate. Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
kwas foliowy × antyfolianowe (pyrymetamina, 5-fluorouracyl)
Suplementacja kwasu foliowego może znosić działanie leków będących antagonistami kwasu foliowego (np. pyrymetamina w zakażeniach pierwotniakowych, fluorouracyl w onkologii).
Zalecenie: Nie stosować kwasu foliowego równolegle z terapią antyfolianową bez zgody lekarza prowadzącego; decyzję podejmuje lekarz lub farmaceuta.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Uzupełnienie puli folianów konkurencyjnie znosi efekt antagonisty kwasu foliowego.
Źródło: Folic acid supplementation and malaria susceptibility among people taking antifolate antimalarials (Cochrane Database Syst Rev 2022) PMID 36321557; Fluorouracil: biochemistry and pharmacology (J Clin Oncol 1988) PMID 3049954
Ostrożność
Dowody: wysoki
metotreksat × kwas foliowy
Metotreksat hamuje reduktazę dihydrofolianu (DHFR), blokując syntezę THF i wywołując niedobór folianów — to mechanizm terapeutyczny, ale też źródło toksyczności.
Zalecenie: Przy MTX w reumatologii: 5 mg/tyg. kwasu foliowego (dzień po MTX) — standardowe postępowanie wg EULAR. NIE stosuj bez konsultacji onkologa przy MTX w chemioterapii.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: MTX wiąże DHFR z powinowactwem 10 000× wyższym niż folian. Suplementacja kwasem foliowym (nie folinowym!) może łagodzić działania niepożądane bez znoszenia skuteczności przy niskich dawkach MTX (RA).
Źródło: Cochrane 2013 (PMID 23728635) — folic/folinic acid reduce methotrexate side effects in RA; wytyczne EULAR 2019. Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.
Ostrożność
Dowody: umiarkowany
sulfasalazyna × kwas foliowy
Sulfasalazyna upośledza wchłanianie i aktywację folianów (hamowanie jelitowej koniugazy folianowej; wg części źródeł także RFC1 i DHFR), prowadząc do niedoboru folianów.
Zalecenie: Suplementacja 1 mg/d kwasu foliowego przy długotrwałej terapii sulfasalazyną.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Hamowanie jelitowej koniugazy folianowej → upośledzone wchłanianie folianów; opisywane też hamowanie RFC1/DHFR. Efekt kumulatywny.
Źródło: Biochim Biophys Acta 1981 (PMID 6113848) — sulfasalazyna hamuje jelitową koniugazę folianową → upośledzone wchłanianie; NIH ODS Folate. Zweryfikowane: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068, 2026-07-01.