W skrócie: Piperyna może zwiększać stężenie karbamazepiny. Nie łączyć suplementów zawierających piperynę z karbamazepiną bez konsultacji z lekarzem. Jeżeli lekarz zdecyduje o jednoczesnym stosowaniu, wskazane jest monitorowanie stężenia leku.
Karbamazepina wchodzi w udokumentowane interakcje z: piperyna (czarny pieprz), witamina D3, kwas foliowy, nikotynamid (witamina B3). Poniżej 4 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 4 udokumentowanych interakcji
W tym 1 wysokiego ryzyka, 3 wymagających ostrożności. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
Nie łączyć suplementów zawierających piperynę z karbamazepiną bez konsultacji z lekarzem. Jeżeli lekarz zdecyduje o jednoczesnym stosowaniu, wskazane jest monitorowanie stężenia leku.
Charakterystyka produktu leczniczego zaleca podawanie kwasu foliowego przed zajściem w ciążę i w jej trakcie; o dawce rozstrzyga lekarz prowadzący leczenie padaczki, a wytyczne bywają tu wyższe niż dawka standardowa. Suplementację ustala się PRZED planowaną ciążą, ponieważ cewa nerwowa zamyka się w pierwszych tygodniach, często zanim kobieta wie o ciąży. Nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego ani nie zmieniaj dawki kwasu foliowego samodzielnie — nagłe przerwanie leczenia grozi napadami.
O przyjmowaniu nikotynamidu w dużych ilościach należy poinformować lekarza prowadzącego leczenie karbamazepiną. Ulotka nie podaje, jaka ilość jest duża, ani w którą stronę zmienia się działanie leku. Leku przeciwpadaczkowego nie wolno odstawiać samodzielnie.
Jeśli przyjmujesz karbamazepinę, ustal z lekarzem prowadzącym dawkę witaminy D oraz to, czy potrzebna jest kontrola stężenia wapnia i 25-hydroksywitaminy D. Przy wieloletnim leczeniu przeciwpadaczkowym uzasadniona jest ocena stanu kości pomiarem gęstości mineralnej — po pięciu latach terapii, a u kobiet po menopauzie jeszcze przed jej rozpoczęciem (Pack AM, Morrell MJ, Epilepsy Behav 2004;5 Suppl 2:S24-S29, PMID 15123008). Nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego.
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Karbamazepina jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdź swoje substancje w bazie interakcji
Podaj wszystko, co przyjmujesz — także leki bez recepty, antykoncepcję hormonalną, zioła i herbatki ziołowe. Czego nie podasz, tego narzędzie nie sprawdzi.
Narzędzie zestawia parami substancje, które podasz, i szuka ich w bazie udokumentowanych interakcji. Konto nie jest potrzebne. Wpisuj po jednej nazwie w pole: substancję („magnez”) albo nazwę leku z opakowania („Euthyrox”) — przy lekach pole podpowiada nazwy z Rejestru Produktów Leczniczych. Nazw handlowych suplementów nie rozpoznajemy — przy nich podaj składnik z etykiety.
Karbamazepina ma wąskie okno terapeutyczne: różnica między stężeniem skutecznym a toksycznym jest niewielka. W badaniu wzięło udział 20 chorych na padaczkę, leczonych karbamazepiną w stałej dawce — 300 mg albo 500 mg dwa razy na dobę, po 10 osób w każdej grupie. Pojedyncza dawka 20 mg piperyny istotnie zwiększyła w obu grupach pole pod krzywą stężenia leku oraz jego średnie stężenie w stanie stacjonarnym. W grupie przyjmującej 500 mg dwa razy na dobę wzrosło także stężenie maksymalne. Autorzy uznali, że piperyna może istotnie zwiększać biodostępność karbamazepiny po podaniu doustnym (Phytother Res 2009, PMID 19283724). Suplementy zawierają zwykle od 1 do 10 mg piperyny na porcję, czyli mniej niż podano w badaniu, a wpływu takich ilości nie oceniano.
Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć suplementów zawierających piperynę z karbamazepiną bez konsultacji z lekarzem. Jeżeli lekarz zdecyduje o jednoczesnym stosowaniu, wskazane jest monitorowanie stężenia leku.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Karbamazepina jest rozkładana głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450. Piperyna hamuje ten enzym oraz glikoproteinę P w ścianie jelita. Gdy enzym pracuje wolniej, mniejsza część dawki zostaje rozłożona, zanim lek przedostanie się do krwi, więc jego stężenie może rosnąć mimo niezmienionej dawki. Objawy przedawkowania karbamazepiny to między innymi zawroty głowy, podwójne widzenie, niezborność ruchów i senność.
Źródło: Pattanaik S i wsp. Pharmacokinetic interaction of single dose of piperine with steady-state carbamazepine in epilepsy patients. Phytother Res 2009 (PMID 19283724). Mechanizm: Bhardwaj RK i wsp. J Pharmacol Exp Ther 2002 (PMID 12130727), badanie in vitro.
Charakterystyka produktu leczniczego karbamazepiny wymienia wśród bardzo rzadkich działań niepożądanych zaburzenia metabolizmu kostnego ze zmniejszeniem stężenia wapnia i 25-hydroksycholekalcyferolu (25-hydroksywitaminy D) w surowicy. Zaburzenia te sporadycznie prowadzą do uszkodzenia kości.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz karbamazepinę, ustal z lekarzem prowadzącym dawkę witaminy D oraz to, czy potrzebna jest kontrola stężenia wapnia i 25-hydroksywitaminy D. Przy wieloletnim leczeniu przeciwpadaczkowym uzasadniona jest ocena stanu kości pomiarem gęstości mineralnej — po pięciu latach terapii, a u kobiet po menopauzie jeszcze przed jej rozpoczęciem (Pack AM, Morrell MJ, Epilepsy Behav 2004;5 Suppl 2:S24-S29, PMID 15123008). Nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Karbamazepina indukuje wątrobowe enzymy cytochromu P450, w tym CYP3A4, który w wątrobie i jelicie cienkim dominuje w rozkładzie witaminy D do nieaktywnych metabolitów (Wakeman M. A literature review of the potential impact of medication on vitamin D status. Risk Manag Healthc Policy 2021;14:3357-3381, PMID 34421316).
Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin, 200 mg, tabletki (karbamazepina) — punkt 4.8, Zaburzenia endokrynologiczne (Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl). Wakeman M. A literature review of the potential impact of medication on vitamin D status. Risk Manag Healthc Policy 2021;14:3357-3381 (PMID 34421316). Pack AM, Morrell MJ. Epilepsy and bone health in adults. Epilepsy Behav 2004;5 Suppl 2:S24-S29 (PMID 15123008) — ocena gęstości mineralnej kości uzasadniona po pięciu latach leczenia przeciwpadaczkowego albo przed leczeniem u kobiet po menopauzie.
Potwierdza dokument urzędowy: „zaburzenia metabolizmu kostnego (zmniejszenie stężenia wapnia i 25-hydroksycholekalcyferolu w surowicy), co w rzadkich przypadkach prowadzi do uszkodzenia kości (osteoporoza/osteomalacja)”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Finlepsin, 200 mg, tabletki (karbamazepina), sekcja 4.8, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Karbamazepina zmniejsza stężenie folianów w surowicy — tak podaje charakterystyka produktu leczniczego, dodając, że niedobór ten może przyczyniać się do zwiększonej częstości wad wrodzonych u potomstwa leczonych kobiet. Narażenie na karbamazepinę w ciąży wiąże się z dwu- do trzykrotnie większą częstością poważnych wad rozwojowych niż w populacji ogólnej, gdzie wynosi ona 2–3 procent; wśród zgłaszanych wad wymieniane są wady cewy nerwowej, w tym rozszczep kręgosłupa. Cytowane badanie kliniczne z 1983 roku wykazało odwrotną zależność między stężeniem folianów a stężeniem fenytoiny i fenobarbitalu, nie obejmowało jednak karbamazepiny ani nie podało wielkości spadku.
Postępowanie opisane w źródle: Charakterystyka produktu leczniczego zaleca podawanie kwasu foliowego przed zajściem w ciążę i w jej trakcie; o dawce rozstrzyga lekarz prowadzący leczenie padaczki, a wytyczne bywają tu wyższe niż dawka standardowa. Suplementację ustala się PRZED planowaną ciążą, ponieważ cewa nerwowa zamyka się w pierwszych tygodniach, często zanim kobieta wie o ciąży. Nie odstawiaj leku przeciwpadaczkowego ani nie zmieniaj dawki kwasu foliowego samodzielnie — nagłe przerwanie leczenia grozi napadami.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Leki indukujące enzymy wątrobowe przyspieszają przemiany folianów; opisywano też wpływ na ich transport przez błonę jelitową. Cytowane badanie miało charakter obserwacyjny i mechanizmu nie rozstrzygało.
Źródło: ChPL Karbamazepina Tillomed, punkt 4.6 (Rejestr Produktów Leczniczych, produkt 41254) — źródło twierdzeń o obniżeniu folianów, o dwu- do trzykrotnie większej częstości poważnych wad rozwojowych wobec 2–3 procent w populacji ogólnej, o wadach cewy nerwowej oraz o zaleceniu kwasu foliowego przed ciążą i w jej trakcie. Hiilesmaa VK i wsp. Br Med J (Clin Res Ed) 1983;287(6392):577-9 (PMID 6411231) — 133 ciąże, odwrotna korelacja stężenia folianów ze stężeniem FENYTOINY i FENOBARBITALU, bez karbamazepiny; praca nie podaje wielkości spadku i nie wykazała szkody u płodu. 🔴 Wcześniejsze brzmienie przypisywało tej pracy konkretny przedział procentowy spadku folianów, ryzyko wad cewy nerwowej oraz konkretną dawkę dobową kwasu foliowego — żadnej z tych trzech rzeczy w niej nie ma.
Ulotka produktu leczniczego z karbamazepiną wymienia nikotynamid wśród substancji wchodzących z lekiem w interakcję. Zastrzega przy tym, że ostrzeżenie dotyczy osób dorosłych i wyłącznie dużych ilości nikotynamidu. Nikotynamid jest jedną z postaci witaminy B3. Dokument wymienia z nazwy właśnie jego, a nie kwas nikotynowy.
Postępowanie opisane w źródle: O przyjmowaniu nikotynamidu w dużych ilościach należy poinformować lekarza prowadzącego leczenie karbamazepiną. Ulotka nie podaje, jaka ilość jest duża, ani w którą stronę zmienia się działanie leku. Leku przeciwpadaczkowego nie wolno odstawiać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka nie opisuje mechanizmu ani nie podaje kierunku wpływu. Wymienia nikotynamid w jednym rzędzie z sokiem grejpfrutowym i zielem dziurawca.
Źródło: Ulotka dla pacjenta produktu leczniczego Amizepin (karbamazepina), sekcja „Ten lek a inne leki” — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Inne interakcje: sok grejpfrutowy, nikotynamid (u dorosłych, tylko w dużych ilościach), preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca (Hypericum perforatum), leki zawierające estrogeny i (lub) progestageny.”
— Ulotka dla pacjenta Amizepin (karbamazepina), tabletki, sekcja Ten lek a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
