Dziurawiec: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami

Mechanizm: Dziurawiec indukuje CYP3A i glikoproteinę P w jelicie i wątrobie, a takrolimus jest substratem obu — jego wchłanianie maleje, a metabolizm rośnie. U 10 zdrowych ochotników 18 dni przyjmowania dziurawca (300 mg 3 razy na dobę) obniżyło AUC pojedynczej dawki takrolimusu z 306,9 do 198,7 µg·h/l (p=0,004), a pozorny klirens doustny wzrósł (Hebert 2004). Spadek stężenia grozi odrzuceniem przeszczepu; indukcja narasta i zanika przez wiele dni, dlatego stężenie zmienia się też po odstawieniu dziurawca.

Źródło: Hebert MF et al., J Clin Pharmacol 2004; SDI 12th ed.

Potwierdza dokument urzędowy: „Silne interakcje obserwowano z ryfampicyną, fenytoiną lub zielem dziurawca (Hypericum perforatum), dlatego ich stosowanie może wymagać zwiększenia dawek takrolimusu u niemal wszystkich pacjentów.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidimus, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Amlodypina jest metabolizowana przez CYP3A4. Hiperforyna, składnik dziurawca, zwiększa aktywność tego enzymu, więc lek jest rozkładany szybciej i jego stężenie w osoczu maleje. Skutkiem jest osłabienie działania leku na ciśnienie tętnicze. Po odstawieniu dziurawca aktywność enzymu wraca do wartości wyjściowej w ciągu około tygodnia — w tym czasie stężenie leku rośnie z powrotem, dlatego kontrola ciśnienia jest potrzebna również po zakończeniu przyjmowania ziela.

Źródło: ChPL Amlozek (amlodypina), punkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych) — ziele dziurawca wymienione wśród silnych induktorów CYP3A4, z nakazem kontrolowania ciśnienia krwi i rozważenia modyfikacji dawki, zarówno w czasie stosowania induktora, jak i po jego zakończeniu; https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/9/characteristic. European Union herbal monograph on Hypericum perforatum L., herba (EMA/HMPC, Final, rev. 1) — zwiększona aktywność enzymu wraca do wartości wyjściowej w ciągu tygodnia od odstawienia ziela.

Potwierdza dokument urzędowy: „Stosowanie amlodypiny jednocześnie ze znanymi induktorami CYP3A4 może zmieniać jej stężenie w osoczu. Dlatego też, zarówno podczas stosowania amlodypiny razem z induktorami CYP3A4, a szczególnie z silnymi induktorami CYP3A4 (np. ryfampicyna, ziele dziurawca), jak i po jego zakończeniu, należy kontrolować ciśnienie krwi i rozważyć konieczność modyfikacji dawki.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Amlozek, tabletki (amlodypina), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dziurawiec indukuje CYP3A4 i glikoproteinę P. Ekspozycja ogólnoustrojowa na apiksaban maleje.

Źródło: EMA ChPL Eliquis (apiksaban); SDI 12th ed.

Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne stosowanie apiksabanu z innymi silnymi induktorami CYP3A4 i P-gp (np. fenytoiną, karbamazepiną, fenobarbitalem lub zielem dziurawca) może także prowadzić do zmniejszenia stężeń apiksabanu w osoczu.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Apixaban Adamed, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hyperforyna zawarta w dziurawcu jest silnym induktorem CYP3A4 i glikoproteiny P; nasilony metabolizm i eliminacja cyklosporyny prowadzą do spadku jej stężenia i ryzyka ekspozycji subterapeutycznej. W opisanych przypadkach (Ruschitzka 2000) skutkiem było ostre odrzucenie przeszczepionego serca.

Źródło: Ruschitzka F i wsp. Lancet 2000;355:548 (PMID 10683008); Bauer S i wsp. Br J Clin Pharmacol 2003;55(2):203-11 (PMID 12580993); Mai I i wsp. Clin Pharmacol Ther 2004;76(4):330-40 (PMID 15470332)

Potwierdza dokument urzędowy: „Produktów zawierających Hypericum perforatum (ziele dziurawca) nie wolno stosować jednocześnie z produktem leczniczym Cyclaid z uwagi na ryzyko zmniejszenia stężenia cyklosporyny we krwi i w rezultacie osłabione działanie produktu (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Cyclaid, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hiperforyna dziurawca jest silnym ligandem receptora jądrowego PXR (Ki 27 nM), a pobudzenie tego receptora nasila ekspresję CYP3A4 w hepatocytach. Czternastodniowe przyjmowanie wyciągu zwiększa ponadto ekspresję glikoproteiny P/MDR1 w dwunastnicy, czyli ogranicza wchłanianie substratów tego transportera. Nasilony metabolizm zwiększa klirens progestagenu: przy równoczesnym stosowaniu niskodawkowej antykoncepcji ekspozycja na 3-ketodezogestrel zmniejszyła się o około 44%, podczas gdy ekspozycja na etynyloestradiol pozostała niezmieniona. Krwawienia międzymiesiączkowe występowały wówczas istotnie częściej, a autorzy wiążą to zjawisko wraz z obniżeniem stężeń progestagenu ze zwiększonym ryzykiem nieplanowanej ciąży.

Źródło: Pfrunder A i wsp. Interaction of St John's wort with low-dose oral contraceptive therapy: a randomized controlled trial. Br J Clin Pharmacol 2003;56(6):683-90 (PMID 14616430) - 18 zdrowych kobiet, wyciąg 300 mg 2x lub 3x dziennie; AUC 3-ketodezogestrelu -43,9% (cykl A) i -41,7% (cykl B), AUC i Cmax etynyloestradiolu bez zmian, krwawienia śródcykliczne 77% i 88% wobec 35%. | Moore LB i wsp. St. John's wort induces hepatic drug metabolism through activation of the pregnane X receptor. PNAS 2000;97(13):7500-2 (PMID 10852961) - hiperforyna ligandem PXR (Ki 27 nM), indukcja CYP3A4 w pierwotnych ludzkich hepatocytach. Praca NIE obejmuje glikoproteiny P ani jelita. | Dürr D i wsp. St John's Wort induces intestinal P-glycoprotein/MDR1 and intestinal and hepatic CYP3A4. Clin Pharmacol Ther 2000;68(6):598-604 (PMID 11180019) - 8 zdrowych ochotników, 14 dni; ekspresja dwunastniczej glikoproteiny P/MDR1 1,4x, CYP3A4 1,5x, aktywność wątrobowego CYP3A4 1,4x. | ChPL Adaring, sekcja 4.5 - https://rejestrymedyczne.ezdrowie.gov.pl/api/rpl/medicinal-products/38280/characteristic

Potwierdza dokument urzędowy: „Do tych produktów należy fenytoina, fenobarbital, prymidon, bosentan, karbamazepina, ryfampicyna, a prawdopodobnie również okskarbazepina, topiramat, felbamat, gryzeofulwina, niektóre inhibitory proteazy HIV (np. rytonawir) i nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz) oraz produkty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Adaring, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hiperforyna z dziurawca aktywuje receptor PXR, a przez niego indukuje CYP3A4 i glikoproteinę P. Metabolizm i usuwanie leku będącego substratem tych szlaków ulegają przyspieszeniu. Inhibitory mTOR są takimi substratami, ale wielkości efektu dla nich nie mierzono.

Źródło: Nicolussi S i wsp. Clinical relevance of St. John's wort drug interactions revisited. Br J Pharmacol 2020;177(6):1212-1226 (PMID 31742659) — przegląd wymienia digoksynę, takrolimus, indynawir, warfarynę, alprazolam, simwastatynę i doustne środki antykoncepcyjne; inhibitorów mTOR NIE wymienia. Abushammala I. Tacrolimus and herbs interactions: a review. Pharmazie 2021;76(10):468-472 (PMID 34620272) — dotyczy TAKROLIMUSU, czyli inhibitora kalcyneuryny, nie mTOR. 🔴 Przeniesienie na syrolimus i ewerolimus jest ekstrapolacją mechanistyczną z klasy substratów CYP3A4 i glikoproteiny P, a nie wnioskiem tych prac.

Potwierdza dokument urzędowy: „Podczas leczenia produktem leczniczym Everolimus Accord nie należy stosować preparatów zawierających dziurawiec.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Everolimus Accord, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hyperforyna z dziurawca pobudza CYP3A4. W dwóch badaniach u zdrowych ochotników około dwutygodniowe przyjmowanie dziurawca przyspieszało usuwanie midazolamu z organizmu około 2,1-krotnie i około 2,7-krotnie. Do krwi trafiało wtedy około 17% dawki doustnej zamiast około 28%. Po podaniu dożylnym efekt był słabszy, ale nadal obecny: usuwanie leku przyspieszało około 1,5-krotnie, a całkowita ilość leku docierająca do krwi zmniejszała się o około 20%. Wskazuje to, że pobudzenie enzymu zachodzi głównie w ścianie jelita, a nie w wątrobie. Działa to również w drugą stronę: odstawienie dziurawca u osoby ustabilizowanej na leku zależnym od CYP3A4 może podnieść stężenie tego leku.

Źródło: ChPL Dormicum (midazolam, tabletki powlekane, RPL 100020459) pkt 4.5 — dziurawiec zaliczony do umiarkowanych induktorów CYP3A (spadek AUC 50–80%), pacjenci mogą wymagać zwiększonych dawek midazolamu. Wang Z, Gorski JC, Hamman MA, Huang SM, Lesko LJ, Hall SD. Clin Pharmacol Ther 2001;70(4):317-26 (PMID 11673747) — 12 zdrowych ochotników, dziurawiec 300 mg 3 razy na dobę przez 2 tygodnie: klirens doustny midazolamu 121,8 → 254,5, biodostępność 0,28 → 0,17, AUC po podaniu dożylnym niższe o 20%, indukcja wybiórcza dla CYP3A ściany jelita. Dresser GK, Schwarz UI, Wilkinson GR, Kim RB. Clin Pharmacol Ther 2003;73(1):41-50 (PMID 12545142) — 21 zdrowych ochotników, 12 dni podawania, wzrost klirensu midazolamu około 2,7-krotny po podaniu doustnym i około 1,5-krotny po dożylnym.

Potwierdza dokument urzędowy: „Pacjenci leczeni jednocześnie produktem Dormicum i induktorami izoenzymu CYP3A mogą wymagać zastosowania zwiększonych dawek midazolamu, szczególnie w przypadku silnych induktorów CYP3A. Silnymi induktorami izoenzymu CYP3A (≥80% spadek AUC) są m.in.: ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina, enzalutamid oraz mitotan o długotrwałym efekcie pobudzającym CYP3A. Do umiarkowanych induktorów CYP3A (50-80% spadku AUC) zaliczamy ziele dziurawca.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Dormicum (midazolam, tabletki powlekane), RPL 100020459, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Indukcja CYP3A4 i CYP2C9 przez hiperforynę przyspiesza metabolizm metadonu, przez co jego stężenie we krwi spada, a u osoby leczonej substytucyjnie mogą wystąpić objawy odstawienne. Badanie mierzyło stosunek stężenia do dawki, nie samo stężenie.

Źródło: Eich-Höchli D i wsp. Methadone maintenance treatment and St. John's Wort - a case report. Pharmacopsychiatry 2003;36(1):35-7 (PMID 12649774) — CZTERECH pacjentów, dziurawiec 900 mg na dobę przez median 31 dni; mediana stosunku stężenie/dawka spadła DO 47 procent wartości wyjściowej, zakres 19–60 procent tej wartości; dwóch pacjentów z objawami sugerującymi zespół odstawienny. 🔴 Przy czterech osobach mediana i zakres są niestabilne — pojedynczy przypadek przesuwa oba.

Potwierdza dokument urzędowy: „Substancje będące induktorami tego enzymu [barbiturany, karbamazepina, fenytoina, newirapina, ryfampicyna, efawirenz, amprenawir, spironolakton, deksametazon, Hypericum perforatum (dziurawiec zwyczajny)], mogą nasilać metabolizm metadonu w wątrobie.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Methadone hydrochloride INN-FARM, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hyperforyna z dziurawca pobudza CYP3A4 w wątrobie i w ścianie jelita. Oksykodon jest przez ten enzym rozkładany, więc jego szybszy metabolizm obniża stężenie leku.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego OxyContin (oksykodonu chlorowodorek), pkt 4.5

Potwierdza dokument urzędowy: „ziele dziurawca zwyczajnego, induktor CYP3A4, w dawce 300 mg trzy razy na dobę podawanej przez piętnaście dni, zmniejszył wartości AUC dla doustnego oksykodonu. Średnio, wartość AUC była o około 50% niższa (zakres 37-57%).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego OxyContin (Oxycodoni hydrochloridum), tabletki o przedłużonym uwalnianiu, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hyperforyna z dziurawca pobudza CYP3A4 w wątrobie i w ścianie jelita oraz zwiększa aktywność glikoproteiny P. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Indukcja narasta przez kilkanaście dni i po odstawieniu ziela ustępuje stopniowo, dlatego stężenie leku zmienia się w obie strony.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych, punkt 4.5 — m.in. bortezomib, imatynib, dazatynib, sunitynib, sorafenib, erlotynib, nintedanib, irynotekan, doksorubicyna, winorelbina, eksemestan, fingolimod, cyklosporyna

Potwierdza dokument urzędowy: „Dlatego, że skuteczność może się zmniejszyć, nie zaleca się jednoczesnego stosowania bortezomibu z silnymi induktorami CYP3A4 (np.: ryfampicyną, karbamazepiną, fenytoiną, fenobarbitalem i zielem dziurawca (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Bortezomib Zentiva (Bortezomibum), proszek do sporządzania roztworu, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Alprazolam jest metabolizowany głównie przez CYP3A4. Dziurawiec należy do induktorów tego izoenzymu, więc przy jednoczesnym stosowaniu metabolizm alprazolamu przyspiesza, a stężenie leku w osoczu maleje. Indukcja ustępuje dopiero po odstawieniu dziurawca — charakterystyka wskazuje wtedy na ryzyko objawów przedawkowania alprazolamu.

Źródło: ChPL Alprox (alprazolam, RPL 100245394) pkt 4.5.

Potwierdza dokument urzędowy: „Działanie alprazolamu może być zmniejszone u pacjentów przyjmujących jednocześnie leki indukujące CYP3A4, takie jak: ryfampicyna, fenytoina, karbamazepina i ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). [...] W przypadku nagłego zaprzestania leczenia dziurawcem lub innym lekiem indukującym CYP3A4 mogą wystąpić objawy przedawkowania alprazolamu.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Alprox, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że marawirok jest metabolizowany przez CYP3A4 i CYP3A5 oraz jest substratem glikoproteiny P. Wpływ tego białka na ekspozycję na marawirok nie jest znany.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Celsentri (marawirok), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta, „Lek CELSENTRI a inne leki” — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Równoczesne podawanie marawiroku i produktów leczniczych pobudzających aktywność CYP3A4 może zmniejszać stężenie marawiroku i osłabiać jego działanie lecznicze. […] Leki zawierające dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) mogą zaburzać prawidłowe działanie leku CELSENTRI. Nie należy ich przyjmować jednocześnie z lekiem CELSENTRI.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Celsentri (marawirok), tabletki powlekane, sekcja 4.5, wstęp i tabela 2, wiersz „Produkty ziołowe”; ulotka dla pacjenta „Lek CELSENTRI a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że kobicystat jest substratem CYP3A, więc induktor tego enzymu obniża jego stężenie; niższe stężenie kobicystatu oznacza słabsze hamowanie CYP3A i w następstwie niższe stężenie atazanawiru lub darunawiru.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Tybost (kobicystat), pkt 4.3 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Przeciwskazane jest równoczesne podawanie z produktami leczniczymi, które są silnymi induktorami CYP3A z powodu możliwości utraty działania terapeutycznego. Dlatego nie należy podawać produktu Tybost równocześnie z produktami leczniczymi, do których między innymi należą (patrz punkty 4.4 i 4.5): […] produkty ziołowe: dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) […] Równoczesne podawanie kobicystatu i produktów leczniczych, które są silnymi induktorami CYP3A (takich jak dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina), może spowodować zmniejszenie stężenia kobicystatu w osoczu i tym samym stężenia wzmocnionego atazanawiru lub darunawiru, prowadząc do utraty działania terapeutycznego i możliwego powstania oporności (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Tybost (kobicystat), tabletki powlekane, sekcja 4.3 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Tybost a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że izawukonazol jest substratem CYP3A4 i CYP3A5, czyli jest przez te enzymy rozkładany, więc induktor tych enzymów obniża jego stężenie.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba (izawukonazol), pkt 4.3 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne podawanie z silnymi induktorami cytochromu CYP3A4/5, takimi jak ryfampicyna, ryfabutyna, karbamazepina, długo działające barbiturany (np. fenobarbital), fenytoina i ziele dziurawca lub umiarkowanymi induktorami cytochromu CYP3A4/5, takimi jak efawirenz, nafcylina i etrawiryna (patrz punkt 4.5). […] jest przeciwwskazane, ponieważ mogą one znacznie zmniejszyć stężenia izawukonazolu w osoczu (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Cresemba (izawukonazol), kapsułki twarde, sekcja 4.3 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Kiedy nie stosować leku Cresemba”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka wymienia induktory CYP3A i glikoproteiny P razem i podaje spadek stężenia lefamuliny jako skutek działania obu.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta (lefamulina), pkt 4.3 i 4.5 — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Produkty lecznicze o umiarkowanym lub silnym działaniu indukującym CYP3A (np. ryfampicyna, ziele dziurawca zwyczajnego [Hypericum perforatum], karbamazepina, fenytoina, bozentan, efawirenz, prymidon) mogą znacząco zmniejszać stężenie lefamuliny w osoczu i zmniejszać jej działanie terapeutyczne. Jednoczesne podawanie tych produktów leczniczych z lefamuliną jest przeciwwskazane (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Xenleta (lefamulina), tabletki powlekane, sekcja 4.5; 4.3, klasa induktorów CYP3A, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że eliglustat jest metabolizowany głównie przez CYP2D6 i w mniejszym stopniu przez CYP3A4. Ryfampicyna, czyli induktor CYP3A i glikoproteiny P, zmniejszała ekspozycję o około 85% i 95%. Dokument nie podaje, w jakim stopniu za ten spadek odpowiada każda z tych dróg.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Cerdelga (eliglustat), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Nie należy stosować silnych induktorów CYP3A (np. ryfampicyny, karbamazepiny, fenobarbitalu, fenytoiny, ryfabutyny i ziela dziurawca zwyczajnego) z eliglustatem u pacjentów o średnim, szybkim i słabym metabolizmie.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Cerdelga (eliglustat), kapsułki twarde, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Cerdelga a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka nazywa ziele dziurawca induktorem glikoproteiny P. Glikoproteina P to białko transportowe w ścianie jelita, które wypycha wchłonięty lek z powrotem do światła przewodu pokarmowego. Pobudzenie tego transportu zmniejsza ilość edoksabanu docierającą do krwi. Skutek indukcji dokument opisuje na przykładzie ryfampicyny: średnie pole pod krzywą stężenia maleje, a okres półtrwania się skraca, czemu może towarzyszyć osłabienie działania leku. Dla dziurawca charakterystyka nie podaje liczb.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Lixiana (edoksaban), punkt 4.5 — EMA; to samo zdanie w Charakterystyce Produktu Leczniczego Delianda (edoksaban), punkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL. Pomiar własny na korpusie ChPL: zdanie o zielu dziurawca niesie 27 z 27 charakterystyk leków o kodzie ATC B01AF03.

Potwierdza dokument urzędowy: „Zastosowanie edoksabanu jednocześnie z induktorem P-gp, ryfampicyną, prowadziło do zmniejszenia średniego AUC edoksabanu oraz skrócenia okresu półtrwania, czemu mogło towarzyszyć zmniejszenie jego działań farmakodynamicznych. Jednoczesne stosowanie edoksabanu z innymi induktorami P-gp (np. fenytoina, karbamazepina, fenobarbital lub ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)) może także prowadzić do zmniejszenia stężeń edoksabanu w osoczu krwi. Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania edoksabanu oraz induktorów P-gp.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Delianda (edoksaban), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka nazywa ziele dziurawca silnym induktorem CYP3A4, czyli substancją pobudzającą enzym wątrobowy rozkładający lurazydon. Pobudzony enzym usuwa lek szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Dokument podaje wielkość efektu dla ryfampicyny — sześciokrotne zmniejszenie ekspozycji na lurazydon. Dla dziurawca liczby nie podaje, wymienia go w tej samej grupie co ryfampicynę.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Latuda (lurazydon), punkty 4.3 i 4.5 — EMA; to samo w Charakterystyce Produktu Leczniczego Alurazen (lurazydon), punkty 4.3 i 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL. Pomiar własny na korpusie ChPL: zapis niesie 26 z 26 charakterystyk leków o kodzie ATC N05AE05.

Potwierdza dokument urzędowy: „Przeciwwskazane jest stosowanie lurazydonu z silnymi induktorami CYP3A4 (np. karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, ryfampicyna, ziele dziurawca [Hypericum perforatum]) (patrz punkt 4.3). Podawanie lurazydonu jednocześnie z silnym induktorem CYP3A4 ryfampicyną spowodowało 6-krotne zmniejszenie ekspozycji na lurazydon.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Alurazen (lurazydon), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka umieszcza preparaty z zielem dziurawca w jednej liście z L-tryptofanem, lekami z grupy SSRI i wenlafaksyną — jako substancje o działaniu serotoninergicznym podawane razem z mirtazapiną. Skutek opisany w dokumencie to objawy związane z serotoniną. Dokument nie podaje mechanizmu działania samego ziela, nie wskazuje jego składnika odpowiedzialnego za ten efekt i nie omawia przy nim innych dróg oddziaływania.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirzaten 30 mg (mirtazapina), pozwolenie 11400, punkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL. Pomiar własny na korpusie ChPL: zdanie niesie 19 z 19 charakterystyk leków o kodzie ATC N06AX11.

Potwierdza dokument urzędowy: „skojarzone podawanie mirtazapiny z innymi substancjami czynnymi leków serotoninergicznych [L-tryptofan, tryptany, buprenorfina, tramadol, linezolid, błękit metylenowy, SSRIs, wenlafaksyna, sole litu i preparaty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)] może prowadzić do objawów związanych z serotoniną (zespół serotoninowy: patrz punkt 4.4).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Mirzaten 30 mg (mirtazapina), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka zalicza ziele dziurawca do induktorów glikoproteiny P, czyli substancji pobudzających białko transportowe, które usuwa dabigatran ze ściany jelita z powrotem do jego światła. Silniejszy transport oznacza mniejsze wchłanianie leku. Wielkość efektu dokument podaje dla ryfampicyny, wzorcowego induktora: siedmiodniowe podawanie 600 mg na dobę zmniejszyło największe stężenie dabigatranu o 65,5 procent, a całkowitą ekspozycję o 67 procent. Dla samego dziurawca liczb nie podaje. Charakterystyka odnotowuje też, że działanie induktora słabnie i po siedmiu dniach od jego odstawienia ekspozycja wraca blisko wartości wyjściowych.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Pradaxa (eteksylan dabigatranu), punkt 4.5, tabela induktorów glikoproteiny P — EMA. Pomiar własny na korpusie ChPL 12.09: spośród dokumentów leków o kodzie ATC B01AE07 wymieniających ziele dziurawca (84) zapis „nie zaleca się" albo „należy unikać" niesie 81.

Potwierdza dokument urzędowy: „Induktory P-gp — Należy unikać jednoczesnego stosowania. np. ryfampicyna lub ziele dziurawca (Hypericum perforatum), karbamazepina lub fenytoina: Jednoczesne podawanie tych leków może zmniejszać stężenia dabigatranu. Wcześniejsze podanie induktora ryfampicyny w dawce 600 mg raz na dobę przez 7 dni zmniejszyło całkowite największe stężenie dabigatranu i całkowitą ekspozycję, odpowiednio, o 65,5 % i 67 %.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Pradaxa (eteksylan dabigatranu), kapsułki twarde, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka podaje mechanizm wprost: ziele dziurawca silnie pobudza CYP3A4, czyli enzym rozkładający tiagabinę, a pobudzenie tego enzymu zwiększa tempo rozkładu leku. Skutkiem jest mniejsza ekspozycja na tiagabinę, czyli mniej leku działającego w organizmie przy tej samej dawce, i — jak nazywa to dokument — utrata jego skuteczności. Sam mechanizm działa w jedną stronę: to dziurawiec przyspiesza rozkład leku, nie lek rozkład dziurawca. Zakaz jest natomiast obustronny — dokument przeciwwskazuje jednoczesne przyjmowanie obu, nie dołączanie jednego do drugiego w określonej kolejności. Wielkości spadku ani progu dawki dziurawca dokument nie podaje.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Gabitril (tiagabina), pkt 4.3 „Przeciwwskazania", pkt 4.5 oraz pkt 4.4 (zakres wskazania) — Rejestr Produktów Leczniczych URPL. Zapis identyczny w 3 z 3 charakterystyk leków o kodzie ATC N03AG06 obecnych w korpusie ChPL (pomiar własny 2026-09-19).

Potwierdza dokument urzędowy: „Przeciwwskazania (4.3): Produktu Gabitril nie należy stosować w przypadkach: - stwierdzonej nadwrażliwości na tiagabinę lub którąkolwiek substancję pomocniczą wymienioną w punkcie 6.1; - ciężkiej niewydolności wątroby; - jednocześnie stosując ziele dziurawca zwyczajnego (patrz punkt 4.5). Interakcje (4.5): Jednoczesne stosowanie ziela dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) może prowadzić do mniejszej ekspozycji na tiagabinę i utraty jej skuteczności ze względu na silną indukcję CYP3A4 przez ziele dziurawca (powoduje zwiększenie metabolizmu tiagabiny). Z tego powodu jednoczesne stosowanie ziela dziurawca i tiagabiny jest przeciwskazane (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Gabitril (tiagabina), tabletki powlekane, sekcja 4.3 i 4.5; 4.4 zakres wskazania, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka zalicza ziele dziurawca do silnych induktorów CYP3A4, czyli substancji pobudzających enzym rozkładający ganaksolon, i podaje, że takie pobudzenie zmniejsza ekspozycję na lek. Dokument nie poprzestaje na zaleceniu unikania: w punkcie o interakcjach dodaje, że u osoby, która rozpoczyna przyjmowanie ziela dziurawca albo zwiększa jego dawkę, konieczne może być zwiększenie dawki leku, przy czym nie wolno przekroczyć maksymalnej dawki dobowej. Te dwa zapisy nie są sprzeczne: pierwszy mówi, czego unikać, drugi — co zrobić, gdy uniknąć się nie da. O jednym i drugim rozstrzyga lekarz.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Ztalmy (ganaksolon), pkt 4.4 „Induktory CYP3A4" oraz pkt 4.5 — Europejska Agencja Leków. Jedyny lek o kodzie ATC N03AX27 w rejestrze; zapis obecny w jego charakterystyce (pomiar własny 2026-09-19).

Potwierdza dokument urzędowy: „Ostrzeżenia (4.4), Induktory CYP3A4: Należy unikać jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami cytochromu P450 (CYP) 3A4, np. karbamazepiną, fenobarbitalem, fenytoiną, prymidonem, ryfampicyną i zielem dziurawca zwyczajnego, ponieważ mogą one zmniejszyć ekspozycję na ganaksolon (patrz punkt 4.5). Interakcje (4.5): Jednoczesne stosowanie ryfampicyny powodowało zmniejszenie wartości AUC0-inf ganaksolonu o około 57-68%. Leki przeciwpadaczkowe indukujące enzymy oraz dziurawiec mogą podobnie prowadzić do zmniejszenia ekspozycji na ganaksolon w osoczu. U pacjentów, którzy rozpoczynają lub zwiększają dawkę ziela dziurawca, konieczne może być zwiększenie dawki; nie należy jednak przekraczać maksymalnej dawki dobowej.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Ztalmy (ganaksolon), zawiesina doustna, sekcja 4.4 i 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dokumenty nie wskazują jednego wspólnego szlaku i nie należy im tego przypisywać. Większość charakterystyk wiąże tę wzmiankę z pobudzeniem CYP3A, czyli enzymu rozkładającego lek; część wymienia glikoproteinę P, białko wypychające lek ze ściany jelita z powrotem do jego światła; niektóre podają obie drogi naraz. Charakterystyka lenakapawiru dokłada trzecią drogę (UGT1A1), a charakterystyki efawirenzu — samego i w skojarzeniu z emtrycytabiną oraz tenofowirem — czwartą: wiążą spadek jego stężenia z pobudzeniem CYP3A4 lub CYP2B6. Przy dolutegrawirze z rylpiwiryną dokument mówi o indukcji UGT1A1 i CYP3A. 🔴 Przy sofosbuwirze i przy skojarzeniu ledipaswiru z sofosbuwirem dokument mówi WYŁĄCZNIE o glikoproteinie P i nie wymienia cytochromu — przypisanie im indukcji enzymatycznej byłoby dopisaniem czegoś, czego charakterystyka nie twierdzi. Wspólne dla całej grupy jest nie tyle szlak, ile skutek i miejsce zapisu: mniej leku dociera do krwi albo szybciej z niej znika, a dziurawiec stoi w jednym szeregu z ryfampicyną, karbamazepiną, fenobarbitalem i fenytoiną. 🔴 Zastrzeżenie: nie każda charakterystyka wymienia je razem — punkt 4.3 Stocrinu nie podaje żadnej z tych czterech substancji, a sam dziurawiec. Charakterystyka dolutegrawiru z rylpiwiryną podaje porównanie zamiast liczby: spodziewane zmniejszenie ekspozycji jest „podobne do zaobserwowanego po zastosowaniu karbamazepiny”. Wielkości spadku dla samego dziurawca nie podaje żadna z tych charakterystyk.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych 22 grup ATC klasy J05A, punkt 4.3 „Przeciwwskazania" — Europejska Agencja Leków. Przemiat własny 2026-09-19: wszystkie 45 pozwoleń pierwszych osiemnastu gałęzi ma charakterystykę w korpusie i każda wymienia ziele dziurawca w punkcie 4.3. Cztery gałęzie dołączone tego samego dnia (efawirenz; efawirenz z emtrycytabiną i tenofowirem; elwitegrawir z kobicystatem, emtrycytabiną i tenofowirem; dolutegrawir z rylpiwiryną) to 15 pozwoleń, z czego 11 ma charakterystykę w korpusie i wszystkie jedenaście wymieniają ziele dziurawca w punkcie 4.3. Pozostałe cztery to pozwolenia produktu Sustiva, dla którego wykaz nie podaje odnośnika do charakterystyki; substancją czynną jest ten sam efawirenz, opisany w charakterystykach pozostałych produktów tej gałęzi. Żadna charakterystyka nie zawiera zwrotu dopuszczającego łączenie; kontrolą wzorca był raltegrawir, wykryty tym samym przemiatem jako dopuszczający. Zakaz nie stoi wyłącznie w punkcie 4.3: w oryginałach sprawdzonych 2026-09-20 (Stocrin, Juluca oraz efawirenz z emtrycytabiną i tenofowirem firmy Aurovitas) powtarza się także w punkcie 4.5, razem z mechanizmem i skutkiem. Cytat wiodący: ChPL Sovaldi (sofosbuwir).

Potwierdza dokument urzędowy: „Sovaldi, 4.3: Produkty lecznicze, będące silnymi induktorami glikoproteiny P (P-gp) w jelitach (karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, ryfampicyna oraz ziele dziurawca zwyczajnego). Równoczesne podawanie spowoduje znaczne zmniejszenie stężenia sofosbuwiru w osoczu i może prowadzić do utraty skuteczności produktu Sovaldi. — Prevymis, 4.3: Jednoczesne podawanie z zielem dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). — Sunlenca, 4.3: Równoczesne podawanie z silnymi induktorami CYP3A, P-gp i UGT1A1, takimi jak: leki przeciwprątkowe: ryfampicyna, leki przeciwdrgawkowe: karbamazepina, fenytoina, produkty ziołowe: ziele dziurawca zwyczajnego. — Stocrin (efawirenz), 4.3: Jednoczesne stosowanie z produktami roślinnymi zawierającymi ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), gdyż istnieje ryzyko zmniejszenia stężenia efawirenzu w osoczu i osłabienia jego działania leczniczego. — Juluca (dolutegrawir z rylpiwiryną), 4.3: Równoczesne podawanie z następującymi produktami leczniczymi: […] dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). — Stribild, 4.3: Przeciwwskazane jest równoczesne podawanie z produktami leczniczymi, które są silnymi induktorami CYP3A […] produkty ziołowe: dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi (sofosbuwir), Prevymis (letermowir), Sunlenca (lenakapawir), Stocrin (efawirenz), Juluca (dolutegrawir z rylpiwiryną) i 17 dalszych grup ATC, sekcja 4.3 i 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyki opisują ziele dziurawca jako induktor cytochromu P450 i podają, że produkty lecznicze indukujące CYP3A4 znacząco zmniejszają stężenie worykonazolu w osoczu. Worykonazol jest metabolizowany przez izoenzymy CYP2C19, CYP2C9 i CYP3A4, co mówi jego własna charakterystyka, więc pobudzenie tych szlaków przyspiesza usuwanie leku z organizmu. W tabeli interakcji dziurawiec jest opisany jednocześnie jako induktor cytochromu i jako induktor glikoproteiny P; charakterystyki nie rozstrzygają, w jakiej części spadek stężenia wynika z jednego, a w jakiej z drugiego. Dokumenty wymieniają dziurawiec obok ryfampicyny, karbamazepiny i długo działających barbituranów, czyli w tej samej klasie zakazu co leki, których z worykonazolem nie łączy się nigdy. Wielkość wpływu pochodzi z opublikowanych wyników niezależnych badań klinicznych: dziurawiec podawano w dawce 300 mg trzy razy na dobę, worykonazol jednorazowo w dawce 400 mg, a pole pod krzywą stężenia worykonazolu było wtedy mniejsze o 59%. Charakterystyki nie podają, jak szybko wpływ ziela ustępuje po jego odstawieniu.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych worykonazolu (kod ATC J02AC03), punkt 4.3 „Przeciwwskazania” oraz tabela interakcji w punkcie 4.5. Wszystkie 17 pozwoleń zarejestrowanych w Polsce (11 nazw handlowych) ma charakterystykę w korpusie i każda wymienia ziele dziurawca w punkcie 4.3. Wielkość wpływu sprawdzono 2026-09-20 w oryginałach: dziesięć charakterystyk pobrano z rejestru produktów leczniczych, a charakterystykę produktu Vfend z Europejskiej Agencji Leków. Razem obejmują dziesięć z jedenastu nazw handlowych; w oryginale nie sprawdzono wyłącznie produktu Voriconazole Hikma, dla którego wykaz nie podaje adresu dokumentu. Każdy ze sprawdzonych dokumentów podaje w tabeli interakcji ten sam wynik: pole pod krzywą stężenia worykonazolu mniejsze o 59% przy dziurawcu w dawce 300 mg trzy razy na dobę i pojedynczej dawce 400 mg worykonazolu. Żaden nie zawiera zwrotu dopuszczającego łączenie. Skutek kliniczny zmniejszonego stężenia, czyli ryzyko nieskutecznego leczenia, jest oceną farmaceuty wynikającą z przeciwwskazania i z wielkości spadku, nie cytatem z dokumentu. Cytat wiodący: ChPL Vfend.

Potwierdza dokument urzędowy: „Vfend, 4.3: Jednoczesne podawanie worykonazolu jest przeciwwskazane w przypadku stosowania produktów leczniczych, które indukują CYP3A4 i znacząco zmniejszają stężenie worykonazolu w osoczu: Jednoczesne podawanie z ryfampicyną, karbamazepiną, długo działającymi barbituranami np. fenobarbitalem lub zielem dziurawca (patrz punkt 4.5). — Voriconazol Adamed, 4.5, tabela interakcji: Ziele dziurawca [induktor CYP450; induktor P-gp], 300 mg TID (jednoczesne stosowanie z worykonazolem 400 mg w pojedynczej dawce) — Opublikowane wyniki niezależnych badań klinicznych. Worykonazol AUC0-∞ ↓ 59% — Przeciwwskazane (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Vfend (worykonazol) i 10 dalszych nazw handlowych tej samej gałęzi ATC, sekcja 4.3 i 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Rasagilina hamuje monoaminooksydazę wybiórczo, to znaczy działa głównie na jedną z dwóch postaci tego enzymu (MAO-B). Charakterystyki traktują ziele dziurawca jako kolejny inhibitor monoaminooksydazy i zakazują łączenia ze względu na „zagrożenie niewybiórczym hamowaniem aktywności MAO”, czyli utratę tej wybiórczości. Następstwo, które dokumenty wiążą z tym zagrożeniem, to przełom nadciśnieniowy; charakterystyki piszą, że niewybiórcze hamowanie „może prowadzić” do niego, a nie że prowadzi zawsze. Dokumenty podają też jeden odstęp czasowy: między odstawieniem rasagiliny a rozpoczęciem leczenia inhibitorem monoaminooksydazy musi upłynąć co najmniej 14 dni. Odstępu w drugą stronę, czyli po odstawieniu dziurawca przed rozpoczęciem rasagiliny, charakterystyki nie podają — nie znaczy to, że jest zbędny, tylko że dokument go nie reguluje.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych rasagiliny (kod ATC N04BD02, substancja czynna Rasagilinum), punkt 4.3 „Przeciwwskazania” i punkt 4.5. Przemiat własny 2026-09-19: wszystkie 8 pozycji tej grupy w wykazie ma charakterystykę w korpusie i każda wymienia ziele dziurawca w punkcie 4.3; żadna nie zawiera zwrotu dopuszczającego łączenie. Kontrolą wzorca był raltegrawir, wykryty tym samym przemiatem jako dopuszczający w 6 z 6 dokumentów. Treść punktów 4.3 i 4.5 sprawdzona 2026-09-20 w oryginale charakterystyki Asanix PPH, pobranym z rejestru produktów leczniczych. Objawy wymienione w zaleceniu to wiedza podręcznikowa o przełomie nadciśnieniowym, nie cytat z charakterystyki. Cytat wiodący: ChPL Asanix PPH.

Potwierdza dokument urzędowy: „Asanix PPH, 4.3: Jednoczesne leczenie innymi inhibitorami monoaminooksydazy (MAO) (w tym produktami leczniczymi i roślinnymi wydawanymi bez recepty - na przykład zielem dziurawca) lub petydyną (patrz punkt 4.5). Musi upłynąć co najmniej 14 dni między odstawieniem rasagiliny a rozpoczęciem leczenia inhibitorami MAO lub petydyną. — tamże, 4.5: Rasagilina jest przeciwwskazana do stosowania z innymi inhibitorami MAO (włączając w to produkty lecznicze i środki roślinne wydawane bez przepisu lekarza - na przykład ziele dziurawca) ze względu na zagrożenie niewybiórczym hamowaniem aktywności MAO, które może prowadzić do przełomu nadciśnieniowego.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Asanix PPH, Azilect i 6 dalszych nazw handlowych rasagiliny, sekcja 4.3, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dapoksetyna należy do selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny, czyli zwiększa ilość serotoniny pozostającej między komórkami nerwowymi. Charakterystyka zalicza ziele dziurawca do preparatów o działaniu serotoninergicznym i wskazuje, że jednoczesne stosowanie „może prowadzić do występowania zespołu serotoninowego”. Dokument nie podaje, o ile dziurawiec nasila to działanie, ani żadnej innej miary siły tej interakcji. Reguluje natomiast czas: 14 dni od odstawienia preparatu serotoninergicznego przed rozpoczęciem dapoksetyny oraz 7 dni od odstawienia dapoksetyny przed powrotem do takiego preparatu. Powodu, dla którego odstępy różnią się długością, charakterystyka nie wyjaśnia.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Priligy (dapoksetyna, kod ATC G04BX14), punkt 4.3 „Przeciwwskazania” i punkt 4.5 „Interakcje”. Przemiat własny 2026-09-19: obie pozycje tego leku w wykazie URPL mają charakterystykę w korpusie i obie wymieniają ziele dziurawca w punkcie 4.3; żadna nie zawiera zwrotu dopuszczającego łączenie. Kontrolą wzorca był raltegrawir, wykryty tym samym przemiatem jako dopuszczający w 6 z 6 dokumentów. Cały punkt 4.3 przeczytany 2026-09-20 w oryginale pobranym z rejestru produktów leczniczych; wzmianka o dziurawcu stoi zarówno w punkcie 4.3, jak i w punkcie 4.5. Objawy wymienione w zaleceniu to wiedza podręcznikowa o zespole serotoninowym, nie cytat z charakterystyki. Cytat wiodący: ChPL Priligy.

Potwierdza dokument urzędowy: „Priligy, 4.3 „Przeciwwskazania” — wśród wymienionych tam przeciwwskazań: „Podczas leczenia inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny [selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (SNRI), trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (TLPD)] oraz innymi produktami leczniczymi i (lub) preparatami ziołowymi o działaniu serotoninergicznym [np.: L-tryptofan, tryptany, tramadol, linezolid, lit, ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)] lub w ciągu 14 [dni] od odstawienia leczenia wyżej wymienionymi produktami leczniczymi i (lub) preparatami ziołowymi. Podobnie, nie należy stosować ww. produktów leczniczych i (lub) preparatów ziołowych w ciągu 7 dni od odstawienia produktu Priligy (patrz punkt 4.5).” — w dokumencie stoi „w ciągu 14 od odstawienia”, bez słowa „dni”; jednostkę uzupełniono w nawiasie kwadratowym, a potwierdza ją równoległy zapis w tym samym punkcie: „lub w ciągu 14 dni od odstawienia MAO-I”. — tamże, 4.3: „Mania lub ciężka depresja w wywiadzie.” — tamże, 4.5: „jednoczesne stosowanie produktów leczniczych i (lub) preparatów ziołowych o działaniu serotoninergicznym (włączając … ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)) może prowadzić do występowania zespołu serotoninowego”.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Priligy (dapoksetyna), 30 mg i 60 mg, sekcja 4.3, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dwa mechanizmy, z których drugi dotyczy wyłącznie sertraliny. Pierwszy jest wspólny dla całej grupy: leki z grupy SSRI blokują transporter wychwytu zwrotnego serotoniny, a po stronie dziurawca za hamowanie tego wychwytu odpowiada głównie hiperforyna. Działania sumują się, a nadmiar serotoniny w szczelinie synaptycznej daje obraz określany jako zespół serotoninowy — z pobudzeniem, drżeniem mięśni, obfitym poceniem, gorączką i przyspieszonym tętnem. Nasilenia nie da się przewidzieć z samej dawki preparatu ziołowego, gdyż zawartość hiperforyny bywa w takich preparatach różna. Drugi mechanizm opisują charakterystyki sertraliny: dziurawiec działa jak induktor cytochromu CYP3A4, czyli przyspiesza rozkład leku, przez co stężenie sertraliny we krwi może się zmniejszyć. Skutek jest odwrotny do pierwszego — nie nadmiar działania, lecz ryzyko, że leczenie przestanie działać, a przy odstawieniu ziela stężenie leku może wrócić do poprzedniego poziomu.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych pięciu gałęzi ATC grupy SSRI: cytalopram (N06AB04), escytalopram (N06AB10), paroksetyna (N06AB05), sertralina (N06AB06), fluwoksamina (N06AB08), punkty 4.4 „Specjalne ostrzeżenia” i 4.5 „Interakcje”. Przemiat własny 2026-09-19 na korpusie produkcyjnym: 120 dokumentów, wszystkie 120 wymieniają ziele dziurawca zwyczajnego. Rozkład siły zapisu ustalony na całych zdaniach, nie na oknie wokół wzmianki: zakaz łączenia niesie wyłącznie cytalopram (6 zdań), pozostałe cztery gałęzie ostrzegają bez zakazu, a żadna nie zawiera zwrotu dopuszczającego łączenie. Wzorzec zakazu sprawdzony kontrolą pozytywną na rasagilinie (7 trafień w gałęzi o znanym zakazie). Zasięg: 192 pozwolenia, 68 nazw handlowych w wykazie URPL. Fluoksetyna (N06AB03, 10 pozwoleń) jest poza zakresem tego wpisu, ma podpisane ostrzeżenie #6. Dobór wagi „danger” przy zapisie ostrzegawczym w czterech z pięciu gałęzi jest oceną farmaceuty, nie cytatem z dokumentu — tak samo jak przy wpisie #6.

Potwierdza dokument urzędowy: „Cipramil (cytalopram), 4.4: W związku z tym nie należy stosować równocześnie cytalopramu i preparatów ziołowych zawierających dziurawiec zwyczajny (patrz punkt 4.5). — Escytalopram, 4.4, podnagłówek „Dziurawiec zwyczajny”: Stosowanie w skojarzeniu leków z grupy SSRI i preparatów ziołowych zawierających dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) może doprowadzić do zwiększenia częstości występowania działań niepożądanych (patrz punkt 4.5). — Seroxat (paroksetyna), 4.5: Wymagane jest zachowanie ostrożności i ścisła kontrola podczas skojarzonego leczenia paroksetyną i serotoninergicznymi produktami leczniczymi (takimi jak L-tryptofan, tryptany, tramadol, linezolid, chlorek metylotioniny (błękit metylenowy), produkty lecznicze z grupy SSRI, lit, petydyna, buprenorfina i preparaty zawierające ziele dziurawca – Hypericum Perforatum). — Fevarin (fluwoksamina), 4.5: Działanie serotoninergiczne fluwoksaminy może się nasilać, jeżeli jest ona stosowana w skojarzeniu z innymi lekami serotoninergicznymi (w tym tramadolem, buprenorfiną, buprenorfiną z naloksonem, tryptanami, lekami z grupy SSRI i preparatami dziurawca) i może spowodować stan potencjalnie zagrażający życiu (patrz także punkt 4.4). — Zoloft (sertralina), 4.5: Nie można wykluczyć, że induktory CYP3A4, np. fenobarbital, karbamazepina, ziele dziurawca zwyczajnego i ryfampicyna, mogą powodować zmniejszenie stężenia sertraliny w osoczu.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Cipramil, Escipram, Seroxat, Fevarin, Zoloft i 63 dalsze nazwy handlowe pięciu gałęzi ATC, sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Selegilina hamuje monoaminooksydazę wybiórczo: w dawkach zalecanych, to jest do 10 mg na dobę, działa głównie na jedną z dwóch postaci tego enzymu (MAO-B) i ogranicza rozkład dopaminy. Serotoninę rozkłada przede wszystkim druga postać enzymu, MAO-A, więc samo hamowanie MAO-B nie podnosi stężenia serotoniny i ten wpis tego nie twierdzi. Ryzyko bierze się z dwóch innych rzeczy, obu zapisanych w charakterystykach selegiliny. Pierwsza: wybiórczość nie jest bezwarunkowa — dokumenty mówią, że powyżej 10 mg na dobę lek może stracić swoje właściwości selektywnego inhibitora MAO-B, a wtedy pojawiają się interakcje typowe dla inhibitorów nieselektywnych. Druga: mimo tej wybiórczości charakterystyki zakazują łączenia selegiliny z lekami hamującymi wychwyt zwrotny serotoniny i opisują przy takich połączeniach ciężkie reakcje, które nazywają zespołem serotoninowym — stanem potencjalnie zagrażającym życiu, z pobudzeniem, drżeniem mięśni, obfitym poceniem, gorączką i przyspieszonym tętnem. Po stronie dziurawca za hamowanie wychwytu zwrotnego serotoniny odpowiada głównie hiperforyna, a jej zawartość w preparatach ziołowych bywa różna, więc siły tego działania nie da się przewidzieć z samej dawki preparatu. Dziurawiec trafia więc do klasy, o której mówi punkt 4.5 — pozostałe inhibitory wychwytu serotoniny — a nie do klasy inhibitorów MAO: hamowanie MAO przez wyciągi z dziurawca wykazano w warunkach laboratoryjnych, nie u ludzi. Przeniesienie zakazu klasowego na to ziele jest wnioskiem z mechanizmu, a nie cytatem z dokumentu.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych selegiliny (kod ATC N04BD01, substancja czynna Selegilinum), punkt 4.3 „Przeciwwskazania", punkt 4.4 i punkt 4.5. Przemiat własny 2026-09-20 na korpusie produkcyjnym: obie pozycje tej grupy w wykazie mają charakterystykę w korpusie i żadna nie wymienia ziela dziurawca zwyczajnego — kontrola pozytywna na gałęzi cytalopramu (N06AB04) daje w tym samym zapytaniu 15 dokumentów z 15. Podstawą wpisu jest zakaz klasowy z punktu 4.3 wraz z klauzulą o „pozostałych inhibitorach wychwytu serotoniny" z punktu 4.5, nie zapis o samym zielu. Mechanizm hamowania wychwytu zwrotnego serotoniny przez hiperforynę jest ten sam, który niesie podpisany wpis #520. Przeniesienie zakazu klasowego na dziurawiec jest oceną farmaceuty, nie cytatem z dokumentu — tak samo jak dobór wagi „danger". Rasagilina (N04BD02) ma osobny wpis #518, oparty na wymienieniu ziela WPROST; safinamid (N04BD03) jest poza zakresem, bo jego charakterystyka dopuszcza jednoczesne stosowanie SSRI z zachowaniem ostrożności.

Potwierdza dokument urzędowy: „Selgres, 4.4: Jeśli selegilina jest stosowana w dawce większej niż zalecana (10 mg), może stracić swoje właściwości selektywnego inhibitora MAO-B i tym samym zwiększać ryzyko nadciśnienia. — Segan, 4.4: Podawanie leku w dawkach dobowych większych niż 10 mg może wiązać się z utratą selektywności hamowania MAO-B i wówczas mogą się pojawić zarówno działania niepożądane, jak i interakcje typowe dla nieselektywnych inhibitorów MAO. — Selgres, 4.3: Nie należy stosować selegiliny w skojarzeniu z selektywnymi inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI), inhibitorami zwrotnego wychwytu noradrenaliny i serotoniny (SNRI) (wenlafaksyna), trójpierścieniowymi lekami przeciwdepresyjnymi, sympatykomimetykami, inhibitorami monoaminooksydazy (np. linezolid) i z opioidami (petydyna) - patrz punkt 4.5. — Segan, 4.5: W przypadku pozostałych inhibitorów wychwytu serotoniny zaleca się 1-tygodniowy odstęp pomiędzy zakończeniem ich stosowania a rozpoczęciem leczenia selegiliną. — Segan, 4.4: Objawy zespołu serotoninowego mogą obejmować zmiany stanu psychicznego, niestabilność autonomicznego układu nerwowego, zaburzenia nerwowo-mięśniowe i (lub) objawy dotyczące układu pokarmowego.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Selgres, Segan — obie nazwy handlowe selegiliny w wykazie, sekcja 4.3, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Cyklofosfamid i ifosfamid to proleki: cząsteczka podana choremu nie działa na komórki, dopóki enzymy mikrosomalne wątroby nie przekształcą jej w metabolity czynne i toksyczne. Dziurawiec zwiększa aktywność tych enzymów, więc przemiana może zachodzić szybciej i dawać więcej metabolitów. Indukcja narasta przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela i po odstawieniu ustępuje stopniowo, dlatego jej nasilenie zmienia się w czasie.

Źródło: Charakterystyki produktów leczniczych, punkt 4.5 — Endoxan (Cyclophosphamidum, ATC L01AA01, trzy postacie) i Holoxan (Ifosfamidum, ATC L01AA06, dwie postacie), odczyt z rejestru URPL 2026-09-21. Obie wymieniają ziele dziurawca WPROST, każda po stronie zwiększonego wytwarzania metabolitów cytotoksycznych. Kierunek ustalony dla każdej substancji osobno, nie przez analogię. Waga „danger" wynika z wąskiego okna terapeutycznego obu leków i z tego, że pod-ostrzeżenie waży tu więcej niż nad-ostrzeżenie — to ocena farmaceuty, nie cytat z dokumentu.

Potwierdza dokument urzędowy: „Holoxan, 4.5: Możliwość zwiększonej produkcji metabolitów odpowiedzialnych za cytotoksyczność i inne działania toksyczne (w zależności od indukowanych enzymów) musi być wzięta pod uwagę w przypadku wcześniejszego lub jednoczesnego stosowania takich środków jak: karbamazepina; kortykosteroidy; ryfampicyna; fenobarbital; fenytoina; dziurawiec zwyczajny. — Endoxan, 4.5, pod nagłówkiem „Zwiększenie stężenia cytotoksycznych metabolitów może wystąpić przy podawaniu takich substancji jak": induktory ludzkich wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych (np. cytochrom P450 enzymów): W przypadku uprzedniego lub jednoczesnego leczenia substancjami, które wywołują zwiększoną aktywność wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych, takimi jak ryfampicyna, fenobarbital, karbamazepina, fenytoina, ziele dziurawca i kortykosteroidy, należy wziąć pod uwagę możliwość indukcji tych enzymów.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Holoxan (Ifosfamidum), proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań; Endoxan (Cyclophosphamidum), tabletki drażowane i proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Fluoksetyna i dziurawiec podnoszą stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej, każde inną drogą, a mechanizmy te są niezależne, więc ich działanie się sumuje. Fluoksetyna blokuje transporter SERT. Po stronie dziurawca za hamowanie wychwytu zwrotnego odpowiada głównie hiperforyna, a nie hiperycyna: podnosi ona wewnątrzkomórkowe stężenie sodu i zmniejsza gradient sodowy, od którego zależy praca transportera. W badaniach kinetycznych obniża szybkość maksymalną wychwytu przy niewielkiej zmianie powinowactwa, co odpowiada hamowaniu głównie niekompetycyjnemu. Nasilenia efektu serotoninergicznego nie można przewidzieć na podstawie samej dawki.

Źródło: Henderson L i wsp. St John's wort (Hypericum perforatum): drug interactions and clinical outcomes. Br J Clin Pharmacol 2002;54(4):349-56 (PMID 12392581 / PMC1874438). Singer A, Wonnemann M, Müller WE. Hyperforin, a major antidepressant constituent of St. John's wort, inhibits serotonin uptake by elevating free intracellular Na+. J Pharmacol Exp Ther 1999;290(3):1363-8 (PMID 10454515). Charakterystyki Produktu Leczniczego fluoksetyny, punkt 4.5 — dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) wymieniony wśród leków o działaniu serotoninergicznym, z nakazem prowadzenia leczenia skojarzonego ostrożnie i przy częstym monitorowaniu stanu klinicznego pacjenta; punkt 4.4 (ChPL Andepin) — jednoczesne stosowanie SSRI i produktów ziołowych z dziurawcem może nasilić działania serotoninergiczne, w tym zespół serotoninowy. European Union herbal monograph on Hypericum perforatum L., herba (EMA/HMPC, Final, rev. 1) — preparaty dziurawca mogą nasilać działanie serotoninergiczne w skojarzeniu z inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny; zespół serotoninowy występuje bardzo rzadko. Żaden z tych dokumentów nie zakazuje tego połączenia — decyzja o niełączeniu jest oceną farmaceuty, nie cytatem z dokumentu.

Potwierdza dokument urzędowy: „Leki o działaniu serotoninergicznym (lit, buprenorfina, tramadol, tryptany, tryptofan, selegilina (IMAO-B), dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum)): Istnieją doniesienia o występowaniu zespołu serotoninowego o łagodnym nasileniu podczas stosowania selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) z lekami, które również mają działanie serotoninergiczne. Dlatego też, jednoczesne leczenie fluoksetyną i wymienionymi lekami należy przeprowadzać ostrożnie, dokładnie i często monitorując stan kliniczny pacjenta (patrz punkt 4.4).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Fluoksetyna EGIS, kapsułki twarde (fluoksetyna), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dziurawiec działa jak induktor: po 14 dniach podawania wyciągu u zdrowych ochotników ekspresja glikoproteiny P i CYP3A4 w dwunastnicy była 1,4- i 1,5-krotnie wyższa, a czynność wątrobowego CYP3A4 1,4-krotnie (Dürr 2000). Indynawir jest substratem obu: jest rozkładany w ścianie jelita i w wątrobie, a część dawki glikoproteina P wypompowuje z komórek jelita do jego światła. Ekspozycja na lek (AUC) była o 57% niższa, a stężenie minimalne po 8 h o 81% (Piscitelli 2000) — to grozi opornością wirusa.

Źródło: Piscitelli SC, Burstein AH, Chaitt D, Alfaro RM, Falloon J. Indinavir concentrations and St John's wort. Lancet 2000;355(9203):547-8 (PMID 10683007, DOI 10.1016/S0140-6736(99)05712-8) — typ wg PubMed: Clinical Trial, Letter (NIE RCT); AUC indynawiru -57%, ekstrapolowane stężenie minimalne po 8 h -81%. Liczebność 8 ochotników pochodzi z pełnego tekstu, w abstrakcie jej nie ma. Dürr D i wsp. St John's Wort induces intestinal P-glycoprotein/MDR1 and intestinal and hepatic CYP3A4. Clin Pharmacol Ther 2000;68(6):598-604 (PMID 11180019) — 8 zdrowych mężczyzn, 14 dni; źródło wartości 1,4- i 1,5-krotnych.

Potwierdza dokument urzędowy: „Concurrent use of indinavir with herbal preparations containing St John's wort (Hypericum perforatum) is contraindicated (see section 4.5).” [4.5, tabela interakcji] St. John's wort (Hypericum perforatum) 300 mg TID przy indynawirze 800 mg TID: AUC indynawiru niższe o 54%, stężenie minimalne niższe o 81%; „Herbal preparations containing St. John's wort are contraindicated with Crixivan.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego CRIXIVAN (indynawir), sekcja 4.3 i 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Uwaga redakcji o źródle: informacja o produkcie EMA. Produkt NIE jest już dopuszczony do obrotu w UE (dokument nosi znak wodny „Product no longer authorised”), więc jest to źródło archiwalne; zakaz łączenia dziurawca z lekami antyretrowirusowymi podtrzymuje osobne oświadczenie publiczne EMA obejmujące całą klasę.

Mechanizm: Dziurawiec indukuje CYP3A4 i glikoproteinę P. Pole pod krzywą stężenia (AUC) rywaroksabanu spada o około 25% (GMR 0,76; 90% CI 0,70–0,82; Scholz 2021), a działanie anty-Xa słabnie proporcjonalnie.

Źródło: EMA Product Information Xarelto (rywaroksaban); Scholz i wsp. Effects of Hypericum perforatum (St John's wort) on the pharmacokinetics and pharmacodynamics of rivaroxaban in humans. Br J Clin Pharmacol 2021 (DOI 10.1111/bcp.14553). Mechanizm: indukcja CYP3A4/P-gp → obniżenie stężenia rywaroksabanu.

Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne stosowanie rywaroksabanu z innymi silnymi induktorami CYP3A4 (np. fenytoina, karbamazepina, fenobarbital lub ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)) może także prowadzić do zmniejszenia stężeń rywaroksabanu w osoczu krwi.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Rivaroxaban APC, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Indukcja CYP2C9 i glikoproteiny P przyspiesza usuwanie warfaryny z organizmu i obniża INR. Acenokumarol jest metabolizowany głównie przez CYP2C9 (enancjomer R także przez CYP1A2 i CYP2C19), a jego Charakterystyka Produktu Leczniczego podaje, że substancje indukujące CYP2C9, CYP2C19 i CYP3A4 mogą osłabiać jego działanie przeciwzakrzepowe. W odniesieniu do samego dziurawca ta sama Charakterystyka zastrzega jednak, że obserwacje pochodzą z warfaryny i fenprokumonu i mogą acenokumarolu nie dotyczyć — dlatego mowa tu o ostrożności, a nie o potwierdzonej interakcji.

Źródło: Yue QY et al., Lancet 2000;355:576-577 (seria 7 przypadków, ↓INR) ChPL Acenocumarol WZF, pkt 4.5 (Rejestr Produktów Leczniczych): dziurawiec wymieniony wśród produktów zmniejszających działanie przeciwzakrzepowe, z zastrzeżeniem, że interakcję obserwowano z warfaryną i fenprokumonem i może ona nie zachodzić przy acenokumarolu.

Potwierdza dokument urzędowy: „Działanie warfaryny można również zmniejszyć poprzez jednoczesne stosowanie preparatu ziołowego z dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Warfin, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Ziele dziurawca indukuje enzymy cytochromu P450 i nasila metabolizm trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych, zmniejszając ich stężenie w osoczu i osłabiając odpowiedź przeciwdepresyjną. U 12 pacjentów przyjmujących amitryptylinę o przedłużonym uwalnianiu, 75 mg dwa razy na dobę, dodanie 900 mg wyciągu na dobę przez 14–16 dni obniżyło ekspozycję (AUC w przedziale dawkowania) na amitryptylinę o 22%, a na nortryptylinę o 41%; jako możliwe wyjaśnienie wskazano indukcję CYP450 lub glikoproteiny P.

Źródło: Johne A et al., J Clin Psychopharmacol 2002;22:46 (amitryptylina AUC ↓22%); Natural Medicines Database

Potwierdza dokument urzędowy: „Induktory cytochromu P450: Doustne środki antykoncepcyjne, ryfampicyna, fenytoina, barbiturany, karbamazepina i ziele dziurawca (Hypericum perforatum) mogą zwiększać metabolizm trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, czego efektem będzie zmniejszenie ich stężenia w osoczu i zmniejszona odpowiedź przeciwdepresyjna.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Amitriptylinum VP, 25 mg, tabletki powlekane, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Hiperforyna z dziurawca indukuje glikoproteinę P w jelicie, co nasila usuwanie digoksyny do światła przewodu pokarmowego i zmniejsza jej wchłanianie. Po 10 dniach przyjmowania wyciągu ekspozycja na digoksynę (AUC 0–24 h) spada o około 25%.

Źródło: Johne A, Brockmöller J, Bauer S, Maurer A, Langheinrich M, Roots I. Pharmacokinetic interaction of digoxin with an herbal extract from St John's wort (Hypericum perforatum). Clin Pharmacol Ther 1999;66(4):338-45 (PMID 10546917) — badanie z placebo, zdrowi ochotnicy; po 10 dniach AUC(0-24) digoksyny -25%, stezenie minimalne -33%, Cmax -26%. Abstrakt sprawdzony u zrodla 29.07.2026.

Potwierdza dokument urzędowy: „Skojarzenia leków, które podczas jednoczesnego podawania mogą zmniejszać działanie digoksyny: Leki zobojętniające sok żołądkowy, niektóre środki przeczyszczające, kaolin-pektyna, akarboza, neomycyna, penicylamina, ryfampicyna, niektóre cytostatyki, metoklopramid, sulfasalazyna, adrenalina, salbutamol, cholestyramina, fenytoina, ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Digoxin WZF, 0,25 mg, tabletki, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dziurawiec (Hypericum perforatum) indukuje enzymy cytochromu P450 i glikoproteinę P, obniżając stężenia leków rozkładanych z ich udziałem. Teofilina jest metabolizowana przez CYP1A2 i CYP3A4, więc indukcja przyspiesza jej eliminację. W opisach przypadków i przeglądach piśmiennictwa opisano zmniejszenie stężenia teofiliny, a charakterystyka produktu leczniczego z teofiliną wymienia dziurawiec wśród czynników zmniejszających jej stężenie we krwi. Może to osłabiać kontrolę objawów astmy i POChP.

Źródło: Interactions between herbal medicines and prescribed drugs: an updated systematic review (Drugs 2009) PMID 19719333; Herb-drug interactions: mechanistic and clinical considerations (Curr Drug Metab 2012) PMID 22292789

Potwierdza dokument urzędowy: „Barbiturany, karbamazepina, primidon, ryfampicyna, sulfinpirazon, dziurawiec oraz palenie tytoniu zmniejszają stężenie teofiliny we krwi.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Theophyllinum Tramco, 1,2 mg/ml, roztwór do infuzji (RPL 6640), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Iwabradyna jest metabolizowana wyłącznie przez CYP3A4 — tak podaje charakterystyka. Dziurawiec pobudza ten izoenzym, a dokument wymienia go wprost wśród leków pobudzających CYP3A4, obok ryfampicyny, barbituranów i fenytoiny.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Disocor (iwabradyna), pkt 4.5

Potwierdza dokument urzędowy: „Leki pobudzające CYP3A4 (w tym ryfampicyna, barbiturany, fenytoina, Hypericum perforatum [preparaty dziurawca zwyczajnego]) mogą zmniejszać narażenie na iwabradynę i jej działanie. Podczas jednoczesnego stosowania produktów leczniczych pobudzających CYP3A4 może być konieczne dostosowanie dawki iwabradyny. Stwierdzono zmniejszenie AUC iwabradyny o połowę podczas jej jednoczesnego przyjmowania w dawce 10 mg dwa razy na dobę z preparatem dziurawca zwyczajnego. Należy ograniczyć stosowanie preparatów dziurawca zwyczajnego podczas leczenia iwabradyną.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Disocor, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dziurawiec pobudza CYP3A4, izoenzym odpowiadający za metabolizm arypiprazolu.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilium (arypiprazol), pkt 4.5

Potwierdza dokument urzędowy: „Dawkę arypiprazolu należy podwoić, gdy jednocześnie stosuje się ten produkt z karbamazepiną. Można się spodziewać, że jednoczesne podawanie arypiprazolu i innych silnych induktorów CYP3A4 (takich, jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenytoina, fenobarbital, prymidon, efawirenz, newirapina i ziele dziurawca) mogą działać podobnie, dlatego dawkę należy podobnie zwiększyć. Po zakończeniu stosowania silnego induktora CYP3A4, dawkę arypiprazolu należy zmniejszyć do zalecanej.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Abilium, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka nazywa dziurawiec silnym induktorem enzymów metabolizujących lakozamid, nie wskazując pojedynczego izoenzymu.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Epilantin (lakozamid), pkt 4.5

Potwierdza dokument urzędowy: „Silne induktory enzymów, takie jak ryfampicyna lub dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) mogą umiarkowanie zmniejszać ekspozycję układową na lakozamid. Dlatego należy zachować ostrożność podczas rozpoczynania lub kończenia leczenia tymi induktorami enzymów.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Epilantin, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że pretomanid jest częściowo metabolizowany przez CYP3A4, więc indukcja tego enzymu zmniejsza ekspozycję na lek.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Dovprela (pretomanid), pkt 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Należy unikać skojarzonego, regularnego stosowania pretomanidu z umiarkowanymi lub silnymi induktorami CYP3A4 (np. efawirenz, etrawiryna, ryfamycyny, w tym ryfampicyna, ryfapentyna i ryfabutyna, karbamazepina, fenytoina, zioło dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum)) ze względu na możliwość zmniejszenia działania terapeutycznego pretomanidu w wyniku zmniejszonej ekspozycji ogólnoustrojowej (patrz punkt 4.4).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Dovprela (pretomanid), tabletki, sekcja 4.5; 4.4, hepatotoksyczność; ulotka dla pacjenta „Lek Dovprela a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że indukcja CYP3A4 obniża stężenie czynnego metabolitu fezoterodyny; w usuwaniu tego metabolitu uczestniczy też CYP2D6.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Toviaz (fezoterodyna), pkt 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Indukcja enzymu CYP3A4 może prowadzić do osiągnięcia subterapeutycznego stężenia leku w osoczu. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z produktami indukującymi enzym CYP3A4 (tj. z karbamazepiną, ryfampicyną, fenobarbitalem, fenytoiną, dziurawcem zwyczajnym), (patrz punkt 4.4).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Toviaz (fezoterodyna), tabletki o przedłużonym uwalnianiu, sekcja 4.4 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek TOVIAZ a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że naldemedyna jest metabolizowana głównie przez CYP3A z udziałem UGT1A3 i jest substratem glikoproteiny P, więc indukcja obu dróg obniża jej stężenie.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Rizmoic (naldemedyna), pkt 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Ryfampicyna, silny induktor CYP3A, znacząco zmniejszyła ekspozycję na naldemedynę o 83%. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania silnych induktorów CYP3A, takich jak ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital i fenytoina.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Rizmoic (naldemedyna), tabletki powlekane, sekcja 4.4 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Rizmoic a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka łączy ekspozycję na ospemifen z aktywnością CYP3A4 i CYP2C9, a wniosek o dziurawcu opiera na pomiarze dla ryfampicyny. Nie podaje, w jakim stopniu za spadek odpowiada każdy z tych enzymów.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Senshio (ospemifen), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Ryfampicyna, silny induktor enzymów CYP3A / CYP2C9, zmniejszała AUC ospemifenu o 58%. Z tego powodu oczekiwane jest, że jednoczesne podawanie ospemifenu z silnymi induktorami enzymów, takimi jak karbamazepina, fenytoina, dziurawiec zwyczajny i ryfabutyna, będzie zmniejszać ekspozycję na ospemifen, co może zmniejszać działanie kliniczne.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Senshio (ospemifen), tabletki powlekane, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Senshio a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że dronedaron jest metabolizowany głównie przez CYP3A4, więc induktor tego enzymu obniża jego stężenie.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Multaq (dronedaron), pkt 4.3, 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Ryfampicyna (600 mg raz na dobę) zmniejszała o 80% stężenie dronedaronu we krwi bez większych zmian stężenia jego czynnego metabolitu. Z tego powodu nie zaleca się jednoczesnego stosowania ryfampicyny i innych leków o silnym działaniu indukującym CYP 3A4, takich jak fenobarbital, karbamazepina, fenytoina, czy dziurawiec zwyczajny, ponieważ zmniejszają one ilość dronedaronu we krwi.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Multaq (dronedaron), tabletki powlekane, sekcja 4.4 i 4.5; 4.3, silne inhibitory CYP3A4 i leki wydłużające odstęp QT, bez dziurawca; ulotka dla pacjenta „Lek MULTAQ a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, czyli jej powrót z synapsy do neuronu, przez co stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej rośnie. Moklobemid hamuje monoaminooksydazę A, czyli enzym rozkładający serotoninę; oba działania sumują się i podnoszą stężenie serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym, co charakterystyka wskazuje jako powód ostrożności. Mechanizm ten różni się od indukcji CYP3A4, przez którą dziurawiec osłabia większość leków.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurorix (moklobemid), pkt 4.3, 4.4 i 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Należy zachować ostrożność podczas jednoczesnego stosowania produktu Aurorix z preparatami zawierającymi ziele dziurawca (Hypericum perforatum), ponieważ może to prowadzić do podwyższenia stężenia serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym. […] Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z zielem dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), ponieważ może to prowadzić do podwyższenia stężenia serotoniny w ośrodkowym układzie nerwowym.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Aurorix (moklobemid), tabletki powlekane, sekcja 4.4 i 4.5; 4.3, SSRI i trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, bez dziurawca, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka nie nazywa mechanizmu tej interakcji. Podaje, że fenytoina i karbamazepina, induktory enzymów, również obniżają stężenie topiramatu. Wiadomo, że topiramat jest w większości wydalany w postaci niezmienionej przez nerki, a tylko część jest rozkładana w wątrobie, więc udziału indukcji CYP3A4 w tej interakcji nie ustalono. Ogólny mechanizm dziurawca jest znany: hiperforyna pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Qsiva (fentermina, topiramat), pkt 4.2, 4.3 i 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum): Podczas jednoczesnego podawania produktu leczniczego Qsiva z zielem dziurawca zwyczajnego obserwowano zmniejszenie stężenia topiramatu w osoczu, prowadzące do utraty skuteczności. Nie przeprowadzono żadnych badań klinicznych oceniających możliwość wystąpienia tej interakcji.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Qsiva (fentermina, topiramat), kapsułki twarde o zmodyfikowanym uwalnianiu, sekcja 4.5; 4.2, odstawianie; 4.3, inhibitory MAO, bez dziurawca, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że iwakaftor jest substratem CYP3A4 i CYP3A5, więc induktor tych enzymów obniża jego stężenie.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Kalydeco (iwakaftor), pkt 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Jednoczesne stosowanie iwakaftoru z ryfampicyną, silnym induktorem CYP3A, zmniejszało ekspozycję na iwakaftor (AUC) o 89% i zmniejszało ekspozycję na hydroksymetyloiwakaftor (M1) w mniejszym stopniu niż na iwakaftor. Nie zaleca się jednoczesnego stosowania iwakaftoru z silnymi induktorami CYP3A, takimi jak ryfampicyna, ryfabutyna, fenobarbital, karbamazepina, fenytoina i ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) (patrz punkt 4.4).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Kalydeco (iwakaftor), tabletki powlekane, sekcja 4.4 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Kalydeco a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, czyli jej powrót z synapsy do neuronu, przez co stężenie serotoniny w szczelinie synaptycznej rośnie. Ryzatryptan pobudza receptory serotoninowe 5-HT1B/1D. Charakterystyka nie nazywa mechanizmu nasilenia działań niepożądanych przy dziurawcu; przy SSRI i SNRI, które działają na serotoninę tą samą drogą co dziurawiec, wskazuje zespół serotoninowy. Mechanizm ten różni się od indukcji CYP3A4, przez którą dziurawiec osłabia większość leków.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Migrenofen (ryzatryptan), pkt 4.3, 4.4 i 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Występowanie działań niepożądanych może nasilić się podczas jednoczesnego podawania tryptanów (agonistów receptora 5-HT1B/1D) i preparatów roślinnych zawierających ziele dziurawca (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Migrenofen (ryzatryptan), lamelki rozpadające się w jamie ustnej, sekcja 4.4; 4.3 i 4.5, bez dziurawca, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że rimegepant jest substratem CYP3A4 oraz transporterów glikoproteiny P i BCRP, więc indukcja tych dróg obniża jego stężenie.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Vydura (rimegepant), pkt 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Induktory enzymu CYP3A4 powodują zmniejszenie stężenia rimegepantu w osoczu. Nie jest zalecane jednoczesne podawanie produktu leczniczego VYDURA z silnymi induktorami enzymu CYP3A4 (np. fenobarbitalem, ryfampicyną, zielem dziurawca zwyczajnego [. Hypericum perforatum]) ani z umiarkowanymi induktorami enzymu CYP3A4 (np. bozentanem, efawirenzem, modafinilem) (patrz punkt 4.4). Efekt indukcji aktywności enzymu CYP3A4 może utrzymywać się przez maksymalnie 2 tygodnie po przerwaniu stosowania silnego lub umiarkowanego induktora enzymu CYP3A4.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Vydura (rimegepant), liofilizat doustny, sekcja 4.4 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek VYDURA a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że aprepitant jest substratem CYP3A4, więc induktor tego enzymu obniża jego stężenie; sam aprepitant jest umiarkowanym inhibitorem, a po zakończeniu kuracji łagodnym induktorem CYP3A4.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Aprepitant Aurovitas (aprepitant), pkt 4.5 — Rejestr Produktów Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Należy unikać jednoczesnego podawania produktu leczniczego Aprepitant Aurovitas z substancjami czynnymi silnie indukującymi CYP3A4 (np. ryfampicyną, fenytoiną, karbamazepiną, fenobarbitalem), ponieważ jednoczesne podawanie powoduje zmniejszenie stężenia aprepitantu w osoczu, co może prowadzić do zmniejszenia skuteczności produktu leczniczego Aprepitant Aurovitas. […] Nie zaleca się jednoczesnego podawania produktu leczniczego Aprepitant Aurovitas i produktów ziołowych zawierających ziele dziurawca (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Aprepitant Aurovitas (aprepitant), kapsułki twarde, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka nazywa tolwaptan substratem CYP3A4 i glikoproteiny P, więc indukcja obu dróg obniża jego stężenie.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Samsca (tolwaptan), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Stężenie tolwaptanu w osoczu zostało obniżone maksymalnie o 87 % (AUC) po podaniu induktorów CYP3A4. Konieczne jest zachowanie ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania induktorów CYP3A4 (np. rifampicyna, barbiturany i ziele dziurawca) z tolwaptanem.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Samsca (tolwaptan), tabletki, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Samsca a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w ścianie jelita ilość glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła; tą samą drogą dziurawiec pobudza enzym CYP3A4. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek będący substratem glikoproteiny P wchłania się w mniejszym stopniu, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka nazywa berotralstat substratem glikoproteiny P i BCRP i nazywa dziurawiec induktorem obu transporterów.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Orladeyo (berotralstat), pkt 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Berotralstat jest substratem P-gp i BCRP. Induktory P-gp i BCRP (np. ryfampicyna, ziele dziurawca) mogą zmniejszać stężenie berotralstatu w osoczu, prowadząc do zmniejszenia jego skuteczność. Nie zaleca się stosowania induktorów P-gp i berotralstatu.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Orladeyo (berotralstat), kapsułki twarde, sekcja 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Orladeyo a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w ścianie jelita ilość glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła; tą samą drogą dziurawiec pobudza enzym CYP3A4. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek będący substratem glikoproteiny P wchłania się w mniejszym stopniu, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że alafenamid tenofowiru jest transportowany przez glikoproteinę P i BCRP, i nazywa dziurawiec induktorem glikoproteiny P.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Vemlidy (alafenamid tenofowiru), pkt 4.4 i 4.5, oraz ulotka dla pacjenta — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Oczekuje się, że produkty lecznicze będące induktorami P-gp (np. ryfampicyna, ryfabutyna, karbamazepina, fenobarbital lub ziele dziurawca zwyczajnego [łac. Hypericum perforatum]) będą zmniejszać stężenia alafenamidu tenofowiru w osoczu, co może prowadzić do utraty działania leczniczego produktu Vemlidy. Nie zaleca się równoczesnego podawania takich produktów leczniczych z alafenamidem tenofowiru.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Vemlidy (alafenamid tenofowiru), tabletki powlekane, sekcja 4.4 i 4.5, tabela 1; ulotka dla pacjenta „Lek Vemlidy a inne leki”, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka nazywa relugoliks substratem glikoproteiny P i wiąże spadek jego stężenia z indukcją CYP3A4 i glikoproteiny P. Metabolizm estradiolu i octanu noretysteronu wiąże z enzymami cytochromu P450. Obie części leku tracą więc na stężeniu tą samą drogą.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Ryeqo (relugoliks, estradiol, octan noretysteronu), pkt 4.5 — Europejska Agencja Leków

Potwierdza dokument urzędowy: „Nie zaleca się jednoczesnego stosowania z silnymi induktorami CYP3A4 i (lub) P-gp. W klinicznym badaniu interakcji z ryfampicyną, silnym induktorem CYP3A4 i P-gp, wartości Cmax i AUC relugoliksu były zmniejszone o odpowiednio 23% i 55%. […] ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum); bozentan i inhibitory proteazy HIV lub HCV (np. rytonawir, boceprewir, telaprewir) oraz nienukleozydowe inhibitory odwrotnej transkryptazy (np. efawirenz), mogą zmniejszać stężenia relugoliksu w osoczu i powodować zmniejszenie jego działania terapeutycznego. […] Preparaty ziołowe zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) mogą indukować metabolizm estrogenów i progestagenów. Klinicznie nasilenie metabolizmu estrogenów może prowadzić do zmniejszenia skuteczności ochrony przed ubytkiem masy kostnej. Dlatego nie zaleca się długotrwałego, jednoczesnego stosowania induktorów enzymów wątrobowych z tym produktem leczniczym.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Ryeqo (relugoliks, estradiol, octan noretysteronu), tabletki powlekane, sekcja 4.5; 4.3, ciąża i hormonalne środki antykoncepcyjne; 4.4, właściwości antykoncepcyjne; 4.6, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka nie podaje mechanizmu tej interakcji. Wymienia natomiast, że topiramat nie jest silnym induktorem enzymów metabolizujących, a w innym miejscu — że fenytoina i karbamazepina, leki pobudzające enzymy wątrobowe, obniżają stężenie topiramatu. Topiramat jest w większości wydalany przez nerki w postaci niezmienionej, a tylko część ulega rozkładowi w wątrobie, więc udziału indukcji enzymów w tej konkretnej interakcji nie ustalono. Ogólny mechanizm działania dziurawca jest za to znany z piśmiennictwa: hiperforyna pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Narasta to przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po odstawieniu ustępuje stopniowo.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Topamax (topiramat), pkt 4.5 i 4.1 — Rejestr Produktow Leczniczych URPL

Potwierdza dokument urzędowy: „Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). Obserwowano zmniejszenie skutecznosci topiramatu, w wyniku zmniejszonego stezenia we krwi, podczas jednoczesnego stosowania topiramatu z produktami zawierajacymi ziele dziurawca zwyczajnego. Nie przeprowadzono badan klinicznych oceniajacych mozliwosc wystapienia tej interakcji.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Topamax (topiramat), sekcja 4.5; 4.1 wskazania, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Wiadomo, że dziurawiec hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, a duloksetyna działa tą samą drogą — oba zwiększają ilość serotoniny w szczelinie synaptycznej, więc działania się sumują. Nadmiar serotoniny daje zespół objawów nazywany zespołem serotoninowym: pobudzenie, drżenie mięśni, wzmożone odruchy, przyspieszone tętno, gorączka. Mechanizm jest tu inny niż w pozostałych parach z dziurawcem, które opisują pobudzenie enzymów wątrobowych i zmniejszenie stężenia leku — przy duloksetynie ryzykiem jest nadmiar serotoniny, nie niedobór leku.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Yentreve (duloksetyna), pkt 4.5 „Substancje działające na receptory serotoninergiczne" — Europejska Agencja Leków. Zapis potwierdzony w 33 z 33 charakterystyk leków o kodzie ATC N06AX21 obecnych w korpusie ChPL (pomiar własny 2026-09-19).

Mechanizm: Wiadomo, że dziurawiec hamuje wychwyt zwrotny serotoniny, a wortioksetyna działa na ten sam układ — oba zwiększają ilość serotoniny w mózgu, więc działania się sumują. Nadmiar serotoniny daje zespół objawów nazywany zespołem serotoninowym: pobudzenie, drżenie mięśni, wzmożone odruchy, przyspieszone tętno, gorączka. Ta sama charakterystyka w innym punkcie odnotowuje, że leki o działaniu serotoninergicznym mogą obniżać próg drgawkowy. Mechanizm jest tu inny niż w większości par z dziurawcem, które opisują pobudzenie enzymów wątrobowych i zmniejszenie stężenia leku — ryzykiem jest nadmiar serotoniny, nie niedobór leku.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Brintellix (wortioksetyna), pkt 4.5, punkt „Ziele dziurawca" — Europejska Agencja Leków. Zapis potwierdzony w 35 z 35 charakterystyk leków o kodzie ATC N06AX26 obecnych w korpusie ChPL (pomiar własny 2026-09-19).

Mechanizm: Charakterystyka podaje, że główny szlak rozkładu brywaracetamu przebiega przez hydrolizę niezależną od cytochromu P450, a drugi — przez hydroksylację z udziałem CYP2C19. Dokument nie wskazuje, przez który enzym miałby działać dziurawiec, ani nie podaje, na czym opiera swoje przewidywanie: zalicza dziurawiec do silnych induktorów enzymów i na tym poprzestaje. Podaje natomiast w tym samym punkcie dwie rzeczy zmierzone przy innych induktorach — ryfampicyna zmniejszyła obszar powierzchni pod krzywą (AUC) brywaracetamu o 45% i wymaga rozważenia zmiany dawki, a przy karbamazepinie, fenobarbitalu i fenytoinie stężenie leku spada, lecz dawki zmieniać nie trzeba. Dla dziurawca dokument nie podaje ani wielkości spadku, ani zalecenia co do dawki — wyłącznie ostrożność przy rozpoczynaniu i przy kończeniu jego przyjmowania. Wyjaśnienia tego zalecenia dokument nie zawiera; wiadomo natomiast, że indukcja enzymów wymaga wytworzenia ich nowych cząsteczek, więc nie zaczyna się ani nie kończy z dnia na dzień — narasta i ustępuje przez dni do tygodni, i dlatego liczą się oba te momenty.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Briviact (brywaracetam), pkt 4.5, „Inne induktory enzymów" — Europejska Agencja Leków. Zapis potwierdzony w 57 z 57 charakterystyk leków o kodzie ATC N03AX23 obecnych w korpusie ChPL, z tego 50 z Rejestru Produktów Leczniczych URPL (pomiar własny 2026-09-19).

Potwierdza dokument urzędowy: „Inne induktory enzymów — Przewiduje się, że inne silne induktory enzymów, takie jak ziele dziurawca (Hypericum perforatum) mogą zmniejszać ogólną ekspozycję na brywaracetam. Dlatego, zaleca się zachowanie ostrożności podczas rozpoczynania lub kończenia leczenia z zastosowaniem ziela dziurawca.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Briviact (brywaracetam), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Charakterystyka zalicza dziurawiec do silnych induktorów cytochromu P450 i przypisuje całej tej grupie dwa skutki naraz: mniejsze stężenie perampanelu, czyli słabsze działanie leku, oraz możliwe wyższe stężenia jego reaktywnych metabolitów. Czym są te metabolity i jakie działanie im przypisuje, dokument nie wyjaśnia — odnotowuje wyłącznie, że ich wyższych stężeń nie można wykluczyć. Nie wskazuje też, przez który enzym miałby działać dziurawiec. Podaje natomiast, że perampanel jest wrażliwy na zmiany aktywności CYP3A4 w drugą stronę: ketokonazol, silny inhibitor tego enzymu, zwiększał pole powierzchni pod krzywą stężenia perampanelu o 20% i wydłużał okres półtrwania leku z 58,4 do 67,8 godziny.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Fycompa (perampanel), pkt 4.5 „Wpływ induktorów cytochromu P450 na farmakokinetykę perampanelu" — Europejska Agencja Leków. Zapis potwierdzony w 19 z 19 charakterystyk leków o kodzie ATC N03AX22 obecnych w korpusie ChPL, z tego 12 z Rejestru Produktów Leczniczych URPL (pomiar własny 2026-09-19).

Potwierdza dokument urzędowy: „Wpływ induktorów cytochromu P450 na farmakokinetykę perampanelu: Przypuszcza się, że silne induktory cytochromu P450, takie jak ryfampicyna i dziurawiec, zmniejszają stężenie perampanelu i nie można wykluczyć ryzyka wystąpienia w ich obecności wyższych stężeń reaktywnych metabolitów w osoczu.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Fycompa (perampanel), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Mechanizm: Dziurawiec przyspiesza eliminację gliklazydu: w badaniu u zdrowych ochotników ekspozycja spadła o jedną trzecią, a klirens wzrósł o połowę. Mechanizm nie został ustalony — efekt był niezależny od genotypu CYP2C9, a dziurawiec indukuje przede wszystkim CYP3A4 i glikoproteinę P.

Źródło: Xu H, Williams KM, Liauw WS, Murray M, Day RO, McLachlan AJ. Effects of St John's wort and CYP2C9 genotype on the pharmacokinetics and pharmacodynamics of gliclazide. Br J Pharmacol 2008;153(7):1579-86 (PMID 18204476) — badanie krzyżowe z kontrolą, 21 zdrowych ochotników, gliklazyd 80 mg podany osobno oraz w trakcie 15-dniowego stosowania dziurawca: iloraz średnich AUC 0,67 (90% CI 0,55-0,81), klirens pozorny 1,50 (1,24-1,81), okres półtrwania 0,85 (0,74-0,93). Autorzy podają, że wzrost klirensu był NIEZALEŻNY od genotypu CYP2C9 oraz że nie stwierdzono istotnych zmian AUC glukozy ani insuliny. Praca dotyczy gliklazydu, nie glipizydu, i obejmuje osoby zdrowe, nie osoby leczone przeciwcukrzycowo.

Potwierdza dokument urzędowy: „Preparaty zawierające ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). Ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) zmniejsza ekspozycję na gliklazyd. Należy podkreślić znaczenie monitorowania stężenia glukozy we krwi.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Diaprel MR (Gliclazidum), sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).