Dziurawiec a SSRI — czy można je łączyć?
Wysokie ryzyko — Dziurawiec z lekami z grupy SSRI — nie łączyć
Klasa leku: SSRI. Należą do niej m.in.: sertralina, escitalopram, citalopram, paroksetyna.
Na czym polega
Charakterystyki leków przeciwdepresyjnych z grupy SSRI wymieniają ziele dziurawca zwyczajnego przy ostrzeżeniach o jednoczesnym stosowaniu, a siła tego zapisu jest różna w zależności od leku. Dokumenty cytalopramu mówią wprost, że nie należy stosować go równocześnie z preparatami ziołowymi zawierającymi dziurawiec. Dokumenty escytalopramu ostrzegają, że takie połączenie może zwiększyć częstość działań niepożądanych, i mają dla dziurawca osobny podnagłówek. Przy paroksetynie, fluwoksaminie i sertralinie dziurawiec stoi w wyliczeniu substancji o działaniu serotoninergicznym, wobec których dokumenty nakazują ostrożność i ścisłą kontrolę; charakterystyka fluwoksaminy podaje ponadto, że takie skojarzenie może doprowadzić do stanu potencjalnie zagrażającego życiu. Sertralina niesie ponadto drugie ryzyko: jej dokumenty wymieniają dziurawiec także wśród substancji, które mogą zmniejszyć stężenie leku we krwi. Fluoksetyny ten wpis nie obejmuje: ma ona osobny wpis o tej samej wadze.
Dlaczego
Dwa mechanizmy, z których drugi dotyczy wyłącznie sertraliny. Pierwszy jest wspólny dla całej grupy: leki z grupy SSRI blokują transporter wychwytu zwrotnego serotoniny, a po stronie dziurawca za hamowanie tego wychwytu odpowiada głównie hiperforyna. Działania sumują się, a nadmiar serotoniny w szczelinie synaptycznej daje obraz określany jako zespół serotoninowy — z pobudzeniem, drżeniem mięśni, obfitym poceniem, gorączką i przyspieszonym tętnem. Nasilenia nie da się przewidzieć z samej dawki preparatu ziołowego, gdyż zawartość hiperforyny bywa w takich preparatach różna. Drugi mechanizm opisują charakterystyki sertraliny: dziurawiec działa jak induktor cytochromu CYP3A4, czyli przyspiesza rozkład leku, przez co stężenie sertraliny we krwi może się zmniejszyć. Skutek jest odwrotny do pierwszego — nie nadmiar działania, lecz ryzyko, że leczenie przestanie działać, a przy odstawieniu ziela stężenie leku może wrócić do poprzedniego poziomu.
Co robić
Nie łączyć bez decyzji lekarza. Jeśli trwa leczenie lekiem z grupy SSRI, a sięgasz po preparat z dziurawcem — powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu niezwłocznie, nie czekając na planowaną wizytę. 🔴 Samego leku przeciwdepresyjnego nie odstawiaj i nie zmieniaj jego dawki samodzielnie; o tym rozstrzyga wyłącznie lekarz, a nagłe przerwanie leczenia niesie własne ryzyko. Objawy, przy których trzeba szukać pomocy od razu: pobudzenie, drżenie mięśni, obfite pocenie, gorączka, przyspieszone tętno, splątanie. Przy sertralinie powiedz lekarzowi także wtedy, gdy dziurawiec odstawiasz — dokumenty wiążą go ze zmianą stężenia leku we krwi, a zmiana działa w obie strony. Przed sięgnięciem po jakikolwiek preparat ziołowy w trakcie takiego leczenia zapytaj farmaceutę: dziurawiec bywa składnikiem mieszanek ziołowych i figuruje na opakowaniu jako Hypericum perforatum, nie zawsze pod polską nazwą.
Potwierdza dokument urzędowy
„Cipramil (cytalopram), 4.4: W związku z tym nie należy stosować równocześnie cytalopramu i preparatów ziołowych zawierających dziurawiec zwyczajny (patrz punkt 4.5). — Escytalopram, 4.4, podnagłówek „Dziurawiec zwyczajny”: Stosowanie w skojarzeniu leków z grupy SSRI i preparatów ziołowych zawierających dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) może doprowadzić do zwiększenia częstości występowania działań niepożądanych (patrz punkt 4.5). — Seroxat (paroksetyna), 4.5: Wymagane jest zachowanie ostrożności i ścisła kontrola podczas skojarzonego leczenia paroksetyną i serotoninergicznymi produktami leczniczymi (takimi jak L-tryptofan, tryptany, tramadol, linezolid, chlorek metylotioniny (błękit metylenowy), produkty lecznicze z grupy SSRI, lit, petydyna, buprenorfina i preparaty zawierające ziele dziurawca – Hypericum Perforatum). — Fevarin (fluwoksamina), 4.5: Działanie serotoninergiczne fluwoksaminy może się nasilać, jeżeli jest ona stosowana w skojarzeniu z innymi lekami serotoninergicznymi (w tym tramadolem, buprenorfiną, buprenorfiną z naloksonem, tryptanami, lekami z grupy SSRI i preparatami dziurawca) i może spowodować stan potencjalnie zagrażający życiu (patrz także punkt 4.4). — Zoloft (sertralina), 4.5: Nie można wykluczyć, że induktory CYP3A4, np. fenobarbital, karbamazepina, ziele dziurawca zwyczajnego i ryfampicyna, mogą powodować zmniejszenie stężenia sertraliny w osoczu.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Cipramil, Escipram, Seroxat, Fevarin, Zoloft i 63 dalsze nazwy handlowe pięciu gałęzi ATC, sekcja 4.4.
Źródła
Charakterystyki produktów leczniczych pięciu gałęzi ATC grupy SSRI: cytalopram (N06AB04), escytalopram (N06AB10), paroksetyna (N06AB05), sertralina (N06AB06), fluwoksamina (N06AB08), punkty 4.4 „Specjalne ostrzeżenia” i 4.5 „Interakcje”. Przemiat własny 2026-09-19 na korpusie produkcyjnym: 120 dokumentów, wszystkie 120 wymieniają ziele dziurawca zwyczajnego. Rozkład siły zapisu ustalony na całych zdaniach, nie na oknie wokół wzmianki: zakaz łączenia niesie wyłącznie cytalopram (6 zdań), pozostałe cztery gałęzie ostrzegają bez zakazu, a żadna nie zawiera zwrotu dopuszczającego łączenie. Wzorzec zakazu sprawdzony kontrolą pozytywną na rasagilinie (7 trafień w gałęzi o znanym zakazie). Zasięg: 192 pozwolenia, 68 nazw handlowych w wykazie URPL. Fluoksetyna (N06AB03, 10 pozwoleń) jest poza zakresem tego wpisu, ma podpisane ostrzeżenie #6. Dobór wagi „danger” przy zapisie ostrzegawczym w czterech z pięciu gałęzi jest oceną farmaceuty, nie cytatem z dokumentu — tak samo jak przy wpisie #6.
Dane w formie cytowalnej
Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404
Zobacz monografię składnika: Dziurawiec (Hypericum perforatum)
Dziurawiec — inne interakcje
- Wysokie ryzykoDziurawiec z fluoksetyną — ryzyko zespołu serotoninowego
- Wysokie ryzykoDziurawiec obniża stężenie cyklosporyny
- Wysokie ryzykoDziurawiec osłabia działanie antykoncepcji hormonalnej
- Wysokie ryzykoDziurawiec obniża stężenie indynawiru — ryzyko niepowodzenia leczenia HIV
- Wysokie ryzykoDziurawiec obniża stężenie takrolimusu — ryzyko odrzucenia przeszczepu
- Wysokie ryzykoDziurawiec osłabia działanie warfaryny; przy acenokumarolu zalecana ostrożność
SSRI (cytalopram, escytalopram, paroksetyna, sertralina, fluwoksamina) — inne interakcje
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.