Dziurawiec a oksazafosforyny — czy można je łączyć?

✔ Interakcję zweryfikował merytorycznie mgr farm. Wojciech Kula • 2026-09-21.

Wysokie ryzyko — Dziurawiec a cyklofosfamid i ifosfamid — możliwy wzrost stężenia toksycznych metabolitów

Na czym polega

Cyklofosfamid i ifosfamid podaje się w postaci nieczynnej — działać zaczynają dopiero po przemianie w wątrobie przez enzymy cytochromu P450. Dziurawiec pobudza te same enzymy, a charakterystyki obu leków wymieniają go wprost wśród substancji, przy których należy wziąć pod uwagę zwiększone wytwarzanie metabolitów odpowiedzialnych za cytotoksyczność i inne działania toksyczne. Kierunek ryzyka jest tu odwrotny niż przy pozostałych lekach przeciwnowotworowych rozkładanych przez CYP3A4: zagrożeniem nie jest słabsze działanie leku, lecz nasilenie jego działań niepożądanych. Oba dokumenty odnoszą ostrzeżenie zarówno do stosowania jednoczesnego, jak i wcześniejszego. Ostrzeżenie dotyczy wyłącznie tych dwóch substancji, nie wszystkich leków alkilujących.

Dlaczego

Cyklofosfamid i ifosfamid to proleki: cząsteczka podana choremu nie działa na komórki, dopóki enzymy mikrosomalne wątroby nie przekształcą jej w metabolity czynne i toksyczne. Dziurawiec zwiększa aktywność tych enzymów, więc przemiana może zachodzić szybciej i dawać więcej metabolitów. Indukcja narasta przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela i po odstawieniu ustępuje stopniowo, dlatego jej nasilenie zmienia się w czasie.

Co robić

Nie stosować preparatów z dziurawcem w czasie leczenia cyklofosfamidem ani ifosfamidem bez zgody lekarza prowadzącego. O przyjmowaniu ziela poinformować zespół leczący również wtedy, gdy zostało odstawione przed rozpoczęciem leczenia, ponieważ charakterystyki obu leków odnoszą ostrzeżenie także do stosowania wcześniejszego. O terminie odstawienia decyduje zespół leczący. Nowe albo nasilone dolegliwości w trakcie leczenia zgłaszać niezwłocznie. Nie zmieniać samodzielnie dawki leku ani nie przerywać leczenia.

Potwierdza dokument urzędowy

„Holoxan, 4.5: Możliwość zwiększonej produkcji metabolitów odpowiedzialnych za cytotoksyczność i inne działania toksyczne (w zależności od indukowanych enzymów) musi być wzięta pod uwagę w przypadku wcześniejszego lub jednoczesnego stosowania takich środków jak: karbamazepina; kortykosteroidy; ryfampicyna; fenobarbital; fenytoina; dziurawiec zwyczajny. — Endoxan, 4.5, pod nagłówkiem „Zwiększenie stężenia cytotoksycznych metabolitów może wystąpić przy podawaniu takich substancji jak": induktory ludzkich wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych (np. cytochrom P450 enzymów): W przypadku uprzedniego lub jednoczesnego leczenia substancjami, które wywołują zwiększoną aktywność wątrobowych i pozawątrobowych enzymów mikrosomalnych, takimi jak ryfampicyna, fenobarbital, karbamazepina, fenytoina, ziele dziurawca i kortykosteroidy, należy wziąć pod uwagę możliwość indukcji tych enzymów.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Holoxan (Ifosfamidum), proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań; Endoxan (Cyclophosphamidum), tabletki drażowane i proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Źródła

Charakterystyka Produktu Leczniczego — Holoxan (Ifosfamidum), proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań; Endoxan (Cyclophosphamidum), tabletki drażowane i proszek do sporządzania roztworu do wstrzykiwań, 4.5

Dane w formie cytowalnej

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404

Zobacz monografię składnika: Dziurawiec (Hypericum perforatum)

Dziurawiec — inne interakcje

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.