W skrócie: Dziurawiec obniża stężenie takrolimusu — ryzyko odrzucenia przeszczepu. Nie łączyć bez wiedzy lekarza. U osób po przeszczepie każdy preparat ziołowy powinien być uzgodniony z zespołem transplantacyjnym. Samodzielne odstawienie dziurawca również zmienia stężenie leku, dlatego o każdej takiej zmianie poinformuj lekarza prowadzącego i licz się z kontrolą stężenia takrolimusu.
Takrolimus wchodzi w udokumentowane interakcje z: dziurawiec, kurkumina, schisandra, berberyna, potas. Poniżej 5 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Zestawienie: 5 udokumentowanych interakcji
W tym 3 wysokiego ryzyka, 2 wymagających ostrożności. Każdą pozycję rozwija karta niżej — z mechanizmem, postępowaniem i źródłem.
Nie łączyć bez wiedzy lekarza. U osób po przeszczepie każdy preparat ziołowy powinien być uzgodniony z zespołem transplantacyjnym. Samodzielne odstawienie dziurawca również zmienia stężenie leku, dlatego o każdej takiej zmianie poinformuj lekarza prowadzącego i licz się z kontrolą stężenia takrolimusu.
Nie łączyć bez nadzoru lekarza. U osób po przeszczepie każdy preparat z cytryńcem powinien być uzgodniony z zespołem transplantacyjnym; konieczne monitorowanie stężenia leku.
Jeśli przyjmujesz takrolimus (lub inny lek po przeszczepie), nie stosuj berberyny bez wiedzy zespołu transplantacyjnego. Zgłoś stosowanie suplementu lekarzowi prowadzącemu.
Preparatów potasu nie należy przyjmować w trakcie leczenia takrolimusem bez wiedzy lekarza prowadzącego. O każdym suplemencie należy poinformować zespół, który prowadzi leczenie po przeszczepieniu. Dawki leku nie wolno zmieniać samodzielnie.
Czego to zestawienie nie mówi. Wymienia wyłącznie interakcje, które mamy udokumentowane i zweryfikowane przez farmaceutę.
Nieobecność substancji w tabeli nie znaczy, że jej połączenie z Takrolimus jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.
O każdym łączeniu decyduje lekarz lub farmaceuta znający pełną listę przyjmowanych preparatów.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Sprawdź swoje substancje w bazie interakcji
Podaj wszystko, co przyjmujesz — także leki bez recepty, antykoncepcję hormonalną, zioła i herbatki ziołowe. Czego nie podasz, tego narzędzie nie sprawdzi.
Narzędzie zestawia parami substancje, które podasz, i szuka ich w bazie udokumentowanych interakcji. Konto nie jest potrzebne. Wpisuj po jednej nazwie w pole: substancję („magnez”) albo nazwę leku z opakowania („Euthyrox”) — przy lekach pole podpowiada nazwy z Rejestru Produktów Leczniczych. Nazw handlowych suplementów nie rozpoznajemy — przy nich podaj składnik z etykiety.
Dziurawiec pobudza enzym CYP3A4, który rozkłada takrolimus, przez co stężenie leku we krwi spada. Charakterystyka produktu leczniczego wymienia ziele dziurawca wśród substancji o silnej interakcji z takrolimusem, wymagającej u niemal wszystkich pacjentów zwiększenia dawki leku. Opisywano przypadki ostrego odrzucenia przeszczepionej nerki.
Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć bez wiedzy lekarza. U osób po przeszczepie każdy preparat ziołowy powinien być uzgodniony z zespołem transplantacyjnym. Samodzielne odstawienie dziurawca również zmienia stężenie leku, dlatego o każdej takiej zmianie poinformuj lekarza prowadzącego i licz się z kontrolą stężenia takrolimusu.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Dziurawiec indukuje CYP3A i glikoproteinę P w jelicie i wątrobie, a takrolimus jest substratem obu — jego wchłanianie maleje, a metabolizm rośnie. U 10 zdrowych ochotników 18 dni przyjmowania dziurawca (300 mg 3 razy na dobę) obniżyło AUC pojedynczej dawki takrolimusu z 306,9 do 198,7 µg·h/l (p=0,004), a pozorny klirens doustny wzrósł (Hebert 2004). Spadek stężenia grozi odrzuceniem przeszczepu; indukcja narasta i zanika przez wiele dni, dlatego stężenie zmienia się też po odstawieniu dziurawca.
Potwierdza dokument urzędowy: „Silne interakcje obserwowano z ryfampicyną, fenytoiną lub zielem dziurawca (Hypericum perforatum), dlatego ich stosowanie może wymagać zwiększenia dawek takrolimusu u niemal wszystkich pacjentów.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Cidimus, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Kurkuma może zwiększać stężenie takrolimusu we krwi. Opisano pierwszy taki przypadek. U 56-letniego mężczyzny po przeszczepieniu wątroby stężenie leku wzrosło do 29,9 ng/mL, choć wcześniej mieściło się w zakresie docelowym, a dawkowania nie zmieniano. Chory zgłosił, że spożywał wtedy duże ilości kurkumy z posiłkami. Stężenie kreatyniny było podwyższone: 4,2 mg/dL. Po przerwaniu podawania takrolimusu czynność nerek się poprawiła. Autorzy ocenili tę interakcję jako prawdopodobną. Dane dotyczą kurkumy spożywanej z posiłkami, a nie izolowanej kurkuminy w dawkach suplementacyjnych. Nie wiadomo, czy suplementy działają tak samo, dlatego bezpieczniej ich nie łączyć z takrolimusem bez konsultacji z lekarzem.
Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć kurkuminy w dawkach suplementacyjnych z takrolimusem bez konsultacji z lekarzem; monitorować stężenie leku i czynność nerek.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Takrolimus jest rozkładany w wątrobie przez enzym CYP3A4 z rodziny cytochromu P450, a jego okno terapeutyczne jest wąskie: granica między stężeniem skutecznym a toksycznym jest niewielka. Kurkumę wymienia się wśród substancji hamujących ten enzym. Gdy enzym pracuje słabiej, lek jest rozkładany wolniej, więc jego stężenie we krwi może rosnąć nawet przy niezmienionej dawce. Taki wzrost może ujawnić działania niepożądane takrolimusu, przede wszystkim uszkodzenie nerek (nefrotoksyczność).
Źródło: Opis przypadku: turmeryk/kurkuma podniosła stężenie takrolimusu do 29,9 ng/mL z ostrą nefrotoksycznością kalcyneuryny (Acute Calcineurin Inhibitor Nephrotoxicity Secondary to Turmeric Intake: A Case Report. Transplant Proc 2017;49(1):198-200); przegląd: Controversial Interactions of Tacrolimus with Dietary Supplements, Herbs and Food. Pharmaceutics 2022;14(10):2154. Mechanizm: inhibicja CYP3A4/P-gp.
Potwierdza dokument urzędowy: „W czasie przyjmowania produktu Prograf należy unikać stosowania produktów ziołowych zawierających ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum) lub innych produktów roślinnych ze względu na ryzyko wystąpienia interakcji prowadzących do zmniejszenia stężenia takrolimusu we krwi i zmniejszenia działania leczniczego takrolimusu lub zwiększenia stężenia takrolimusu we krwi i związanego z nim ryzyka toksycznego działania takrolimusu”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Prograf (takrolimus), kapsułki twarde 5 mg, sekcja 4.4, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Zakres dowodu — ustalenie redakcji, nie treść dokumentu: PRZEZ KLASĘ, nie wprost: ChPL każe unikać „innych produktów roślinnych" i opisuje ryzyko w OBIE strony. Kurkumy ani kurkuminy dokument NIE wymienia z nazwy.
Wysokie ryzykoDowody: badanie farmakokinetyczne (gatunek pokrewny) + mechanizm
Lignany cytryńca hamują CYP3A4/5 i P-glikoproteinę — główne szlaki eliminacji takrolimusu. Zmniejszony metabolizm podnosi stężenie leku, co przy jego wąskim oknie terapeutycznym grozi toksycznością (m.in. nefrotoksycznością).
Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć bez nadzoru lekarza. U osób po przeszczepie każdy preparat z cytryńcem powinien być uzgodniony z zespołem transplantacyjnym; konieczne monitorowanie stężenia leku.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Lignany cytryńca hamują CYP3A4/5 i P-glikoproteinę — główne szlaki eliminacji takrolimusu. Zmniejszony metabolizm podnosi stężenie leku, co przy jego wąskim oknie terapeutycznym grozi toksycznością (m.in. nefrotoksycznością).
Źródło: Effects of Schisandra sphenanthera extract on the pharmacokinetics of tacrolimus (PMC2048562); Controversial Interactions of Tacrolimus with Dietary Supplements, Herbs and Food. Pharmaceutics 2022;14(10):2154.
Zakres dowodu — ustalenie redakcji, nie treść dokumentu: NAZYWA WPROST: cytryniec chiński (Schisandra sphenanthera) w tabeli interakcji, po stronie substancji zwiększających stężenie takrolimusu.
Berberyna może zwiększać stężenie takrolimusu we krwi. Ponieważ takrolimus ma wąskie okno terapeutyczne, nawet niewielki wzrost stężenia grozi nasileniem działań niepożądanych, w tym uszkodzenia nerek. Opisano taką interakcję u pacjenta po przeszczepie.
Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz takrolimus (lub inny lek po przeszczepie), nie stosuj berberyny bez wiedzy zespołu transplantacyjnego. Zgłoś stosowanie suplementu lekarzowi prowadzącemu.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Berberyna hamuje CYP3A4 i glikoproteinę P, które odpowiadają za metabolizm i wydalanie takrolimusu — jego stężenie rośnie.
Źródło: Pharmacokinetic interaction between tacrolimus and berberine — opis przypadku (dziecko z idiopatycznym zespołem nerczycowym): szybki wzrost stężenia takrolimusu. Mechanizm CYP3A4/P-gp; analogia do udokumentowanego wzrostu stężenia cyklosporyny przy berberynie u biorców przeszczepu.
Takrolimus jest lekiem stosowanym po przeszczepieniu narządu. Ulotka produktu leczniczego nakazuje poinformować lekarza o jednoczesnym przyjmowaniu preparatów potasu. Wymienia je razem z niektórymi lekami moczopędnymi, trimetopryną i kotrimoksazolem jako środki, po których stężenie potasu we krwi może wzrosnąć.
Postępowanie opisane w źródle: Preparatów potasu nie należy przyjmować w trakcie leczenia takrolimusem bez wiedzy lekarza prowadzącego. O każdym suplemencie należy poinformować zespół, który prowadzi leczenie po przeszczepieniu. Dawki leku nie wolno zmieniać samodzielnie.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Ulotka podaje sam skutek i nie opisuje mechanizmu. Wiadomo, że takrolimus ogranicza wydalanie potasu przez nerki, więc potas przyjęty dodatkowo z suplementu łatwiej podnosi jego stężenie we krwi.
Źródło: Ulotka dla pacjenta produktu leczniczego Dailiport (takrolimus), sekcja „Ten lek a inne leki” — Rejestr Produktów Leczniczych URPL
Potwierdza dokument urzędowy: „Należy również poinformować lekarza, jeśli podczas stosowania leku Dailiport pacjent przyjmuje też preparaty potasu lub niektóre leki moczopędne stosowane w leczeniu niewydolności serca, nadciśnienia tętniczego i choroby nerek (np. amiloryd, triamteren lub spironolakton) lub antybiotyki trimetopryna lub kotrimoksazol, które mogą zwiększać stężenie potasu we krwi”
— Ulotka dla pacjenta Dailiport (takrolimus), kapsułki o przedłużonym uwalnianiu, sekcja Ten lek a inne leki, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
