Schisandra / cytryniec chiński (Schisandra chinensis)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Jak działa
Owoc cytryńca chińskiego (Schisandra chinensis) zawiera lignany — m.in. schizandryny, schizanteryny i gomizyny. Składniki te hamują aktywność CYP3A4/5 oraz białka transportowego P-glikoproteiny (P-gp), odwracalnie oraz nieodwracalnie (inaktywacja enzymu). Ponieważ tą drogą metabolizowanych jest wiele leków, cytryniec może zwiększać ich stężenie we krwi. Najsilniejsze dane kliniczne dotyczą pokrewnego gatunku Schisandra sphenanthera, jednak Schisandra chinensis wykazuje ten sam mechanizm hamowania CYP3A4/5 i P-gp.
Dawkowanie
Nie ustalono dawki suplementacyjnej o udowodnionym działaniu prozdrowotnym; dla tego surowca nie ma unijnej monografii ziołowej EMA. Zawartość lignanów zależy od gatunku, pochodzenia surowca i metody ekstrakcji, przez co siła oddziaływania na enzymy różni się między preparatami. Wobec braku standaryzacji zaleca się ostrożność i konsultację przed rozpoczęciem suplementacji, zwłaszcza u osób przyjmujących leki na stałe.
Przeciwwskazania
Leczenie takrolimusem lub innymi lekami immunosupresyjnymi o wąskim oknie terapeutycznym bez nadzoru lekarza. Zachować szczególną ostrożność u osób przyjmujących statyny oraz inne leki metabolizowane przez CYP3A4. Ze względu na niewystarczające dane nie zaleca się stosowania w ciąży i w okresie karmienia piersią.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Ze względu na hamowanie CYP3A4 i P-glikoproteiny cytryniec może podnosić stężenie wielu leków metabolizowanych tą drogą, nasilając ich działanie i ryzyko działań niepożądanych. Dotyczy to zwłaszcza leków o wąskim oknie terapeutycznym, takich jak takrolimus i inne leki immunosupresyjne — opisano istotny wzrost ich stężenia (dla gatunku pokrewnego S. sphenanthera pole pod krzywą takrolimusu rosło nawet 2–3-krotnie; w Chinach bywa on wręcz celowo stosowany pod nadzorem do podnoszenia stężenia takrolimusu; PMID 17506780). Ostrożności wymagają również statyny oraz niektóre benzodiazepiny (np. midazolam). Nie łączyć z lekami przewlekłymi bez konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
Źródła
Zhang F i wsp. A Comprehensive Review of the Main Lignan Components of Schisandra chinensis and Schisandra sphenanthera and the Lignan-Induced Drug-Drug Interactions Based on the Inhibition of CYP450 and P-Glycoprotein. Front Pharmacol 2022 (PMC8962666) — schizanteryna A i schizandryna A hamują CYP3A4/5 (odwracalnie i trwale), schizandryna B i gomizyna A hamują P-glikoproteinę. Controversial Interactions of Tacrolimus with Dietary Supplements, Herbs and Food. Pharmaceutics 2022;14(10):2154 — cytryniec wśród surowców podnoszących stężenie takrolimusu. Effects of Schisandra sphenanthera extract on the pharmacokinetics of tacrolimus (PMC2048562) — spadek klirensu, wzrost stężenia takrolimusu. Brak unijnej monografii EMA HMPC.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17506780/ · https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8962666/ · https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2048562/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.