Dziurawiec a leki przeciwwirusowe na HIV, WZW typu C i cytomegalię — czy można je łączyć?

✔ Interakcję zweryfikował merytorycznie mgr farm. Wojciech Kula • 2026-09-20.

Wysokie ryzyko — Dziurawiec z lekami na HIV, WZW typu C i cytomegalię — przeciwwskazanie

Na czym polega

Dwadzieścia dwie grupy leków przeciwwirusowych wymieniają ziele dziurawca zwyczajnego wśród przeciwwskazań, czyli w punkcie charakterystyki mówiącym, czego z danym lekiem stosować nie wolno. Dotyczy to leków na zakażenie HIV (m.in. efawirenz — sam i w skojarzeniu z emtrycytabiną i tenofowirem, newirapina, rylpiwiryna — sama i w skojarzeniu z dolutegrawirem, dorawiryna, lopinawir z rytonawirem, elwitegrawir z kobicystatem, lenakapawir, fostemsawir), na wirusowe zapalenie wątroby typu C (m.in. sofosbuwir, ledipaswir, welpataswir, glekaprewir z pibrentaswirem) oraz letermowiru, stosowanego przy zakażeniu wirusem cytomegalii. 🔴 Nie dotyczy natomiast wszystkich leków przeciwwirusowych: charakterystyka raltegrawiru wymienia dziurawiec wśród słabszych induktorów, które MOGĄ być podawane z zalecaną dawką tego leku w schemacie 1200 mg raz na dobę, a przy maribawirze dokument mówi „nie zaleca się”, co jest stopniem słabszym niż zakaz, ale mocniejszym niż ostrożność. Powód zakazu jest w tych dokumentach nazwany wprost: dziurawiec pobudza szlaki usuwające lek z organizmu, przez co jego stężenie we krwi znacznie spada. Charakterystyka sofosbuwiru podaje, że równoczesne podawanie „spowoduje znaczne zmniejszenie stężenia sofosbuwiru w osoczu i może prowadzić do utraty skuteczności”.

Dlaczego

Dokumenty nie wskazują jednego wspólnego szlaku i nie należy im tego przypisywać. Większość charakterystyk wiąże tę wzmiankę z pobudzeniem CYP3A, czyli enzymu rozkładającego lek; część wymienia glikoproteinę P, białko wypychające lek ze ściany jelita z powrotem do jego światła; niektóre podają obie drogi naraz. Charakterystyka lenakapawiru dokłada trzecią drogę (UGT1A1), a charakterystyki efawirenzu — samego i w skojarzeniu z emtrycytabiną oraz tenofowirem — czwartą: wiążą spadek jego stężenia z pobudzeniem CYP3A4 lub CYP2B6. Przy dolutegrawirze z rylpiwiryną dokument mówi o indukcji UGT1A1 i CYP3A. 🔴 Przy sofosbuwirze i przy skojarzeniu ledipaswiru z sofosbuwirem dokument mówi WYŁĄCZNIE o glikoproteinie P i nie wymienia cytochromu — przypisanie im indukcji enzymatycznej byłoby dopisaniem czegoś, czego charakterystyka nie twierdzi. Wspólne dla całej grupy jest nie tyle szlak, ile skutek i miejsce zapisu: mniej leku dociera do krwi albo szybciej z niej znika, a dziurawiec stoi w jednym szeregu z ryfampicyną, karbamazepiną, fenobarbitalem i fenytoiną. 🔴 Zastrzeżenie: nie każda charakterystyka wymienia je razem — punkt 4.3 Stocrinu nie podaje żadnej z tych czterech substancji, a sam dziurawiec. Charakterystyka dolutegrawiru z rylpiwiryną podaje porównanie zamiast liczby: spodziewane zmniejszenie ekspozycji jest „podobne do zaobserwowanego po zastosowaniu karbamazepiny”. Wielkości spadku dla samego dziurawca nie podaje żadna z tych charakterystyk.

Co robić

Nie łączyć. Jeśli przyjmujesz taki lek, a sięgnąłeś po preparat z dziurawcem — odstaw dziurawiec i powiedz o tym lekarzowi prowadzącemu niezwłocznie, nie czekając na planowaną wizytę. Dalsze jego przyjmowanie utrzymuje stężenie leku poniżej potrzebnego, a lek przeciwwirusowy jest tu w trakcie leczenia. 🔴 Samego leku przeciwwirusowego nie wolno odstawiać ani zmieniać jego dawki samodzielnie — o tym rozstrzyga wyłącznie lekarz, a przerwa w leczeniu niesie własne ryzyko. Lekarz może uznać za potrzebne sprawdzenie, czy leczenie działa, bo skutków okresu, w którym lek miał stężenie poniżej progu skuteczności, nie widać bez badania. Przed sięgnięciem po jakikolwiek preparat ziołowy w trakcie takiego leczenia zapytaj farmaceutę — dziurawiec bywa składnikiem mieszanek ziołowych i figuruje na opakowaniu jako Hypericum perforatum, nie zawsze pod polską nazwą.

Potwierdza dokument urzędowy

„Sovaldi, 4.3: Produkty lecznicze, będące silnymi induktorami glikoproteiny P (P-gp) w jelitach (karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, ryfampicyna oraz ziele dziurawca zwyczajnego). Równoczesne podawanie spowoduje znaczne zmniejszenie stężenia sofosbuwiru w osoczu i może prowadzić do utraty skuteczności produktu Sovaldi. — Prevymis, 4.3: Jednoczesne podawanie z zielem dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum). — Sunlenca, 4.3: Równoczesne podawanie z silnymi induktorami CYP3A, P-gp i UGT1A1, takimi jak: leki przeciwprątkowe: ryfampicyna, leki przeciwdrgawkowe: karbamazepina, fenytoina, produkty ziołowe: ziele dziurawca zwyczajnego. — Stocrin (efawirenz), 4.3: Jednoczesne stosowanie z produktami roślinnymi zawierającymi ziele dziurawca zwyczajnego (Hypericum perforatum), gdyż istnieje ryzyko zmniejszenia stężenia efawirenzu w osoczu i osłabienia jego działania leczniczego. — Juluca (dolutegrawir z rylpiwiryną), 4.3: Równoczesne podawanie z następującymi produktami leczniczymi: […] dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum). — Stribild, 4.3: Przeciwwskazane jest równoczesne podawanie z produktami leczniczymi, które są silnymi induktorami CYP3A […] produkty ziołowe: dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Sovaldi (sofosbuwir), Prevymis (letermowir), Sunlenca (lenakapawir), Stocrin (efawirenz), Juluca (dolutegrawir z rylpiwiryną) i 17 dalszych grup ATC, sekcja 4.3 i 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Źródła

Charakterystyka Produktu Leczniczego — Sovaldi (sofosbuwir), Prevymis (letermowir), Sunlenca (lenakapawir), Stocrin (efawirenz), Juluca (dolutegrawir z rylpiwiryną) i 17 dalszych grup ATC, 4.3 i 4.5

Dane w formie cytowalnej

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404

Zobacz monografię składnika: Dziurawiec (Hypericum perforatum)

Dziurawiec — inne interakcje

Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.