Suplementy a antydepresanty (SSRI, MAOI): których nie łączyć?

5-HTP z SSRI może wywołać zespół serotoninowy

5-HTP × SSRI

5-HTP jest bezpośrednim prekursorem serotoniny; SSRI hamują jej wychwyt zwrotny — kumulacja 5-HT może być niebezpieczna.

Mechanizm: Nadmiar serotoniny w synapsach aktywuje receptory 5-HT2A wywołując hipertermię, sztywność mięśni, pobudzenie.

Zalecenie: Bezwzględnie unikaj bez nadzoru psychiatry. Zespół serotoninowy może zagrażać życiu.

Źródło: Turner EH i wsp. Serotonin a la carte: supplementation with 5-HTP. Pharmacol Ther 2006 (PMID 16023217). UWAGA: zespol serotoninowy z 5-HTP teoretyczny/ostroznosciowy - brak udokumentowanych przypadkow u ludzi

Tyrozyna przy MAOI – groźny kryzys hipertensyjny

MAOI (fenelzyna/tranylcypromina) × l-tyrozyna

MAO-A inaktywuje tyraminę (powstającą z dekarboksylacji tyrozyny) w jelicie i wątrobie. Przy inhibicji MAO tyramina kumuluje → masywne uwolnienie noradrenaliny → kryzys hipertensyjny.

Mechanizm: Inhibicja MAO-A → ↓rozkład tyraminy → kumulacja katecholamin → przełom nadciśnieniowy.

Zalecenie: BEZWZGLĘDNA KONTRAINDIKACJA. Nie stosować aminokwasów prekursorowych katecholamin przy MAOI.

Źródło: MMX; SDI 12th ed.; klasyczna farmakologia kliniczna

Tryptofan + MAOI = ciężki zespół serotoninowy

MAOI (fenelzyna/tranylcypromina) × l-tryptofan

MAO-A rozkłada serotoninę. Przy inhibicji MAO-A tryptofan → serotonina kumuluje → ciężki, zagrażający życiu zespół serotoninowy.

Mechanizm: Inhibicja MAO-A → ↓rozkład serotoniny + ↑synteza z nadmiaru tryptofanu → hiperstymulacja 5-HT.

Zalecenie: BEZWZGLĘDNA KONTRAINDIKACJA. Może zagrażać życiu – wymagana hospitalizacja.

Źródło: Thomas JM, Rubin EH. Case report of a toxic reaction from combined tryptophan and phenelzine. Am J Psychiatry 1984;141(2):281-3 (PMID 6691495); Stockley's Drug Interactions.

SSRI + 5-HTP = ryzyko zespołu serotoninowego

SSRI (sertralina/fluoksetyna) × 5-HTP

5-Hydroksytryptofan jest bezpośrednim prekursorem serotoniny. Połączenie z SSRI blokującym wychwyt zwrotny prowadzi do nadmiaru serotoniny synaptycznej – objawów: drżenie, gorączka, pobudzenie, tachykardia.

Mechanizm: Nadmierna stymulacja receptorów 5-HT1A/2A przez ↑endogenną serotoninę (z 5-HTP) + ↑synaptyczna serotonina (z SSRI).

Zalecenie: BEZWZGLĘDNA KONTRAINDIKACJA. Nie stosować 5-HTP z żadnym lekiem serotoninergicznym. Skonsultuj z psychiatrą.

Źródło: NMD; Boyer EW, Shannon M — „The serotonin syndrome", N Engl J Med 2005 (PMID 15784664); Gillman PK, Hum Psychopharmacol 1999

BEZWZGLĘDNIE UNIKAĆ – ryzyko zespołu serotoninowego

fluoksetyna × dziurawiec

Dziurawiec hamuje wychwyt serotoniny. Połączenie z SSRI = nadmiar serotoniny.

Mechanizm: Addytywne hamowanie SERT przez hiperycynę + fluoksetynę.

Zalecenie: BEZWZGLĘDNA KONTRAINDIKACJA. Odstawić dziurawiec 2 tyg. przed SSRI.

Źródło: Henderson L i wsp. St John's wort (Hypericum perforatum): drug interactions and clinical outcomes. Br J Clin Pharmacol 2002 (PMC1874438)

Ryzyko zespołu serotoninowego

l-tryptofan × SSRI

Łączenie L-tryptofanu (prekursora serotoniny) z inhibitorami wychwytu serotoniny może wywołać życiowo niebezpieczny zespół serotoninowy (agitacja, hipertermia, drżenie).

Zalecenie: Nie laczyc - ryzyko zespolu serotoninowego. Stosowac wylacznie pod nadzorem lekarza; obserwowac objawy (pobudzenie, drzenia, goraczka, tachykardia).

Źródło: Mechanizm podrecznikowy: ryzyko zespolu serotoninowego przy laczeniu prekursora serotoniny z SSRI (ostroznosciowe; brak pojedynczego cytatu - standard farmakologiczny)

SAMe może nasilać działanie serotoninergiczne SSRI

SSRI (sertralina/fluoksetyna) × SAMe (S-adenozylometionina)

SAMe jako donor grupy metylowej uczestniczy w syntezie katecholamin i serotoniny. Opisywane przypadki łagodnych objawów serotonergicznych przy łączeniu z SSRI.

Mechanizm: SAMe ↑ metylacja → ↑synteza serotoniny + addytywne z SSRI.

Zalecenie: Zachowaj ostrożność przy łączeniu SAMe z SSRI. Omów z psychiatrą. Nie przekraczaj 400 mg/d SAMe.

Źródło: Papakostas GI, ..., Fava M, Am J Psychiatry 2010;167:942; Natural Medicines Database

L-tryptofan przy SSRI – ryzyko serotonergiczne

SSRI (sertralina/fluoksetyna) × l-tryptofan

Tryptofan jako prekursor serotoniny może addytywnie zwiększać transmisję serotoninergiczną przy SSRI. Opisywane łagodne do umiarkowanych objawy serotonergiczne.

Mechanizm: Tryptofan → 5-HTP → serotonina; blokada wychwytu przez SSRI → kumulacja.

Zalecenie: Zachowaj ostrożność. Nie przekraczać 1 g/d tryptofanu przy SSRI. Objawy (drżenie, pocenie, niepokój) – natychmiast konsultacja lekarska.

Źródło: NMD; Steiner W, Fontaine R, J Clin Psychopharmacol 1986

Dziurawiec obniża stężenie trójcyklicznych antydepresantów

antydepresanty trójcykliczne × dziurawiec

Indukcja CYP2C19 i CYP3A4 przez hipeforynę → przyspieszony metabolizm amitryptyliny, imipraminy, klomipraminy. Ryzyko nawrotu depresji.

Mechanizm: Indukcja enzymów CYP → ↓AUC trójcyklicznych antydepresantów.

Zalecenie: Nie łączyć. Jeśli odstawiasz dziurawiec – monitoruj poziom antydepresantu i nastrój przez 2–4 tygodnie.

Źródło: Johne A et al., J Clin Psychopharmacol 2002;22:46 (amitryptylina AUC ↓22%); Natural Medicines Database

Miłorząb + SSRI – addytywne ryzyko krwawień i efekty serotoninowe

ginkgo biloba (miłorząb) × SSRI (sertralina/fluoksetyna)

Ginkgolidy hamują PAF (czas krwawienia ↑) addytywnie z efektem antyagregacyjnym SSRI. Sporadycznie opisywane łagodne objawy serotoninowe (mechanizm niejasny).

Mechanizm: Addytywna inhibicja płytek (PAF by ginkgolidy + SSRI ↓serotonina płytkowa) → ↑czas krwawienia.

Zalecenie: Zachowaj ostrożność szczególnie jeśli w wywiadzie krwawienia GI. Kontroluj siniaki/krwawienia z dziąseł.

Źródło: NMD; Ernst E, J Int Med 2000