5-HTP: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami

Ryzyko zespołu serotoninowego

5-HTP × Tramadol

5-HTP zwiększa syntezę serotoniny, a tramadol hamuje jej wychwyt zwrotny. Kombinacja może wywołać zespół serotoninowy (agitacja, drżenie, hipertermia, tachykardia). Przeciwwskazanie.

Mechanizm: 5-HTP jest bezpośrednim prekursorem serotoniny — zwiększa jej syntezę w OUN, omijając etap limitujący. Tramadol, poza działaniem opioidowym, hamuje wychwyt zwrotny serotoniny. Sumowanie aktywności serotoninergicznej może wywołać zespół serotoninowy (zaburzenia świadomości, niestabilność autonomiczna, wzmożone napięcie, drżenia, hipertermia). ChPL tramadolu ostrzega przed łączeniem z lekami serotoninergicznymi. Nie łączyć bez konsultacji.

Zalecenie: Nie łączyć - ryzyko zespołu serotoninowego. Stosować wyłącznie po konsultacji z lekarzem; obserwować objawy serotoninergiczne.

Źródło: ChPL Tramadolu (SmPC pkt 4.5) — ostrzeżenie o zespole serotoninowym przy łączeniu z lekami serotoninergicznymi (SSRI/SNRI/MAOI/TLPD/mirtazapina), stan potencjalnie zagrażający życiu. Boyer EW, Shannon M. The Serotonin Syndrome. N Engl J Med 2005;352:1112-20 (PMID 15784664, DOI 10.1056/NEJMra041867) — tramadol wśród leków wywołujących zespół serotoninowy i w interakcjach o ciężkim przebiegu; prekursory serotoniny (L-tryptofan, którego 5-HTP jest dalszym metabolitem) jako czynnik dodatkowy.

5-HTP z lekami z grupy SSRI — ryzyko zespołu serotoninowego

5-HTP × SSRI

5-HTP jest bezpośrednim prekursorem serotoniny, a leki z grupy SSRI hamują jej wychwyt zwrotny — działania serotoninergiczne mogą się sumować. Opisany przypadek dotyczył pacjenta przyjmującego 5-HTP w złożonej politerapii serotoninergicznej, więc udziału samego 5-HTP nie da się jednoznacznie wyodrębnić; ostrzeżenie opiera się przede wszystkim na mechanizmie.

Mechanizm: 5-HTP omija etap ograniczający tempo wytwarzania serotoniny i zwiększa jej syntezę, a SSRI jednocześnie hamują wychwyt zwrotny. Nadmierna stymulacja receptorów serotoninowych daje objawy zespołu serotoninowego.

Zalecenie: Nie łącz bez konsultacji z lekarzem. Jeśli przyjmujesz lek z grupy SSRI, 5-HTP odradzamy. Objawy wymagające pilnego kontaktu z lekarzem: pobudzenie, drżenia mięśniowe, sztywność, wysoka temperatura, przyspieszone tętno, splątanie.

Źródło: Patel YA, Marzella N, Am J Case Rep 2017;18:926-930 (PMID 28839121) — zespół serotoninowy u pacjenta przyjmującego 5-HTP w ramach złożonej politerapii serotoninergicznej (m.in. sertralina, bupropion, cyklobenzapryna); pojedynczy przypadek. Boyer EW, Shannon M, N Engl J Med 2005;352:1112-20 (PMID 15784664) — przegląd zespołu serotoninowego (mechanizm).

Potwierdza dokument urzędowy: „[4.5] „Równoczesne podawanie sertraliny z innymi produktami leczniczymi, które nasilają działanie neuroprzekaźnictwa serotoninergicznego, takimi jak pochodne amfetaminy, tryptofan lub fenfluramina czy agoniści 5-HT, bądź produktami ziołowymi zawierającymi dziurawiec (Hypericum perforatum), należy podejmować ostrożnie, a w miarę możliwości należy tego unikać, ze względu na możliwość interakcji farmakodynamicznych.” — ZAKRES: PRZEZ KLASĘ, nie wprost: ChPL nazywa tryptofan (prekursor poprzedzający 5-HTP w tym samym szlaku) i ogólnie „produkty lecznicze nasilające neuroprzekaźnictwo serotoninergiczne". Samego 5-HTP dokument NIE wymienia.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Zoloft (sertralina), tabletki powlekane 50 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).

Karbidopa zwiększa dostępność 5-HTP dla OUN

5-HTP × Karbidopa

Karbidopa (lek przeciwparkinsonowski) jest inhibitorem obwodowej DOPA-dekarboksylazy — hamuje obwodową konwersję 5-HTP, przez co więcej 5-HTP dociera do OUN.

Mechanizm: 5-HTP jest bezpośrednim prekursorem serotoniny — przekształca go dekarboksylaza aromatycznych L-aminokwasów (DOPA-dekarboksylaza). Karbidopa nie przenika bariery krew–mózg, więc blokuje ten enzym wyłącznie poza mózgiem i więcej nierozłożonego 5-HTP trafia do OUN. Rośnie tam stężenie serotoniny i ryzyko jej nadmiaru. Stężenie 5-HTP w płynie mózgowo-rdzeniowym pozostaje wprost proporcjonalne do stężenia w osoczu. Blokada nie jest pełna — mimo karbidopy opisywano wzrost stężenia serotoniny w płytkach krwi oraz 5-HIAA (metabolitu 5-HTP) w osoczu.

Zalecenie: Niebezpieczna kombinacja bez ścisłego nadzoru neurologicznego.

Źródło: Magnussen I, Van Woert MH. Human pharmacokinetics of long-term 5-HTP combined with decarboxylase inhibitors. Eur J Clin Pharmacol 1982;23(1):81-6 (PMID 6182005).

Witamina B6 jest niezbędnym kofaktorem dla syntezy serotoniny z 5-HTP

5-HTP × witamina B6

Dekarboksylaza aromatycznych aminokwasów (DDC) katalizuje 5-HTP → serotonina. Pirydoksal-5-fosforanowy (P5P) jest prostetyczną grupą tego enzymu. Niedobór B6 ogranicza konwersję.

Mechanizm: P5P (aktywna forma B6) = kofaktor DDC → bez B6 5-HTP słabo konwertuje do serotoniny.

Zalecenie: Witamina B6 jest kofaktorem tej przemiany, dlatego preparaty z 5-HTP zwykle ją zawierają. Górny tolerowany poziom spożycia witaminy B6 wynosi 12 mg na dobę dla osób dorosłych (EFSA, 2023) — dawek wyższych nie należy dobierać samodzielnie. UWAGA: B6 nasila też obwodową konwersję 5-HTP do serotoniny — nie łącz 5-HTP z lekami serotoninergicznymi (SSRI/SNRI/MAOI, tramadol) bez konsultacji z lekarzem (ryzyko zespołu serotoninowego).

Źródło: NMD; Birdsall TC, Altern Med Rev 1998