← Wszystkie interakcje
L-tryptofan: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami
📖 Ta strona zbiera wyłącznie interakcje. Mechanizm działania, dawkowanie i źródła dla substancji L-tryptofan znajdziesz w monografii podpisanej przez farmaceutę.
⚠️ L-tryptofan może grozić zespołem serotoninowym lub innym poważnym powikłaniem przy łączeniu z lekami przeciwdepresyjnymi (SSRI/MAOI) — zobacz groźne połączenia z antydepresantami.
W skrócie: L-tryptofan z lekami z grupy SSRI — ryzyko serotoninergiczne. Nie łącz na własną rękę. Takie skojarzenie bywa stosowane w psychiatrii, ale wyłącznie z decyzji i pod nadzorem lekarza prowadzącego. Zgłoś lekarzowi drżenia, pobudzenie, obfite pocenie i przyspieszone tętno.
L-tryptofan wchodzi w udokumentowane interakcje z: SSRI, MAOI (fenelzyna/tranylcypromina), witamina B6. Poniżej 3 interakcji — mechanizm, zalecenie i źródło dla każdej.
Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty.
Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami
skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
L-tryptofan × SSRI
Tryptofan jest prekursorem serotoniny. Charakterystyki Produktów Leczniczych fluoksetyny i sertraliny wymieniają tryptofan z nazwy wśród substancji serotoninergicznych: sertralina z zaleceniem unikania takiego połączenia, fluoksetyna z zaleceniem ostrożności i ścisłego nadzoru nad pacjentem. Opisano przypadki reakcji toksycznych po jednoczesnym zastosowaniu tryptofanu i fluoksetyny.
Zalecenie: Nie łącz na własną rękę. Takie skojarzenie bywa stosowane w psychiatrii, ale wyłącznie z decyzji i pod nadzorem lekarza prowadzącego. Zgłoś lekarzowi drżenia, pobudzenie, obfite pocenie i przyspieszone tętno.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Hydroksylaza tryptofanu (TPH) przekształca tryptofan w 5-hydroksytryptofan (5-HTP), który następnie ulega dekarboksylacji do serotoniny. Reakcja katalizowana przez TPH ogranicza tempo całej syntezy, a w neuronach jąder szwu, gdzie działa izoforma TPH2, zależy ono od dostępności tryptofanu. Podaż prekursora może więc zwiększać syntezę serotoniny. Leki z grupy SSRI blokują transporter SERT, czyli hamują wychwyt zwrotny serotoniny. Oba mechanizmy mogą się nakładać — serotoniny powstaje więcej i dłużej utrzymuje się ona w szczelinie synaptycznej.
Źródło: ChPL Fluoxetin, pkt 4.4 i 4.5 — tryptofan wymieniony wśród produktów serotoninergicznych; leczenie skojarzone ostrożnie i pod kontrolą. ChPL Sertralina, pkt 4.4 — takiego skojarzenia należy w miarę możliwości unikać. Steiner W, Fontaine R, Biol Psychiatry 1986;21(11):1067-71 (PMID 3488767) — pięć przypadków reakcji toksycznej przy fluoksetynie z L-tryptofanem.
Potwierdza dokument urzędowy: „[4.5] „Inne leki serotoninergiczne, np. tryptofan, fenfluramina i agoniści 5-HT Równoczesne podawanie sertraliny z innymi produktami leczniczymi, które nasilają działanie neuroprzekaźnictwa serotoninergicznego, takimi jak pochodne amfetaminy, tryptofan lub fenfluramina czy agoniści 5-HT, bądź produktami ziołowymi zawierającymi dziurawiec (Hypericum perforatum), należy podejmować ostrożnie, a w miarę możliwości należy tego unikać, ze względu na możliwość interakcji farmakodynamicznych.” — ZAKRES: NAZYWA WPROST: tryptofan wymieniony w ChPL jako lek serotoninergiczny.”
— Charakterystyka Produktu Leczniczego Zoloft (sertralina), tabletki powlekane 50 mg, sekcja 4.5, Rejestr Produktów Leczniczych (URPL).
Wysokie ryzyko
Dowody: umiarkowany
MAOI (fenelzyna/tranylcypromina) × L-tryptofan
Monoaminooksydaza typu A rozkłada serotoninę. Przy zahamowaniu tego enzymu podaż tryptofanu, z którego serotonina powstaje, może prowadzić do jej nadmiaru. Opisywano po takim połączeniu zaburzenia świadomości, splątanie, pobudzenie, drżenia mięśniowe, wzmożone odruchy i zaburzenia koordynacji. Stan ten może zagrażać życiu.
Zalecenie: Nie łączyć. Producenci inhibitorów MAO wskazują jednoczesne stosowanie substancji serotoninergicznych jako przeciwwskazane i zalecają odstęp co najmniej dwóch tygodni między odstawieniem jednego a włączeniem drugiego. Gorączka, sztywność mięśni, drżenia i splątanie wymagają natychmiastowej pomocy medycznej.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: Fenelzyna i tranylcypromina hamują monoaminooksydazę A, więc rozkład serotoniny słabnie. Nadmiar tryptofanu jednocześnie zwiększa syntezę serotoniny. Oba mechanizmy łącznie prowadzą do nadmiernego pobudzenia układu serotoninergicznego.
Źródło: Thomas JM, Rubin EH. Case report of a toxic reaction from combined tryptophan and phenelzine. Am J Psychiatry 1984;141(2):281-3 (PMID 6691495); Stockley's Drug Interactions.
Bez istotnej interakcji
Dowody: umiarkowany
L-tryptofan × witamina B6
Dekarboksylaza aromatic L-aminokwasów (AADC) wymagająca P5P konwertuje 5-HTP → serotonina; następnie 5-HT → melatonina. Niedobór B6 kieruje tryptofan w kierunku kinureniny (prozapalne).
Zalecenie: Preparaty złożone z tryptofanem i melatoniną powinny zawierać witaminę B6 jako kofaktor tej konwersji — dla pełnego wykorzystania składników.
Mechanizm i źródło
Mechanizm: P5P kofaktor AADC → efektywna 5-HTP→serotonina; P5P kofaktor kynureninazy → ↓kinurenina.
Źródło: Pyridoxine effect on synthesis rate of serotonin in the monkey brain, J Neural Transm 1995 (PMID 8748674); Rola witamin w szlaku kinureninowym (przegląd), J Physiol Pharmacol 2016;67(1):3-19 (PMID 27010891)