Dziurawiec a kobicystat — czy można je łączyć?

Kobicystat jest lekiem wzmacniającym, czyli substancją, która hamuje enzym CYP3A i przez to podnosi stężenie atazanawiru albo darunawiru, leków stosowanych w leczeniu zakażenia HIV; sam nie działa na wirusa. Charakterystyka produktu leczniczego Tybost podaje, że kobicystat jest substratem CYP3A, czyli jest przez ten enzym rozkładany. Ten sam dokument wymienia dziurawca zwyczajnego w punkcie przeciwwskazań wśród silnych induktorów CYP3A i zakazuje jednoczesnego podawania z powodu możliwej utraty działania terapeutycznego. W punkcie interakcji dokument podaje, że dziurawiec może zmniejszyć stężenie kobicystatu, a przez to stężenie wzmacnianego atazanawiru lub darunawiru, co prowadzi do utraty działania terapeutycznego i możliwego powstania oporności wirusa. Wiadomo, że kobicystat wchodzi też w skład preparatów złożonych stosowanych w leczeniu zakażenia HIV. Dziurawiec wpływa tą samą drogą także na inne leki; część tych par ma osobne wpisy.

Wiadomo, że hiperforyna z dziurawca pobudza receptor jądrowy PXR, czyli komórkowy czujnik substancji obcych. Pobudzony receptor zwiększa w wątrobie i w ścianie jelita ilość enzymu CYP3A4 oraz glikoproteiny P, czyli białka wypompowującego leki z komórek jelita z powrotem do jego światła. Takie zwiększenie ilości enzymu i białka transportującego nazywa się indukcją. Narasta ona przez kilkanaście dni od rozpoczęcia przyjmowania ziela, a po jego odstawieniu ustępuje stopniowo. Lek rozkładany tą drogą jest usuwany szybciej, więc jego stężenie we krwi spada. Charakterystyka podaje, że kobicystat jest substratem CYP3A, więc induktor tego enzymu obniża jego stężenie; niższe stężenie kobicystatu oznacza słabsze hamowanie CYP3A i w następstwie niższe stężenie atazanawiru lub darunawiru.

„Przeciwskazane jest równoczesne podawanie z produktami leczniczymi, które są silnymi induktorami CYP3A z powodu możliwości utraty działania terapeutycznego. Dlatego nie należy podawać produktu Tybost równocześnie z produktami leczniczymi, do których między innymi należą (patrz punkty 4.4 i 4.5): […] produkty ziołowe: dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) […] Równoczesne podawanie kobicystatu i produktów leczniczych, które są silnymi induktorami CYP3A (takich jak dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum), ryfampicyna, karbamazepina, fenobarbital, fenytoina), może spowodować zmniejszenie stężenia kobicystatu w osoczu i tym samym stężenia wzmocnionego atazanawiru lub darunawiru, prowadząc do utraty działania terapeutycznego i możliwego powstania oporności (patrz punkt 4.3).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Tybost (kobicystat), tabletki powlekane, sekcja 4.3 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Tybost a inne leki”, Europejska Agencja Leków (EMA).

Charakterystyka Produktu Leczniczego — Tybost (kobicystat), tabletki powlekane, 4.3 i 4.5; ulotka dla pacjenta „Lek Tybost a inne leki”

Zbiór w wersji cytowalnej (zrzut z dnia deponowania, CC BY 4.0): doi.org/10.5281/zenodo.21532404