Piperyna: z czym nie łączyć? Interakcje z lekami i suplementami

Treść medyczna zweryfikowana przez farmaceutę: mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068.

W skrócie: Piperyna może zwiększać stężenie karbamazepiny. Nie łączyć suplementów zawierających piperynę z karbamazepiną bez konsultacji z lekarzem. Jeżeli lekarz zdecyduje o jednoczesnym stosowaniu, wskazane jest monitorowanie stężenia leku.

Ryzyko

Wysokie ryzyko Dowody: umiarkowany

Piperyna może zwiększać stężenie karbamazepiny

piperyna (czarny pieprz) × karbamazepina

Karbamazepina ma wąskie okno terapeutyczne: różnica między stężeniem skutecznym a toksycznym jest niewielka. W badaniu wzięło udział 20 chorych na padaczkę, leczonych karbamazepiną w stałej dawce — 300 mg albo 500 mg dwa razy na dobę, po 10 osób w każdej grupie. Pojedyncza dawka 20 mg piperyny istotnie zwiększyła w obu grupach pole pod krzywą stężenia leku oraz jego średnie stężenie w stanie stacjonarnym. W grupie przyjmującej 500 mg dwa razy na dobę wzrosło także stężenie maksymalne. Autorzy uznali, że piperyna może istotnie zwiększać biodostępność karbamazepiny po podaniu doustnym (Phytother Res 2009, PMID 19283724). Suplementy zawierają zwykle od 1 do 10 mg piperyny na porcję, czyli mniej niż podano w badaniu, a wpływu takich ilości nie oceniano.

Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć suplementów zawierających piperynę z karbamazepiną bez konsultacji z lekarzem. Jeżeli lekarz zdecyduje o jednoczesnym stosowaniu, wskazane jest monitorowanie stężenia leku.

Mechanizm

Mechanizm: Karbamazepina jest rozkładana głównie przez izoenzym CYP3A4 cytochromu P450. Piperyna hamuje ten enzym oraz glikoproteinę P w ścianie jelita. Gdy enzym pracuje wolniej, mniejsza część dawki zostaje rozłożona, zanim lek przedostanie się do krwi, więc jego stężenie może rosnąć mimo niezmienionej dawki. Objawy przedawkowania karbamazepiny to między innymi zawroty głowy, podwójne widzenie, niezborność ruchów i senność.

Źródło: Pattanaik S i wsp. Pharmacokinetic interaction of single dose of piperine with steady-state carbamazepine in epilepsy patients. Phytother Res 2009 (PMID 19283724). Mechanizm: Bhardwaj RK i wsp. J Pharmacol Exp Ther 2002 (PMID 12130727), badanie in vitro.

Wysokie ryzyko Dowody: umiarkowany

Piperyna może zwiększać stężenie fenytoiny

piperyna (czarny pieprz) × fenytoina

Fenytoina ma wąskie okno terapeutyczne, a jej stężenie rośnie nieproporcjonalnie do dawki, więc nawet niewielki wzrost wchłaniania może mieć znaczenie kliniczne. W badaniu z udziałem 20 chorych na padaczkę, leczonych fenytoiną w stałych dawkach, pojedyncza dawka 20 mg piperyny istotnie zwiększyła pole pod krzywą stężenia leku oraz jego stężenie maksymalne (Phytother Res 2006, PMID 16767797). Suplementy zawierają zwykle od 1 do 10 mg piperyny na porcję, czyli mniej niż podano w badaniu, a wpływu takich ilości nie oceniano.

Postępowanie opisane w źródle: Nie łączyć suplementów zawierających piperynę z fenytoiną bez konsultacji z lekarzem. Przy jednoczesnym stosowaniu wskazane jest monitorowanie stężenia leku.

Mechanizm

Mechanizm: Fenytoina jest rozkładana głównie przez izoenzymy CYP2C9 i CYP2C19, a nie przez CYP3A4. Autorzy badania wiążą wzrost jej stężenia ze zwiększonym wchłanianiem, a nie z wolniejszym rozkładem leku. Piperyna hamuje glikoproteinę P, czyli białko wypompowujące wchłonięte substancje z komórek jelita z powrotem do światła przewodu pokarmowego, więc do krwi przedostaje się większa część przyjętej dawki. Objawy przedawkowania fenytoiny to między innymi oczopląs, niezborność ruchów, zaburzenia mowy i senność.

Źródło: Pattanaik S i wsp. Effect of piperine on the steady-state pharmacokinetics of phenytoin in patients with epilepsy. Phytother Res 2006 (PMID 16767797); wniosek autorów: „piperine enhanced the bioavailability of phenytoin significantly, possibly by increasing the absorption”.

Ostrożność

Ostrożność Dowody: charakterystyka produktu leczniczego

Piperyna a macytentan — ostrożnie, zwłaszcza z niektórymi lekami

piperyna × macytentan

Charakterystyka leku Opsumit wymienia piperynę jako przykład umiarkowanego inhibitora enzymu CYP2C9. Zaleca ostrożność, gdy macytentan przyjmuje się jednocześnie z takim inhibitorem i z umiarkowanym inhibitorem CYP3A4, np. cyprofloksacyną, cyklosporyną, diltiazemem, erytromycyną albo werapamilem.

Postępowanie opisane w źródle: Jeśli przyjmujesz macytentan, powiedz lekarzowi o suplementach z piperyną albo ekstraktem z czarnego pieprzu, zwłaszcza gdy bierzesz też któryś z wymienionych leków. Nie zaczynaj takiego suplementu bez rozmowy z lekarzem. Nie zmieniaj samodzielnie dawki macytentanu.

Mechanizm

Mechanizm: Macytentan rozkładają w wątrobie głównie enzym CYP3A4 i w mniejszym stopniu CYP2C9. Gdy oba szlaki są hamowane naraz, stężenie leku we krwi może wzrosnąć, a z nim ryzyko działań niepożądanych.

Źródło: Charakterystyka Produktu Leczniczego Opsumit (Macitentanum), tabletki powlekane, Europejska Agencja Leków, punkt 4.5.

Potwierdza dokument urzędowy: „Należy również zachować ostrożność w przypadku jednoczesnego podawania macytentanu zarówno z umiarkowanym inhibitorem aktywności CYP3A4 (np. cyprofloksacyna, cyklosporyna, diltiazem, erytromycyna, werapamil), jak i umiarkowanym inhibitorem aktywności CYP2C9 (np. mikonazol, piperyna) (patrz punkt 4.4).” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Opsumit (Macitentanum), tabletki powlekane, sekcja 4.5, Europejska Agencja Leków (EMA).

Ostrożność Dowody: umiarkowany

Piperyna może zwiększać wchłanianie niektórych leków doustnych

piperyna (czarny pieprz) × leki będące substratami glikoproteiny P i CYP3A4

Piperynę dodaje się do suplementów po to, aby zwiększyć wchłanianie innych składników. Ten sam mechanizm dotyczy leków. U 12 zdrowych ochotników przyjmowanie 20 mg piperyny na dobę przez 10 dni zwiększyło stężenie maksymalne feksofenadyny z 406,9 do 767 ng/mL, a pole pod krzywą z 3403,7 do 5724,7 ng·h/mL (Eur J Clin Pharmacol 2017, PMID 27981349). Feksofenadyna posłużyła w tym badaniu jako substrat wskaźnikowy glikoproteiny P, co uprawdopodobnia podobny kierunek zmian dla innych leków transportowanych przez to białko — wielkości efektu dla nich nie mierzono. W hodowli komórek jelitowych Caco-2 piperyna hamowała także transport digoksyny i cyklosporyny A (J Pharmacol Exp Ther 2002, PMID 12130727), jednak jest to wynik z badania laboratoryjnego, a nie z badania u ludzi.

Postępowanie opisane w źródle: Osoby przyjmujące leki na stałe powinny skonsultować z lekarzem lub farmaceutą stosowanie suplementów zawierających piperynę, także wtedy, gdy piperyna jest jedynie dodatkiem do innego składnika. Przy jednoczesnym stosowaniu kilku preparatów z piperyną jej ilości sumują się.

Mechanizm

Mechanizm: Glikoproteina P wypompowuje wchłonięte substancje z komórek jelita z powrotem do światła przewodu pokarmowego, a izoenzym CYP3A4 rozkłada leki w ścianie jelita i w wątrobie. Piperyna hamuje oba te mechanizmy, więc do krwi przedostaje się większa część przyjętej dawki leku.

Źródło: Bedada SK, Boga PK. The influence of piperine on the pharmacokinetics of fexofenadine, a P-glycoprotein substrate, in healthy volunteers. Eur J Clin Pharmacol 2017 (PMID 27981349). Mechanizm: Bhardwaj RK i wsp. J Pharmacol Exp Ther 2002 (PMID 12130727), badanie in vitro.

Potwierdza dokument urzędowy: „Jeśli produkt Balversa jest podawany jednocześnie z umiarkowanym inhibitorem CYP2C9 lub silnym inhibitorem CYP3A4 (takim jak itrakonazol, ketokonazol, pozakonazol, worykonazol, flukonazol, mikonazol, cerytynib, klarytromycyna, telitromycyna, elwitegrawir, rytonawir, parytaprewir, sakwinawir, nefazodon, nelfinawir, typranawir, lopinawir, amiodaron, piperyna), należy zmniejszyć dawkę produktu Balversa do kolejnej niższej dawki w oparciu o tolerancję (patrz punkt 4.2). […] Umiarkowane inhibitory CYP3A4 (np. cyprofloksacyna, cyklosporyna, diltiazem, erytromycyna, werapamil) i umiarkowane inhibitory CYP2C9 (np. mikonazol i piperyna) należy podawać z zachowaniem ostrożności w przypadku jednoczesnego stosowania z produktem leczniczym Yuvanci.” — Charakterystyka Produktu Leczniczego Balversa (erdafitynib), tabletki powlekane; Yuvanci (makitentan i tadalafil), tabletki powlekane, sekcja 4.5 (Balversa) i 4.5 (Yuvanci: https://www.ema.europa.eu/pl/documents/product-information/yuvanci-epar-product-information_pl.pdf), Europejska Agencja Leków (EMA).

Informacja

Informacja Dowody: umiarkowany

Piperyna zwiększa biodostępność kurkuminy

kurkumina × piperyna (czarny pieprz)

Kurkumina wchłania się z przewodu pokarmowego w niewielkim stopniu, ponieważ jest szybko sprzęgana z kwasem glukuronowym w jelicie i w wątrobie, zanim zdąży przejść do krwi. Piperyna hamuje ten proces. W badaniu u ochotników jednoczesne podanie 20 mg piperyny i 2 g kurkuminy zwiększyło jej biodostępność — autorzy podali wzrost o 2000% (Planta Med 1998, PMID 9619120). Z tego powodu piperynę dodaje się do preparatów z kurkuminą. Ten sam mechanizm dotyczy jednak leków przyjmowanych doustnie, co opisano w osobnych wpisach o połączeniach piperyny z karbamazepiną, fenytoiną oraz z lekami będącymi substratami glikoproteiny P.

Postępowanie opisane w źródle: Połączenie kurkuminy z piperyną jest stosowane celowo, właśnie po to, by zwiększyć wchłanianie kurkuminy. W badaniu, na które powołuje się ten wpis, podawano 20 mg piperyny łącznie z 2 g kurkuminy. Osoba przyjmująca leki na stałe powinna skonsultować stosowanie preparatu z piperyną z lekarzem lub farmaceutą. U chorych na padaczkę leczonych karbamazepiną (Phytother Res 2009, PMID 19283724) i fenytoiną (Phytother Res 2006, PMID 16767797) pojedyncza dawka 20 mg piperyny istotnie zwiększyła stężenie leku. Dotyczy to również sytuacji, gdy piperyna jest wyłącznie dodatkiem i nie jest głównym składnikiem preparatu.

Mechanizm

Mechanizm: Kurkumina podlega intensywnemu sprzęganiu z kwasem glukuronowym w ścianie jelita i w wątrobie, co zmniejsza ilość substancji docierającej do krwi. Piperyna jest opisywana jako inhibitor glukuronidacji jelitowej i wątrobowej (Planta Med 1998, PMID 9619120). Hamowała ponadto glikoproteinę P w komórkach Caco-2 oraz izoenzym CYP3A4 w ludzkich mikrosomach wątrobowych (J Pharmacol Exp Ther 2002, PMID 12130727); są to wyniki in vitro, a nie wyniki badań u ludzi. Piperyna wpływa więc na te same jelitowe i wątrobowe szlaki usuwania substancji, które odpowiadają też za metabolizm wielu leków przyjmowanych doustnie.

Źródło: Shoba G i wsp. Influence of piperine on the pharmacokinetics of curcumin in animals and human volunteers. Planta Med 1998 (PMID 9619120) — „piperine, a known inhibitor of hepatic and intestinal glucuronidation”, „the increase in bioavailability was 2000%”; u ochotników 2 g kurkuminy z 20 mg piperyny. Mechanizm glikoproteiny P i CYP3A4: Bhardwaj RK i wsp. J Pharmacol Exp Ther 2002 (PMID 12130727), badanie in vitro. Interakcje lekowe przywołane w zaleceniu: Phytother Res 2009 (PMID 19283724), Phytother Res 2006 (PMID 16767797).

Brak substancji na tej stronie nie znaczy, że połączenie jest bezpieczne — znaczy, że nie mamy o nim wpisu.

Ważne: Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny, nie zastępuje porady lekarza ani farmaceuty. Suplementy diety nie są lekami i nie służą leczeniu. Przed łączeniem suplementów z lekami skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą — nie modyfikuj terapii samodzielnie.

Część treści w tej sekcji została wygenerowana z pomocą sztucznej inteligencji (AI) na podstawie źródeł naukowych — zgodnie z zasadami redakcyjnymi SuplerMed. Nie stanowi porady medycznej: przed zastosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.

Sprawdzanie zestawień jest wstrzymane. Nie porównujemy teraz wpisanych leków i suplementów między sobą, więc brak ostrzeżenia nie oznacza braku interakcji. Opisy poszczególnych par, podpisane przez farmaceutę, są w bazie interakcji. Zanim połączysz leki z suplementami, zapytaj lekarza lub farmaceutę.