Kolagen - typy, zrodla i jak wybrac
Kolagen — czym jest
Kolagen to główne białko strukturalne tkanki łącznej — buduje m.in. skórę, ścięgna, więzadła, chrząstki i kości. Jest najobficiej występującym białkiem w organizmie człowieka. W suplementach diety stosuje się najczęściej hydrolizat kolagenu (kolagen rozłożony do krótszych łańcuchów — peptydów), który lepiej rozpuszcza się w wodzie.
Typy kolagenu
- Typ I — dominuje w skórze, kościach, ścięgnach i więzadłach.
- Typ II — główny składnik chrząstki stawowej.
- Typ III — obecny m.in. w skórze i naczyniach, często współwystępuje z typem I.
Preparaty różnią się typem kolagenu oraz źródłem, z którego go pozyskano.
Status regulacyjny w Unii Europejskiej
To istotna informacja dla świadomego wyboru. EFSA nie zatwierdziła dla kolagenu żadnego oświadczenia zdrowotnego — wnioski dotyczące m.in. zdrowia stawów i skóry zostały ocenione negatywnie (nie wykazano związku przyczynowo-skutkowego wymaganego przez przepisy). Z tego powodu w niniejszym przewodniku nie przypisujemy kolagenowi działania zdrowotnego.
Dla porządku: autoryzowane oświadczenie EFSA dotyczy natomiast witaminy C, która „przyczynia się do prawidłowej produkcji kolagenu w celu zapewnienia prawidłowego funkcjonowania skóry, kości, chrząstki, dziąseł, zębów i naczyń krwionośnych". Jest to jednak oświadczenie dla witaminy C, a nie dla suplementów kolagenu.
Źródła i formy
- Kolagen wołowy i wieprzowy — najczęściej typ I i III, pozyskiwany ze skór i kości.
- Kolagen rybi (morski) — głównie typ I, o mniejszej masie cząsteczkowej; alternatywa dla osób unikających wołowiny/wieprzowiny.
- Kolagen z kurczaka — źródło typu II (chrząstka).
Przy porównywaniu preparatów warto zwracać uwagę na typ kolagenu, źródło, stopień hydrolizy (peptydy) oraz porcję w gramach — a nie wyłącznie na nazwę handlową. Kolagen jako białko nie zawiera pełnego zestawu aminokwasów egzogennych, więc nie zastępuje pełnowartościowego źródła białka w diecie.
Bezpieczeństwo
Hydrolizat kolagenu jest zwykle dobrze tolerowany. Ostrożność wskazana jest u osób z alergią na źródło pochodzenia (np. ryby, jaja przy niektórych preparatach). Przy chorobach przewlekłych lub przyjmowaniu leków, a także w ciąży i podczas karmienia, warto skonsultować suplementację z lekarzem lub farmaceutą.
Informacje zawarte w artykule mają charakter wyłącznie edukacyjny i nie stanowią porady medycznej ani farmaceutycznej. Nie zastępują konsultacji z lekarzem lub farmaceutą. Przed zmianą suplementacji skonsultuj się ze specjalistą.