CLA (sprzężony kwas linolowy)
Wzór sumaryczny: C18H32O2 · PubChem CID 5280644
Jak działa
CLA (sprzężony kwas linolowy) to grupa izomerów kwasu linolowego (omega-6), występujących naturalnie m.in. w mięsie przeżuwaczy i nabiale, reklamowanych w kontekście odchudzania i składu ciała. W Unii Europejskiej brak autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych — nie przypisuje się mu potwierdzonego działania, w szczególności na redukcję masy ciała; badania u ludzi są niejednoznaczne.
Ciąża i karmienie piersią
Sprzężony kwas linolowy badano u kobiet karmiących piersią, a powodem była obawa wywodząca się z badań na zwierzętach: u przeżuwaczy CLA zmniejsza wytwarzanie tłuszczu mleka, co przy matce karmiącej oznaczałoby mniej tłuszczu dla dziecka.
W badaniu z randomizacją i podwójnie ślepą próbą dwanaście kobiet karmiących otrzymywało kolejno 4 g oleju krokoszowego, 2 g CLA z 2 g oleju krokoszowego albo 4 g CLA. Stężenie CLA w tłuszczu mleka rosło wraz z dawką, natomiast składu makroskładników mleka ani ilości mleka wypijanego przez niemowlę suplementacja nie zmieniła. Autorzy podkreślają, że wynik ten nie potwierdził ani obserwacji ze zwierząt, ani ich własnej wcześniejszej pracy u ludzi (PMID 17610100). Badanie objęło jednak dwanaście kobiet i trwało po pięć dni na każdą dawkę — to za mało, by orzekać o bezpieczeństwie dłuższego przyjmowania.
Badań nad przyjmowaniem CLA przez kobiety w ciąży nie znaleziono. Decyzję o przyjmowaniu preparatu w ciąży i podczas karmienia piersią podejmuje się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
CLA jest na ogół dobrze tolerowany; opisywane działania niepożądane są w większości łagodne i dotyczą przewodu pokarmowego: dolegliwości i ból brzucha, zaparcia, biegunka, luźne stolce, nudności, wymioty, niestrawność. Opisano trzy przypadki zapalenia wątroby u osób przyjmujących CLA; związku przyczynowego nie ustalono jednoznacznie, ponieważ stosowanych preparatów nie zbadano pod kątem obecności zanieczyszczeń. Część badań opisuje niekorzystny wpływ niektórych izomerów CLA na profil lipidowy: spadek stężenia cholesterolu HDL i wzrost stężenia lipoproteiny(a); wyniki są niespójne. Izomer t10,c12-CLA opisywano jako pogarszający wrażliwość na insulinę i podwyższający stężenie cukru we krwi u mężczyzn z otyłością i zespołem metabolicznym. Opisywano możliwy wzrost niektórych wskaźników stresu oksydacyjnego; efekt wymaga potwierdzenia w dalszych badaniach. Redukcję masy ciała najlepiej opierać na diecie i aktywności fizycznej, a nie na suplemencie. Przed zastosowaniem wskazana jest konsultacja z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza w ciąży, podczas karmienia piersią oraz przy chorobach wątroby.
Źródła
NIH Office of Dietary Supplements, „Dietary Supplements for Weight Loss" (Health Professional Fact Sheet), aktualizacja 18 maja 2022 r., sekcja „Conjugated Linoleic Acid" → „Safety". Rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych UE (rozporządzenie (WE) nr 1924/2006) — brak autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego dla CLA.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.