Białko sojowe
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Jak działa
Białko sojowe zawiera wszystkie aminokwasy egzogenne, czyli te, których organizm nie wytwarza sam. Ich proporcje różnią się jednak od białek mleka i jaja: w analizie dziesięciu handlowych izolatów roślinnych, wśród nich sojowego, zawartość aminokwasów egzogennych była niższa niż w serwatce, kazeinie i białku jaja (PMID 30167963). Preparaty różnią się stopniem oczyszczenia — koncentrat zawiera więcej węglowodanów soi, izolat jest bardziej oczyszczony.
Przeciwwskazania
Nie stosować przy alergii na soję.
Ciąża i karmienie piersią
Zapotrzebowanie na białko rośnie w ciąży i w okresie karmienia piersią. Do wartości odniesienia dla kobiet niebędących w ciąży, wynoszącej 0,83 g na kilogram masy ciała na dobę, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności dolicza 1 g na dobę w pierwszym trymestrze, 9 g w drugim i 28 g w trzecim. W okresie karmienia piersią dolicza 19 g na dobę przez pierwsze sześć miesięcy i 13 g po ich upływie (EFSA, 2012; DOI 10.2903/j.efsa.2012.2557). Wartości te odnoszą się do białka ogółem, niezależnie od jego źródła.
Zwiększone zapotrzebowanie pokrywa się przede wszystkim dietą, a nie preparatem. Przegląd Cochrane obejmujący siedemnaście badań i 9030 kobiet rozróżnia dwa rodzaje preparatów, a granicą jest jedna czwarta energii pochodzącej z białka. W preparacie zbilansowanym energetycznie białko dostarcza mniej niż jedną czwartą energii, a taka suplementacja wiązała się z mniejszym ryzykiem urodzenia dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego (RR 0,79; 95% CI 0,69–0,90; siedem badań, 4408 kobiet). W preparacie wysokobiałkowym białko dostarcza jej więcej — i do tej grupy należy odżywka, w której białko jest jedynym znaczącym składnikiem. Preparat wysokobiałkowy oceniło w przeglądzie jedno badanie, przeprowadzone wśród kobiet niedożywionych: ryzyko urodzenia dziecka zbyt małego było w nim większe (RR 1,58; 95% CI 1,03–2,41; 505 kobiet w tej analizie spośród 1051 w badaniu). Autorzy przeglądu stwierdzają, że suplementacja wysokobiałkowa nie wydaje się korzystna i może być szkodliwa dla płodu (PMID 26031211). Przegląd nie znalazł badania takiej suplementacji u kobiet dobrze odżywionych.
Osobną kwestią są izoflawony, które preparaty sojowe mogą zawierać. Ocena ich bezpieczeństwa przeprowadzona przez Urząd dotyczyła kobiet w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. Ciąży ani karmienia piersią nie obejmuje (EFSA, 2015). O wpływie izoflawonów z suplementów w tych okresach ocena ta nie mówi nic. Izoflawony z diety matki przenikają do mleka. W pilotażowym badaniu z randomizacją spożywanie przez sześć dni 250 ml napoju sojowego, zawierającego 12 mg izoflawonów, zwiększało zawartość genisteiny i daidzeiny w mleku do 12 nmol/l — co u czteromiesięcznego niemowlęcia odpowiada szacowanej ekspozycji 9,6 nmol na dobę (PMID 28391283). Badanie dotyczyło napoju spożywczego, nie preparatu izoflawonowego, a grupa liczyła osiemnaście kobiet.
Przed zastosowaniem preparatu białkowego w ciąży i w okresie karmienia piersią należy skonsultować się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Preparaty sojowe mogą zawierać izoflawony — związki roślinne o budowie zbliżonej do estrogenów; ich bezpieczeństwo u kobiet w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie oceniała EFSA (DOI:10.2903/j.efsa.2015.4246). Przy chorobach hormonozależnych, w trakcie leczenia onkologicznego oraz przy chorobach tarczycy stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem. Przy chorobach nerek wysoka podaż białka wymaga ostrożności. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.
Źródła
PMID:30167963; DOI:10.2903/j.efsa.2015.4246
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2015.4246 · https://doi.org/10.2903/j.efsa.2012.2557 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30167963/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26031211/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28391283/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.