L-arginina (i L-cytrulina)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Wzór sumaryczny: C6H14N4O2 · PubChem CID 6322
Jak działa
L-arginina jest aminokwasem obecnym w produktach białkowych — zwłaszcza odzwierzęcych — oraz w orzechach; typowa podaż z diety wynosi 4–5 g na dobę. Powstaje również z cytruliny, głównie w nerkach. Część argininy ulega przemianie do tlenku azotu, cząsteczki rozszerzającej naczynia krwionośne. Arginina stanowi także substrat syntezy kreatyny. Należy zaznaczyć, że dla L-argininy ani L-cytruliny nie ma w Unii Europejskiej autoryzowanych oświadczeń zdrowotnych, dlatego nie można im przypisywać potwierdzonego działania, na przykład na wydolność czy „pompę mięśniową".
Dawkowanie
Nie ustalono dawki referencyjnej. W badaniach porównujących samą argininę z placebo stosowano najczęściej 2–10 g na dobę w pojedynczej dawce, a w schematach podzielonych do 20 g na dobę w trzech dawkach (NIH ODS, Dietary Supplements for Exercise and Athletic Performance — Health Professional Fact Sheet, dostęp 2026-09-21).
Przeciwwskazania
Nadwrażliwość na składnik preparatu. Przebyty zawał serca — nie stosować. Z ostrożności ograniczenie to odnosi się również do choroby niedokrwiennej serca, choć badanie, z którego wynika ta przesłanka, objęło wyłącznie pacjentów po świeżym zawale. Równoczesne stosowanie azotanów, donorów tlenku azotu lub inhibitorów PDE5 — ryzyko nadmiernego spadku ciśnienia tętniczego. Wiek rozwojowy — brak danych o bezpieczeństwie. Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią omawia osobna część monografii.
Ciąża i karmienie piersią
Twierdzenie, że danych o stosowaniu L-argininy w ciąży nie ma, jest nieścisłe. Aminokwas ten podawano kobietom ciężarnym w licznych badaniach z randomizacją, zebranych następnie w zbiorczych analizach. Badania te prowadzono jednak w sytuacjach klinicznych — u kobiet z nadciśnieniem w ciąży albo z ograniczeniem wzrastania płodu — pod nadzorem lekarskim i jako element postępowania medycznego, nie jako samodzielną suplementację u kobiet zdrowych. Stosowano w nich dawki doustne zwykle poniżej 4 g na dobę, a w części badań preparat podawano dożylnie (PMID 34815460, PMID 35667267).
Wyniki tych badań pozostają tu pominięte: dotyczą postępowania w powikłaniach ciąży, a suplement diety nie jest lekiem i takiego działania mu się nie przypisuje. Dane te nie odpowiadają również na pytanie, czy zdrowa kobieta w ciąży może przyjmować preparat z L-argininą bez wskazania lekarza. Nie znoszą przy tym ograniczeń opisanych w części o przeciwwskazaniach: preparatu nie stosuje się po przebytym zawale serca, a łączenia go z lekami obniżającymi ciśnienie tętnicze, azotanami oraz inhibitorami PDE5 nie podejmuje się bez konsultacji.
Dla okresu karmienia piersią badań nad przyjmowaniem preparatu nie znaleziono. Stosowanie w obu tych okresach ustala się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Spożycie do 9 g na dobę przez kilka dni lub tygodni jest w piśmiennictwie opisywane jako dobrze tolerowane. Przy dawkach 9–30 g na dobę najczęściej opisywane działania niepożądane to dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego — biegunka i nudności — oraz niewielkie obniżenie ciśnienia tętniczego (NIH ODS, 2024). Wielkość tego wpływu mierzono osobno: w zbiorczej analizie badań z randomizacją, obejmującej dawki od 4 do 24 g na dobę, L-arginina obniżała ciśnienie skurczowe średnio o 5,4 mm Hg, a rozkurczowe o 2,7 mm Hg (PMID 22137067). Bezpieczeństwa stosowania dużych dawek dłużej niż 3 miesiące nie zbadano (NIH ODS, 2024). W badaniu z randomizacją, obejmującym pacjentów po pierwszym w życiu, świeżym zawale serca z uniesieniem odcinka ST, podawanie L-argininy w dawce 3 g trzy razy na dobę przez 6 miesięcy nie wpłynęło ani na frakcję wyrzutową serca, ani na sztywność naczyń. W grupie otrzymującej aminokwas zmarło 6 uczestników, czyli 8,6%, wobec braku zgonów w grupie placebo; ze względów bezpieczeństwa komisja nadzorująca zamknęła rekrutację przed planowanym terminem (PMID 16391217). Z uwagi na ryzyko niedociśnienia oraz wspólny punkt uchwytu w szlaku tlenku azotu nie należy bez konsultacji łączyć L-argininy z lekami obniżającymi ciśnienie tętnicze, azotanami ani inhibitorami PDE5, czyli lekami stosowanymi w zaburzeniach erekcji. Stosowanie w ciąży i podczas karmienia piersią omawia osobna część monografii. Dla dzieci i młodzieży danych brak. Osoby przyjmujące leki na stałe oraz osoby z chorobami nerek lub wątroby powinny skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą.
Źródła
16391217 27753625 17513449 22137067 23075551; PMID 34815460 i 35667267 (metaanalizy L-argininy u kobiet ciężarnych); PMID 19359073 (badanie z randomizacją przy ograniczeniu wzrastania płodu); NIH ODS, Dietary Supplements for Exercise and Athletic Performance — Health Professional Fact Sheet, aktualizacja 2024-04-01, dostęp 2026-09-20 (sekcja Safety: tolerancja do 9 g/d, działania niepożądane przy 9–30 g/d, brak danych powyżej 3 miesięcy)
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22137067/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16391217/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34815460/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35667267/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19359073/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/27753625/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/17513449/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23075551/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.