Chaga (Inonotus obliquus)
Jak działa
Chaga, czyli błyskoporek podkorowy (Inonotus obliquus), to grzyb pasożytujący na brzozach i innych drzewach. W suplementach diety występuje jako sproszkowany owocnik albo jego wyciąg wodny lub etanolowy.
W unijnym katalogu nowej żywności owocnik chagi oraz jego wyciągi wodne i etanolowe nie są nową żywnością, jeśli występują w suplementach diety. W innej żywności niż suplementy diety owocnik chagi uznano za nową żywność. W unijnym rejestrze oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych nie odnaleziono żadnego wpisu dotyczącego chagi, więc chaga nie ma dopuszczonego oświadczenia zdrowotnego.
Źródła w diecie i niedobór
W Unii Europejskiej owocnik chagi poza suplementami diety jest nową żywnością. Ten opis nie obejmuje stosowania chagi jako żywności.
Dawkowanie
W Unii Europejskiej nie określono zalecanej ani górnej dopuszczalnej dawki chagi w suplementach diety. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie.
Kanadyjskie Ministerstwo Zdrowia (Health Canada) w monografii z 2025 r. dopuszcza w produktach dla dorosłych od 18 lat nie więcej niż 3,6 g suszonego surowca na dobę. Limit jest ten sam dla proszku, proszku standaryzowanego, wyciągów wodnych i wyciągów etanolowych. Monografia nie obejmuje żywności.
Przeciwwskazania
Chagi nie stosuje się przy nadwrażliwości na nią ani na którykolwiek składnik preparatu. Monografia Health Canada obejmuje wyłącznie osoby dorosłe od 18 lat. Ten opis nie obejmuje danych o stosowaniu preparatów u dzieci i młodzieży. Preparatów nie należy podawać dzieciom i młodzieży bez porady lekarza.
Ciąża i karmienie piersią
Monografia Health Canada zaleca, by kobiety w ciąży i karmiące piersią przed zastosowaniem produktu z chagą zasięgnęły porady lekarza lub farmaceuty. Ten opis nie obejmuje danych z badań nad stosowaniem chagi w ciąży i w okresie karmienia piersią.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Chaga zawiera bardzo dużo szczawianów. Opisano trzy przypadki nefropatii szczawianowej, czyli uszkodzenia nerek przez złogi szczawianu wapnia, u osób długotrwale przyjmujących sproszkowaną chagę. U 72-letniej kobiety, która przez 6 miesięcy przyjmowała od 4 do 5 łyżeczek proszku dziennie, czynność nerek pogorszyła się na tyle, że konieczne było leczenie dializami. 49-letni mężczyzna przez 4 lata przyjmował 3 g proszku dziennie, zgodnie z zaleceniem producenta, a przez kolejny rok 9 g dziennie. Rozwinęła się u niego schyłkowa niewydolność nerek. Nerki nie odzyskały czynności i pacjent wymaga stałych dializ. Według autorów spożywał on dziennie od 2 do 5 razy więcej szczawianów niż przy zwykłej diecie. Podają też, że zawartość szczawianów w proszkach trzech producentów wynosiła od 2,8 do 14,2 g na 100 g. U 69-letniego mężczyzny, który przez 3 miesiące przyjmował od 10 do 15 g proszku i 500 mg witaminy C dziennie, wystąpiło ostre uszkodzenie nerek z zespołem nerczycowym. Miesiąc po rozpoczęciu leczenia dializami i dużymi dawkami glikokortykosteroidów nerki odzyskały czynność. We wszystkich trzech przypadkach w nerkach stwierdzono kryształy szczawianu. Autorzy jednego z opisów uznali chagę za potencjalny czynnik ryzyka przewlekłej choroby nerek.
Autorzy opisu 49-letniego pacjenta wymieniają też inne przyczyny nefropatii szczawianowej, między innymi witaminę C, zwiększone wchłanianie szczawianów w chorobach jelit i przebyte operacje przewodu pokarmowego. Osoby z chorobami nerek, z kamicą nerkową w wywiadzie, po operacjach przewodu pokarmowego oraz osoby przyjmujące duże dawki witaminy C nie powinny stosować chagi bez konsultacji z lekarzem. Opisy przypadków nie pozwalają ustalić dawki chagi bezpiecznej dla nerek. Nie należy przekraczać porcji podanej na etykiecie. Opisane uszkodzenia nerek wystąpiły po okresie od 3 miesięcy do kilku lat stosowania. Osoby przyjmujące chagę regularnie powinny omówić z lekarzem kontrolę czynności nerek. Pogorszenie wyników badań nerek albo obrzęki w czasie stosowania preparatu wymagają przerwania stosowania i kontaktu z lekarzem.
Według opracowania Memorial Sloan Kettering Cancer Center wyciąg z chagi hamował zlepianie płytek krwi w badaniu na myszach, a w badaniach laboratoryjnych nasilał obniżanie stężenia glukozy. Znaczenie kliniczne tych wyników nie jest znane. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe, leki przeciwpłytkowe albo leki przeciwcukrzycowe powinny przed zastosowaniem chagi skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Ten opis nie obejmuje badań interakcji chagi z lekami u ludzi. Osoby przyjmujące leki na stałe powinny omówić stosowanie preparatu z lekarzem lub farmaceutą. Część suplementów łączy chagę z innymi grzybami. Ostrzeżenia dotyczące tych grzybów opisują ich własne monografie. W razie działań niepożądanych należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje ani leczenia zaleconego przez lekarza, ani zróżnicowanej diety.
Toksyczność u psów i kotów
W badaniu na szczurach rasy Wistar podawano sproszkowaną chagę w dwóch dawkach. Mniejsza wynosiła 1281,6 mg na kilogram masy ciała i odpowiadała 183 mg szczawianów na kilogram. Większa była trzykrotnie wyższa i wynosiła 3844,8 mg na kilogram i odpowiadała 549 mg szczawianów na kilogram. Dawki wyznaczono na podstawie opublikowanego wcześniej opisu przypadku u człowieka, celowo zwiększając dawkę szczawianów około 30 razy względem odpowiednika ludzkiego. Badanie trwało 16 tygodni. Obie dawki zmniejszały końcową masę ciała szczurów w porównaniu z grupą kontrolną. Przy większej dawce szczury miały też więcej białka w moczu, a w nerkach stwierdzono złogi szczawianów i uszkodzenie kanalików nerkowych. Autorzy uznali, że duże dawki chagi mogą uszkadzać nerki przez dużą zawartość szczawianów.
To nie jest porada weterynaryjna. Jeżeli zwierzę połknęło tę substancję, skontaktuj się niezwłocznie z lekarzem weterynarii.
Źródła
Health Canada, Natural and Non-prescription Health Products Directorate. Natural Health Product Monograph: Mushrooms, 31 października 2025 r., https://webprod.hc-sc.gc.ca/nhpid-bdipsn/atReq?atid=mushrooms.champignons&lang=eng. Katalog nowej żywności Unii Europejskiej, wpis POL-NF-00430 „Inonotus obliquus (Fr.) Pilát.”, status NOT_NOVEL_IN_FOOD_SUPPLEMENTS. Kikuchi Y, Seta K, Ogawa Y, Takayama T i wsp. Chaga mushroom-induced oxalate nephropathy. Clinical Nephrology 2014, tom 81, nr 6, s. 440–444, doi:10.5414/CN107655, PMID 23149251. Lee S, Lee HY, Park Y, Ko EJ i wsp. Development of End Stage Renal Disease after Long-Term Ingestion of Chaga Mushroom: Case Report and Review of Literature. Journal of Korean Medical Science 2020, tom 35, nr 19, e122, doi:10.3346/jkms.2020.35.e122, PMID 32419395. Kwon O, Kim Y, Paek JH, Park WY i wsp. Chaga mushroom-induced oxalate nephropathy that clinically manifested as nephrotic syndrome: A case report. Medicine (Baltimore) 2022, tom 101, nr 10, e28997, doi:10.1097/MD.0000000000028997, PMID 35451393. Lee S, Cui S, Fang X, Lee H i wsp. Kidney Injury Induced by High-Dose Chaga Mushroom Consumption: Experimental Evidence in a Rat Model. Journal of Korean Medical Science 2026, tom 41, nr 3, e37, doi:10.3346/jkms.2026.41.e37, PMID 41555803. Memorial Sloan Kettering Cancer Center, About Herbs: Chaga Mushroom, aktualizacja 20 lutego 2023 r., https://www.mskcc.org/cancer-care/integrative-medicine/herbs/chaga-mushroom.
https://doi.org/10.5414/cn107655 · https://doi.org/10.3346/jkms.2020.35.e122 · https://doi.org/10.1097/md.0000000000028997 · https://doi.org/10.3346/jkms.2026.41.e37 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23149251/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32419395/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35451393/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41555803/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.