Glukozamina
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Wzór sumaryczny: C6H13NO5 · PubChem CID 439213
Jak działa
Glukozamina jest aminocukrem naturalnie obecnym w organizmie, składnikiem łańcuchów glikozaminoglikanów, które budują macierz chrząstki stawowej oraz wchodzą w skład płynu maziowego. Mechanizm jej działania pozostaje nieznany, co stwierdza wprost charakterystyka zarejestrowanego produktu leczniczego zawierającego tę substancję; w badaniach in vitro oraz in vivo obserwowano natomiast pobudzanie komórek chrząstki do wytwarzania glikozaminoglikanów i proteoglikanów. W wykazie unijnym glukozamina nie posiada autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego — Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności rozpatrywał oświadczenie o utrzymaniu prawidłowego stanu stawów i nie uznał związku przyczynowo-skutkowego za wykazany. Ta sama substancja wchodzi w Polsce w skład produktów leczniczych wydawanych z przepisu lekarza, przy czym suplement diety lekiem nie jest i leczeniu nie służy; ból stawów wymaga oceny lekarskiej.
Dawkowanie
Dawka dobowa stosowana najczęściej wynosi 1500 mg siarczanu glukozaminy, co odpowiada 1178 mg glukozaminy i pokrywa się z dawką dobową zarejestrowanego produktu leczniczego, przyjmowaną jednorazowo. Deklaracje na opakowaniach bywają jednak niejednolite — podana masa dotyczy niekiedy soli, nie zaś samej glukozaminy — wobec czego rozstrzyga zawartość wskazana w oznakowaniu. U osób z zaburzeniami czynności nerek lub wątroby badań nie przeprowadzono i zaleceń dawkowania nie ustalono, co czyni konsultację lekarską warunkiem stosowania preparatu w tych grupach. Porcji zalecanej do spożycia, podanej przez wytwórcę w oznakowaniu, nie należy przekraczać.
Przeciwwskazania
Stosowanie preparatu jest przeciwwskazane przy uczuleniu na skorupiaki, ponieważ glukozaminę pozyskuje się zwykle z ich pancerzy, co czyni możliwą reakcję alergiczną; skorupiaki użyte jako składnik wskazuje się w wykazie składników, wyróżnione pismem odróżniającym je od reszty wykazu (art. 21 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1169/2011), a wobec braku informacji o pochodzeniu preparatu przyjmować nie należy. Część preparatów zawiera glukozaminę pozyskiwaną z fermentacji grzybowej, wolną od skorupiaków; Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności odnotował dostępność takiego preparatu w Unii Europejskiej w opinii z 2009 roku, a farmakopea amerykańska w ogóle nie wiąże glukozaminy ze skorupiakami. Przeciwwskazanie dotyczy preparatów z surowca skorupiakowego. Przeciwwskazaniem pozostaje również nadwrażliwość na glukozaminę lub którykolwiek ze składników preparatu. Wyłączone ze stosowania są ciąża i okres karmienia piersią, wobec braku danych o bezpieczeństwie w tych okresach, oraz wiek poniżej 18 lat.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Jednoczesne przyjmowanie glukozaminy i doustnych leków przeciwzakrzepowych z grupy kumaryn, do której należą zarejestrowane w Polsce acenokumarol i warfaryna, wymaga konsultacji lekarskiej. W ramach nadzoru nad bezpieczeństwem farmakoterapii zgromadzono ponad 40 opisów przypadków wzrostu wartości INR po rozpoczęciu przyjmowania glukozaminy; dotyczyły one przede wszystkim warfaryny, a w przytoczonym piśmiennictwie odnotowano również zgłoszenie interakcji z acenokumarolem. Wzrost INR pozostawał zwykle bezobjawowy, w części przypadków dochodziło jednak do krwotoków o różnej lokalizacji, a w jednym z opisów następstwem krwotoku był trwały stan wegetatywny. Za istnieniem interakcji przemawia dodatkowo obserwacja, że po odstawieniu glukozaminy wartości INR zaczynały w większości przypadków wracać do normy, natomiast poziomu ryzyka nie udało się określić wobec niewystarczającej liczby danych. W cukrzycy oraz przy zaburzeniach tolerancji glukozy wskazane są oznaczenie stężenia glukozy we krwi i ocena zapotrzebowania na insulinę przed rozpoczęciem stosowania preparatu, a następnie kontrola okresowa, ponieważ opisywano pogorszenie wyrównania glikemii. Ostrożności wymaga stosowanie preparatu u osób chorych na astmę, u których opisywano zaostrzenia choroby po włączeniu glukozaminy, ustępujące po odstawieniu glukozaminy. Nasilenie objawów astmatycznych, obrzęk twarzy lub pokrzywka stanowią wskazanie do przerwania stosowania preparatu i kontaktu z lekarzem. Przy znanych czynnikach ryzyka chorób układu krążenia zaleca się kontrolę stężenia lipidów, jako że obserwowano przypadki zwiększenia stężenia cholesterolu. Rzadziej opisywano zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych oraz żółtaczkę. Glukozamina może ponadto zwiększać wchłanianie tetracyklin i ich stężenie we krwi, przy czym znaczenie kliniczne tej interakcji pozostaje prawdopodobnie ograniczone.
Źródła
ChPL Dolenio (RPL, glukozamina) pkt 2, 4.2-4.6, 4.8, 5.1; EFSA Journal 2011;9(12):2473; EFSA Journal 2011;9(12):2476 i 2012;10(5):2691; EFSA Journal 2009;1099
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2011.2473 · https://doi.org/10.2903/j.efsa.2011.2476
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.