Gurmar (Gymnema sylvestre)
Jak działa
Gurmar (Gymnema sylvestre) to wieloletnie pnącze pochodzące z Azji, Afryki i Australii, którego liście od dawna stosuje się w medycynie tradycyjnej. Surowcem suplementów są liście i wyciągi z nich. Najbardziej charakterystycznymi składnikami są kwasy gymnemowe, należące do saponin triterpenowych. W badaniach laboratoryjnych kwasy gymnemowe wiążą się z ludzkimi receptorami słodkiego smaku i hamują ich aktywację, a obserwacje u zwierząt i ludzi wskazują, że składniki gurmaru mogą tłumić odczuwanie słodyczy. Według bazy LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia ogólnej skuteczności gurmaru w leczeniu cukrzycy nie wykazano, a w Stanach Zjednoczonych nie zatwierdzono go do leczenia żadnej choroby. Produkty z gurmarem są przy tym słabo standaryzowane pod względem czystości i stężenia wyciągu. Dla gurmaru nie dopuszczono w Unii Europejskiej żadnego oświadczenia zdrowotnego.
Dawkowanie
Dla suplementów diety zawierających gurmar nie ustalono w Unii Europejskiej ani zalecanego spożycia, ani górnego dopuszczalnego poziomu spożycia. Europejska Agencja Leków nie opracowała dla tej rośliny monografii ziołowej. Produkty różnią się stężeniem wyciągu i zawartością kwasów gymnemowych. Porcję dzienną podaje producent na etykiecie i nie należy jej przekraczać, ponieważ uszkodzenie wątroby może być częstsze przy większych dawkach.
Przeciwwskazania
Gurmaru nie stosuje się przy nadwrażliwości na ten surowiec ani na którykolwiek składnik preparatu. Osoby leczone z powodu cukrzycy nie powinny stosować gurmaru bez nadzoru lekarza. Dotyczy to zwłaszcza osób przyjmujących insulinę lub inne leki obniżające stężenie glukozy we krwi. Gurmar nie zastępuje leczenia cukrzycy, a leków nie odstawia się ani nie zmniejsza ich dawek bez decyzji lekarza. Osoby z chorobą wątroby nie powinny stosować gurmaru bez porozumienia z lekarzem. Bezpieczeństwa stosowania w ciąży, w okresie karmienia piersią i u dzieci nie udokumentowano, dlatego w tych grupach gurmaru się nie stosuje.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Według bazy LiverTox amerykańskich Narodowych Instytutów Zdrowia działania niepożądane gurmaru w zwykle stosowanych dawkach występują niezbyt często, a należą do nich nudności, dolegliwości ze strony jamy brzusznej, biegunka, ból głowy i wysypka. Bezpieczeństwo długotrwałego stosowania u ludzi jest słabo udokumentowane. Nie oceniono u ludzi ani skutków długotrwałego stosowania, ani skutków większych dawek. Opisano rzadkie, pojedyncze przypadki klinicznie jawnego uszkodzenia wątroby u osób przyjmujących gurmar. Powiązanie z samą rośliną było zwykle słabe, a w części przypadków rozważano udział zanieczyszczeń preparatu. LiverTox ocenia gurmar jako możliwą, rzadką przyczynę takiego uszkodzenia (ocena D). Uszkodzenie może być częstsze i cięższe u osób przyjmujących większe dawki oraz u osób z istniejącą już chorobą wątroby. Żółtaczka, świąd skóry, ciemny mocz, silne zmęczenie, utrata apetytu albo ból w prawym podżebrzu wymagają przerwania stosowania i konsultacji lekarskiej. U osób przyjmujących leki obniżające stężenie glukozy we krwi jednoczesne stosowanie gurmaru może zwiększać ryzyko niedocukrzenia. Drżenie, zlewne poty albo nagłe osłabienie mogą świadczyć o niedocukrzeniu i wymagają niezwłocznego spożycia cukru prostego oraz kontaktu z lekarzem. Splątanie, senność albo utrata przytomności wymagają wezwania pomocy medycznej; osobie z zaburzeniami świadomości nie podaje się niczego doustnie. Osoby przyjmujące jakiekolwiek leki powinny omówić stosowanie gurmaru z lekarzem lub farmaceutą. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanego sposobu żywienia.
Źródła
NIH LiverTox, Gymnema, aktualizacja z 28 października 2024 r. Wykaz monografii ziołowych Europejskiej Agencji Leków, w którym nie ma pozycji dla Gymnema sylvestre. Rejestr oświadczeń zdrowotnych Unii Europejskiej (oświadczenia dopuszczone i odrzucone), w którym nie ma wpisu dla Gymnema.
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.