Kazeina
Jak działa
Kazeina to główne, wolno trawione białko mleka — w żołądku tworzy żel, co spowalnia jego opróżnianie i prowadzi do przedłużonego, umiarkowanego wzrostu stężenia aminokwasów we krwi, w odróżnieniu od szybko trawionej serwatki (Boirie i wsp., PNAS 1997; PMID 9405716). W tym samym badaniu kazeina hamowała rozpad białek całego ustroju (nie wybiórczo mięśni) o 34%. Niezależnie od tego, zgodnie z autoryzowanym oświadczeniem zdrowotnym (Rozporządzenie 432/2012/UE), białko przyczynia się do wzrostu oraz utrzymania masy mięśniowej. Powolny profil uwalniania aminokwasów bywa wykorzystywany w dłuższych przerwach między posiłkami.
Dawkowanie
Referencyjne spożycie białka dla populacji, ustalone przez Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności, wynosi u zdrowych osób dorosłych 0,83 g na kilogram masy ciała na dobę i odnosi się do białka z całej diety, nie do samego preparatu. Sama porcja preparatu to zwykle 20–40 g. Powolny profil trawienia sprzyja stosowaniu w dłuższych odstępach między posiłkami; dobowa podaż białka zależy od masy ciała, poziomu aktywności fizycznej i celu stosowania.
Przeciwwskazania
Nie stosować przy alergii na białka mleka krowiego ani przy nadwrażliwości na którykolwiek składnik preparatu. Ze względu na zawartość laktozy preparatów kazeinowych nie powinny stosować osoby z rzadko występującą dziedziczną nietolerancją galaktozy, brakiem laktazy lub zespołem złego wchłaniania glukozy-galaktozy. Przy chorobach nerek lub wątroby dobową podaż białka ustala się z lekarzem. Osoby stosujące kilka preparatów białkowych jednocześnie powinny zsumować dobową podaż białka ze wszystkich źródeł, łącznie z dietą.
Ciąża i karmienie piersią
Zapotrzebowanie na białko rośnie w ciąży i w okresie karmienia piersią. Do wartości odniesienia dla kobiet niebędących w ciąży, wynoszącej 0,83 g na kilogram masy ciała na dobę, Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności dolicza 1 g na dobę w pierwszym trymestrze, 9 g w drugim i 28 g w trzecim. W okresie karmienia piersią dolicza 19 g na dobę przez pierwsze sześć miesięcy i 13 g po ich upływie (EFSA, 2012; DOI 10.2903/j.efsa.2012.2557). Wartości te odnoszą się do białka ogółem, niezależnie od jego źródła.
Zwiększone zapotrzebowanie pokrywa się przede wszystkim dietą, a nie preparatem. Przegląd Cochrane obejmujący siedemnaście badań i 9030 kobiet rozróżnia dwa rodzaje preparatów, a granicą jest jedna czwarta energii pochodzącej z białka. W preparacie zbilansowanym energetycznie białko dostarcza mniej niż jedną czwartą energii, a taka suplementacja wiązała się z mniejszym ryzykiem urodzenia dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego (RR 0,79; 95% CI 0,69–0,90; siedem badań, 4408 kobiet). W preparacie wysokobiałkowym białko dostarcza jej więcej — i do tej grupy należy odżywka, w której białko jest jedynym znaczącym składnikiem. Preparat wysokobiałkowy oceniło w przeglądzie jedno badanie, przeprowadzone wśród kobiet niedożywionych: ryzyko urodzenia dziecka zbyt małego było w nim większe (RR 1,58; 95% CI 1,03–2,41; 505 kobiet w tej analizie spośród 1051 w badaniu). Autorzy przeglądu stwierdzają, że suplementacja wysokobiałkowa nie wydaje się korzystna i może być szkodliwa dla płodu (PMID 26031211). Przegląd nie znalazł badania takiej suplementacji u kobiet dobrze odżywionych.
Osobną kwestią jest karmienie piersią dziecka z alergią na białka mleka krowiego. Kazeina należy do tych białek i jest głównym białkiem mleka, co opisano w części o mechanizmie. Białka te przechodzą do mleka kobiecego w ilościach śladowych. Przegląd systematyczny zebrał trzydzieści dwa badania pomiarowe, z czego czternaście dotyczyło białek mleka krowiego. Prawdopodobieństwo natychmiastowej reakcji alergicznej u niemowlęcia z alergią IgE-zależną, karmionego przez kobietę spożywającą mleko, oceniono w nich na nie więcej niż 1 na 1000 (PMID 35123103). Stanowisko Światowej Organizacji Alergii zaleca eliminację mleka z diety matki tylko w wybranych sytuacjach — między innymi wtedy, gdy dziecko ma objawy przy samym karmieniu piersią — jako próbę trwającą od dwóch do czterech tygodni, z zaplanowanym powrotem mleka do diety. U większości karmionych piersią dzieci z alergią na mleko krowie eliminacja nie jest konieczna, a jej wprowadzenie może istotnie obniżyć podaż energii, białka i wapnia u matki (PMID 38020284). Stężenia białek mleka krowiego w mleku kobiecym mierzono po wypiciu przez matkę od 200 do 500 ml mleka. Preparatów kazeinowych pod tym kątem nie badano.
Przed zastosowaniem preparatu białkowego w ciąży i w okresie karmienia piersią należy skonsultować się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Kazeina jest białkiem mleka, więc każdy preparat kazeinowy niesie alergen, który w Unii Europejskiej podlega obowiązkowemu wskazaniu w informacji o żywności — mleko i produkty pochodne, w tym laktozę (załącznik II rozporządzenia 1169/2011). Osoby z alergią na białka mleka krowiego nie powinny stosować preparatów kazeinowych. Kazeina zawiera laktozę, dlatego przy jej nietolerancji może wywoływać dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, bóle brzucha i luźne stolce; część produktów występuje w wariantach o obniżonej zawartości laktozy, co należy sprawdzić na etykiecie. Przy chorobach nerek lub wątroby dobową podaż białka należy skonsultować z lekarzem. Preparat białkowy nie zastępuje posiłku ani zróżnicowanej diety i nie jest lekiem.
Źródła
Boirie Y i wsp., PNAS 1997 (PMID 9405716); autoryzowane oświadczenie zdrowotne EFSA (Rozp. 432/2012/UE)
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2012.2557 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9405716/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/26031211/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35123103/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38020284/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.