L-leucyna
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Wzór sumaryczny: C6H13NO2 · PubChem CID 6106
Jak działa
L-leucyna należy do trzech aminokwasów rozgałęzionych — obok L-izoleucyny i L-waliny. Jest aminokwasem niezbędnym: organizm jej nie wytwarza, a dostarcza ją białko pokarmowe z różnych źródeł, zarówno odzwierzęcych (mięso, ryby, jaja, nabiał), jak i roślinnych (soja, nasiona roślin strączkowych). Aminokwasy rozgałęzione mogą być zużywane jako źródło energii bezpośrednio w mięśniach szkieletowych podczas wysiłku. W piśmiennictwie rozważa się udział leucyny w regulacji syntezy białka mięśniowego, natomiast nie wykazano, by jej dodatek wnosił cokolwiek ponad wystarczającą podaż aminokwasów niezbędnych: w badaniu omówionym w przeglądzie z 2011 roku suplement 10 g aminokwasów niezbędnych zawierający 3,5 g leucyny nie zmienił spoczynkowej syntezy białka mięśniowego wobec kontrolnego suplementu 10 g aminokwasów niezbędnych zawierającego 1,8 g leucyny. Europejski Urząd do spraw Bezpieczeństwa Żywności ocenił w 2010 roku sześć grup oświadczeń dotyczących aminokwasów rozgałęzionych — masy mięśniowej, mocy mięśni po wysiłku na dużej wysokości, powrotu do sprawności po wysiłku, sprawności umysłowej po wysiłku, odczuwanego wysiłku oraz odporności — i w żadnej z nich nie stwierdził związku przyczynowego; przy masie mięśniowej zastrzegł wprost, że nie wykazano go ponad ugruntowaną rolę białka (EFSA Journal 2010;8(10):1790). W Unii Europejskiej nie ma autoryzowanego oświadczenia zdrowotnego dla leucyny ani dla aminokwasów rozgałęzionych. Oświadczenie o wzroście i utrzymaniu masy mięśniowej odnosi się do BIAŁKA i wolno go używać wyłącznie wtedy, gdy produkt jest przynajmniej źródłem białka.
Dawkowanie
Nie ustalono unijnej wartości referencyjnej ani górnej granicy spożycia dla samej leucyny. Leucyna wchodzi w skład każdego pełnowartościowego białka, więc dieta zawierająca mięso, ryby, jaja, nabiał, soję lub odżywkę białkową dostarcza jej bez osobnej suplementacji. Nie ustalono również podaży, przy której osobny preparat leucyny miałby przewagę nad odpowiednią ilością białka w diecie.
Przeciwwskazania
Choroba syropu klonowego oraz inne wrodzone zaburzenia metabolizmu aminokwasów rozgałęzionych — nie stosować. Wrodzona hiperinsulinemia z niedocukrzeniem wywoływanym białkiem, w tym zespół hiperinsulinizmu z hiperamonemią spowodowany wariantami genu GLUD1 — nie stosować. Nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu. Ciąża i okres karmienia piersią oraz wiek rozwojowy — brak danych o bezpieczeństwie osobnej suplementacji leucyną.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Nie zbadano bezpieczeństwa stosowania osobnych preparatów leucyny w dużych dawkach dłużej niż kilka tygodni. Kobiety w ciąży i karmiące piersią oraz dzieci i młodzież — brak danych. Osoby z chorobami nerek lub wątroby, osoby przyjmujące leki na stałe, a zwłaszcza leki obniżające stężenie glukozy we krwi, powinny skonsultować stosowanie z lekarzem lub farmaceutą. Osoby z chorobą syropu klonowego, czyli wrodzonym zaburzeniem rozkładu aminokwasów rozgałęzionych, nie mogą przyjmować preparatów leucyny: wzrost jej stężenia we krwi grozi u nich ostrym zatruciem metabolicznym z encefalopatią i obrzękiem mózgu. Dotyczy to również postaci pośredniej i przerywanej choroby, w których zaburzenie ujawnia się dopiero przy zwiększonej podaży aminokwasów rozgałęzionych. Osobną grupę ryzyka stanowią osoby z wrodzoną hiperinsulinemią spowodowaną wariantami genu GLUD1, w której leucyna pobudza wydzielanie insuliny i wywołuje niedocukrzenie po posiłku białkowym.
Źródła
PMID 21884134 PMID 20301495 PMID 31119523 EFSA Journal 2010;8(10):1790 (DOI 10.2903/j.efsa.2010.1790)
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1790 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21884134/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20301495/ · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31119523/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.