Mangan
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Wzór sumaryczny: MnO4S · PubChem CID 24580
Jak działa
Mangan to pierwiastek śladowy pełniący funkcję kofaktora enzymów uczestniczących w metabolizmie energetycznym, tworzeniu tkanki łącznej i kości oraz w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym. Wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych, ustanowiony rozporządzeniem Komisji (UE) nr 432/2012, ujmuje dla manganu brzmienia „Mangan przyczynia się do utrzymania prawidłowego metabolizmu energetycznego”, „Mangan przyczynia się do utrzymania zdrowych kości”, „Mangan pomaga w prawidłowym tworzeniu tkanek łącznych” oraz „Mangan pomaga w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym”. Każde z nich może być stosowane wyłącznie w odniesieniu do żywności będącej przynajmniej źródłem manganu. Źródłem manganu w diecie są m.in. produkty pełnoziarniste, orzechy, nasiona i herbata, dlatego niedobory u osób zdrowych są rzadkie.
Dawkowanie
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ustalił wystarczające spożycie (AI) manganu dla osób dorosłych na 3 mg/dobę (EFSA, 2013 r.). Wartość ta odnosi się do całodziennego spożycia z dietą; wielkość porcji dziennej określa oznakowanie konkretnego produktu. W Polsce maksymalną zawartość manganu w suplemencie diety ustalono na 1,8 mg w zalecanej do spożycia dziennej porcji (uchwała nr 9/2019 Zespołu do spraw Suplementów Diety przy Głównym Inspektorze Sanitarnym). Wartość krajowa jest niższa zarówno od bezpiecznego poziomu spożycia podanego w części o ostrzeżeniach, wynoszącego 8 mg na dobę, jak i od wystarczającego spożycia wynoszącego 3 mg na dobę; wartości unijne odnoszą się do łącznej podaży z dietą, krajowa — do samego preparatu. Uchwały Zespołu do spraw Suplementów Diety są stanowiskiem organu doradczego, nie rozporządzeniem; to na nich opiera się jednak nadzór sanitarny wobec produktów zgłaszanych do obrotu w Polsce.
Przeciwwskazania
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek ze składników preparatu. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby z chorobami wątroby i zaburzeniami odpływu żółci, u których wydalanie manganu jest upośledzone. Kobiety w ciąży i karmiące piersią, dzieci i młodzież, osoby z chorobami przewlekłymi oraz osoby przyjmujące leki powinny stosować preparaty z manganem po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Mangan dostarczany z dietą jest bezpieczny. Dla manganu nie ustalono górnego tolerowanego poziomu spożycia z powodu niewystarczających danych; EFSA określiła natomiast bezpieczny poziom spożycia wynoszący 8 mg/dobę dla osób dorosłych, a dla pozostałych grup wiekowych wartości niższe (EFSA, 2023 r.). Nadmiar manganu kumuluje się przy upośledzonym wydalaniu z żółcią, a jego krytycznym działaniem niepożądanym jest neurotoksyczność. Nie należy przekraczać zalecanej dziennej porcji podanej na opakowaniu produktu, a przy jednoczesnym stosowaniu kilku preparatów mineralnych trzeba uwzględnić łączną podaż manganu ze wszystkich źródeł.
Źródła
10.2903/j.efsa.2013.3419; 10.2903/j.efsa.2023.8413 (bezpieczny poziom 8 mg/dobę, UL nieustalony); Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 (zał., wpisy „Mangan”)
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2013.3419 · https://doi.org/10.2903/j.efsa.2023.8413
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.