Propolis (kit pszczeli)
Zobacz preparaty z tym składnikiem
Jak działa
Propolis (kit pszczeli) to żywiczna substancja, którą pszczoły wytwarzają z wydzielin roślinnych. Jej głównymi składnikami są żywice, woski, flawonoidy i kwasy fenolowe, a ich proporcje bywają bardzo różne.
Zmienność składu ma tu znaczenie rozstrzygające. Profil związków zależy od flory otaczającej pasiekę, od pory zbioru i od sposobu ekstrakcji, dlatego dwa preparaty opisane tą samą nazwą mogą różnić się zawartością. Obserwacje poczynione dla jednej partii surowca nie przenoszą się z tego powodu na inną, a sam surowiec trudno scharakteryzować na tyle jednoznacznie, by dało się przypisać mu określone działanie.
Wnioski o oświadczenia zdrowotne dla propolisu składano i ich nie przyjęto. Unijny rejestr oświadczeń zawiera piętnaście pozycji dotyczących propolisu i wszystkie mają status „nieautoryzowane”. Przy trzynastu z nich rejestr odnotowuje zależność zdrowotną jako niezwalidowaną, czyli ocena nie doszła do etapu badania skuteczności; pozycje te wiąże z opinią EFSA Journal 2010;8(10):1810. Dwie pozostałe, dotyczące ochrony przed utlenianiem, oceniono w opinii EFSA Journal 2010;8(2):1489.
Oświadczenia zdrowotnego nie wolno zatem stosować przy propolisie w żadnym z tych obszarów. Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1924/2006 tradycyjne stosowanie nie stanowi podstawy do przypisania produktowi potwierdzonego działania. Mechanizmu działania propolisu u ludzi nie ustalono, a dane z badań pozostają ograniczone. Istotne pozostaje natomiast ryzyko reakcji alergicznych u osób uczulonych na produkty pszczele — omówiono je w części o przeciwwskazaniach.
Przeciwwskazania
Nie stosować u osób uczulonych na produkty pszczele, takie jak miód, pyłek i jad. Propolis może wywoływać reakcje alergiczne, w tym skórne.
Ciąża i karmienie piersią
Wyszukiwanie znalazło jedno badanie z randomizacją nad propolisem w ciąży lub w okresie karmienia piersią; objęło ono kobiety karmiące, nie kobiety w ciąży. Osiemdziesiąt par matka–dziecko przydzielono do propolisu brazylijskiego albo do placebo. W pierwszych urodzinach dzieci stężenia przeciwciał IgE nie różniły się między grupami — ani całkowitych, ani swoistych dla roztoczy, białka jaja, mleka krowiego i pszenicy. Nie różniły się też objawy zgłaszane przez matki i dzieci. Poza jedną matką z przemijającymi, łagodnymi nudnościami nie odnotowano ciężkich zdarzeń niepożądanych (PMID 31611924). Badanie objęło jeden preparat i niewielką grupę.
Danych o stosowaniu propolisu w ciąży nie znaleziono. Opisane w części o przeciwwskazaniach ryzyko reakcji alergicznej u osób uczulonych na produkty pszczele obowiązuje niezależnie od tego okresu. Decyzję o przyjmowaniu preparatu w ciąży i podczas karmienia piersią podejmuje się z lekarzem.
Ostrzeżenia i interakcje z lekami
Skład propolisu jest bardzo zmienny i zależy od miejsca pozyskania, co utrudnia porównywanie preparatów.
Źródła
EFSA Journal 2010;8(10):1810 (opinia dotycząca propolisu — 13 pozycji rejestru, zależność zdrowotna niezwalidowana); EFSA Journal 2010;8(2):1489 (ochrona przed utlenianiem — 2 pozycje); unijny rejestr oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych, pozycje POL-HC-7709 do POL-HC-7716, POL-HC-7832 do POL-HC-7836 oraz POL-HC-8255 i POL-HC-8256, wszystkie ze statusem nieautoryzowane (odczyt 2026-09-02); Rozporządzenie Komisji (UE) nr 432/2012 — brak wpisu dla propolisu; Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych
https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1810 · https://doi.org/10.2903/j.efsa.2010.1489 · https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31611924/
Treść ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.