SuplerMed
PoradnikSprawdzone przez farmaceutę

Wapń — ile to za dużo, którą formę wybrać i jak łączyć go z lekami

3 min czytania

Najważniejsze

Ile to za dużo. Referencyjne spożycie wapnia dla osób dorosłych od 25. roku życia wynosi 950 mg na dobę z całej diety. Górny tolerowany poziom spożycia to 2500 mg na dobę ze wszystkich źródeł łącznie i dotyczy także kobiet w ciąży i karmiących piersią (EFSA, 2015). Żeby ocenić, czy preparat nie przekroczy tej granicy, trzeba więc doliczyć wapń z jedzenia, zwłaszcza z mleka i jego przetworów.

Objawy nadmiaru. Zbyt wysokie stężenie wapnia we krwi, czyli hiperkalcemia, najczęściej wynika z chorób, takich jak nowotwory czy nadczynność przytarczyc. Rzadziej powoduje ją nadmiar wapnia albo witaminy D. Objawia się między innymi zmęczeniem, osłabieniem mięśni, brakiem łaknienia, nudnościami, wymiotami, zaparciami i przyspieszonym rytmem serca z zaburzeniami rytmu, a utrzymująca się może prowadzić do odkładania wapnia w tkankach miękkich (EFSA, 2015). Takie objawy w trakcie przyjmowania preparatu wymagają odstawienia go i kontaktu z lekarzem.

Kamica nerkowa. W dużym badaniu z randomizacją 36 282 kobiety po menopauzie przyjmowały przez średnio 7 lat 1000 mg wapnia w postaci węglanu z 400 IU witaminy D3 dziennie albo placebo. W grupie przyjmującej preparat kamica nerkowa występowała częściej, a współczynnik ryzyka wyniósł 1,17 (95% przedział ufności 1,02–1,34) (badanie z randomizacją, New England Journal of Medicine 2006, PMID 16481635).

Węglan czy cytrynian. U 24 kobiet po menopauzie, z wyrównanym zaopatrzeniem w witaminę D, pojedyncza dawka węglanu wapnia i cytrynianu wapnia wchłonęła się w takim samym stopniu (badanie z randomizacją, Journal of the American College of Nutrition 2001, PMID 11444420). Wynik dotyczy jednorazowego przyjęcia. Różnica pojawia się, gdy wapń przyjmuje się na czczo przy niedoborze kwasu żołądkowego.

U 11 osób z bezkwaśnością żołądka przyjmujących wapń na czczo z węglanu wchłonęło się średnio około 4% wapnia, a z cytrynianu około 45%. U 9 zdrowych osób obie formy wchłaniały się podobnie, a węglan podany ze zwykłym śniadaniem wchłaniał się prawidłowo także u osób z bezkwaśnością (badanie porównawcze, New England Journal of Medicine 1985, PMID 4000241).

Autor tej pracy zwraca uwagę, że bezkwaśność żołądka jest częsta u osób starszych. Dlatego węglan wapnia lepiej przyjmować z posiłkiem, zwłaszcza w starszym wieku; cytrynian wchłaniał się dobrze także na czczo.

Wapń a leki. Sole wapnia zmniejszają wchłanianie wielu leków, dlatego charakterystyki produktów leczniczych z wapniem podają odstępy:

  • antybiotyki z grupy tetracyklin — co najmniej 2 godziny przed albo 4–6 godzin po wapniu;
  • antybiotyki z grupy fluorochinolonów — 2 godziny przed albo 6 godzin po wapniu;
  • lewotyroksyna — odstęp co najmniej 4 godzin;
  • bisfosfoniany stosowane w osteoporozie — co najmniej 3 godziny przed wapniem;
  • preparaty żelaza i cynku — co najmniej 2 godziny przed albo po wapniu.

Tiazydowe leki moczopędne zmniejszają wydalanie wapnia z moczem i zwiększają ryzyko hiperkalcemii, a hiperkalcemia może nasilać toksyczność glikozydów naparstnicy, dlatego u osób przyjmujących te leki lekarz kontroluje zapis EKG i stężenie wapnia we krwi. Kortykosteroidy działające ogólnoustrojowo zmniejszają wchłanianie wapnia.

Szczawiany ze szpinaku i rabarbaru oraz fityniany z pełnoziarnistych produktów zbożowych ograniczają wchłanianie wapnia, dlatego preparatu nie przyjmuje się przed upływem 2 godzin od posiłku bogatego w te związki (ChPL Calperos Vita-D3, Calperos Osteo i Calperos 500, punkt 4.5). Przy stałym przyjmowaniu któregokolwiek z tych leków o porze przyjmowania wapnia decyduje się z lekarzem lub farmaceutą.

Charakterystyki leków z wapniem wymieniają jako przeciwwskazanie podwyższone stężenie wapnia we krwi i nasilone wydalanie wapnia z moczem, kamicę nerkową, odkładanie się wapnia w nerkach oraz ciężkie zaburzenia czynności nerek (ChPL Calperos Vita-D3, punkt 4.3), a charakterystyka leku z samym węglanem wapnia także nadczynność przytarczyc jako przyczynę hiperkalcemii i leczenie glikozydami naparstnicy (ChPL Calperos 500, punkt 4.3). W tych stanach preparatu wapnia się nie stosuje; pełną listę podaje monografia wapnia. Suplement diety nie jest lekiem i nie zastępuje zróżnicowanej diety.

Składniki

Składniki

Monografie składników: Wapń

Przewodniki praktyczne: Wapń - rola, oświadczenia EFSA i formy

Z czym nie łączyć

Wysokie ryzyko Lewotyroksyna a wapń Lewotyroksynę przyjmij co najmniej 4 godziny przed preparatem z wapniem. Tak zalecają wytyczne Europejskiego Towarzystwa Tarczycowego (ETA) z 2025 roku, które podają 4–6 godzin. Wytyczne Amerykańskiego Towarzystwa Tarczycowego (ATA) z 2014 roku nazywają ten odstęp przyjętym w praktyce. Charakterystyka Produktu Leczniczego lewotyroksyny podaje minimum 2 godziny.Wysokie ryzyko Wapń a bisfosfoniany Alendronian przyjmuj na czczo, popijając wyłącznie zwykłą wodą, co najmniej 30 minut przed pierwszym posiłkiem, napojem lub innym lekiem danego dnia. Suplement wapnia przyjmij dopiero po upływie tego czasu. Zalecenie oparto na danych dla alendronianu. Inne bisfosfoniany mogą mieć w swoich charakterystykach inne zalecenia co do odstępu, dlatego przy nich kieruj się ulotką swojego leku albo zapytaj farmaceutę.Wysokie ryzyko Wapń a fluorochinolony Cyprofloksacynę przyjmuj 1 do 2 godzin przed preparatem wapnia albo co najmniej 4 godziny po nim. Nie przyjmuj jej razem z nabiałem, na przykład z mlekiem lub jogurtem, i nie popijaj tabletki napojem wzbogaconym minerałami, na przykład sokiem pomarańczowym z dodatkiem wapnia. Wapń zawarty w zwykłym posiłku nie wpływa znacząco na wchłanianie cyprofloksacyny. Norfloksacynę przyjmuj co najmniej godzinę przed posiłkiem albo dwie godziny po nim, także po posiłku mlecznym. Suplementu wapnia nie przyjmuj razem z nią ani w ciągu 2 godzin od jej zażycia. Przy innych fluorochinolonach sprawdź ulotkę albo zapytaj farmaceutę.Wysokie ryzyko Digoksyna a wapń Jeśli stosujesz digoksynę lub inny glikozyd nasercowy, nie zaczynaj przyjmowania preparatów wapnia — charakterystyki doustnych preparatów wapnia wymieniają leczenie glikozydami naparstnicy wśród przeciwwskazań. Jeśli przyjmujesz już oba jednocześnie, nie odstawiaj żadnego z nich samodzielnie, tylko zgłoś to lekarzowi prowadzącemu. O oznaczeniu stężenia wapnia i o dalszym postępowaniu rozstrzyga lekarz.Wysokie ryzyko Tetracykliny a wapń Tetracyklinę przyjmuj od 1 do 3 godzin przed spożyciem nabiału lub przyjęciem leku zawierającego jony metali albo od 1 do 3 godzin po nich. Tak podaje charakterystyka Tetracyclinum TZF. Ta sama charakterystyka zastrzega, że tetracykliny nie należy podawać ze związkami wapnia. Przegląd Neuvonena podaje, że interakcji zapobiega odstęp 3 godzin między przyjęciem tetracykliny a kationów metali, dlatego między suplementem wapnia a tetracykliną zachowaj odstęp 3 godzin. Przy doksycyklinie w kapsułkach charakterystyka Doxycyclinum TZF zaleca przyjmować preparaty wapnia, nabiał i soki wzbogacane wapniem w odstępie co najmniej 2 godzin od antybiotyku. Charakterystyka preparatu Efracea, który również zawiera doksycyklinę, zaleca przyjmować takie produkty od 2 do 3 godzin po antybiotyku. Jeśli stale przyjmujesz suplement wapnia, ustal z lekarzem lub farmaceutą, jak rozłożyć dawki w ciągu dnia.Wysokie ryzyko Wapń a eltrombopag Zachować odstęp: eltrombopag przynajmniej dwie godziny przed suplementem mineralnym albo cztery godziny po nim. Nie odstawiać leku ani nie zmieniać jego dawki samodzielnie. Terminy przyjmowania ustalić z lekarzem lub farmaceutą.Wysokie ryzyko Wapń a inhibitory integrazy HIV Przy dolutegrawirze przyjmować preparat wapnia razem z lekiem tylko wtedy, gdy lek jest przyjmowany z posiłkiem; w przeciwnym razie zachować odstęp sześciu godzin przed lekiem albo dwóch godzin po nim. Przy elwitegrawirze odstęp wynosi cztery godziny przed lekiem i po nim. Osoba przyjmująca biktegrawir powinna ustalić sposób przyjmowania preparatu wapnia z lekarzem lub farmaceutą, ponieważ ulotka tego leku nie wymienia wapnia. Osoba, u której lekarz stwierdził oporność wirusa na inhibitory integrazy, powinna zapytać lekarza o suplement, zanim zacznie go przyjmować; charakterystyka produktu z dolutegrawirem zaleca wtedy unikanie czynników obniżających ilość leku we krwi, w tym suplementów wapnia i żelaza. Jeśli lek i preparat wapnia zostały raz przyjęte razem, dokumenty nie podają postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku na HIV nie należy odstawiać samodzielnie ani zmieniać pory jego przyjmowania bez uzgodnienia z lekarzem.Wysokie ryzyko Wapń a roksadustat Przyjmować roksadustat co najmniej jedną godzinę po preparacie wapnia; dokument nie podaje odstępu dla kolejności odwrotnej. Zalecenie obejmuje także preparaty wielowitaminowe i wieloskładnikowe z wapniem, leki zobojętniające sok żołądkowy z węglanem wapnia oraz octan wapnia stosowany do wiązania fosforanów. Ulotka podaje, że lekarz może zmienić leki przyjmowane przez pacjenta na czas leczenia roksadustatem. O preparacie wapnia należy więc powiedzieć lekarzowi. Jeśli lek i preparat wapnia zostały już przyjęte razem, dokument nie podaje postępowania; należy zgłosić to lekarzowi lub farmaceucie. Leku nie należy odstawiać samodzielnie.

Jak sprawdziliśmy ten tekst

Sprawdził
mgr farm. Wojciech Kula, PWZF 11026068
Podpis
Historia zmian
  1. wersja bieżąca
Każda data to wersja podpisana przez farmaceutę, z rejestru weryfikacji tego tekstu.
Zasady
Jak powstają i jak sprawdzamy treści